МОДО жаңа 4- сынып

Ұмытшақ
Еңбек сабағынан мұғалім қағаздан үйшік жасап келуді тапсырған. Әлденеге тыпыршып, байыз таппай отырған Ақтай ғана. Кеше әкесінің көмегімен жасаған үйшігін әлгінде ғана, үзіліске шығар алдында парта үстіне қойып кеткен сияқты еді. Үйшік ұшты – күйлі жоғалды. Ақтай аң-таң. «Мүмкін емес, -деді ол. – Кім болса да біреу алған». Сол сәт парталас Дариғамен бірде ренжісіп қалғаны есіне түсті. Иә, сол әдейі қастықпен жоғалтып жібермесіне кім кепіл?!. Сыныпқа мұғалім кірді. Оқушылардың үй жұмыстарын аралап көре бастады.
– Сен ше? – деді мұғалім
– Әкеп едім ... – деп күмілжіді. – Жоқ ... жоғалтып алдым.
– Мүмкін ұмытып үйде қалдырған шығарсың?
– Жоқ, әкелдім. Мына жерге қойғанмын...
– Ендеше кім алады?
– Дариға... – деді Ақтай бірден. Оқушылардың назары енді Дариғаға ауды.
– Мен алғам жоқ, – деді ол жыламсырап тұрып.
– Осы... басқа ешкім емес, – деп нығыздады Ақтай. Дариға жылап жіберді.
– Жарайды, – деді мұғалім. – Кейін анықтала жатар.
Дариға мектептен қайтқан соң да, жол бойы жылаумен болды. Оны ешкім де жұбатпады. «Жыла, – деді Ақтай іштей келеке етіп, – Біреудің затын ұрлаған қандай болады екен?!»
Үйге келді де, бірден өз бөлмесіне енді. Сөмкесін қоя бергенде, терезе алдындағы өзінің кешегі үйшігі көзіне түсті. Сенбей, ұстап та көрді. Дәл өзі. Ұялғаннан бетінен оты шықты. Дариғаға жөнсіз жала жауып, қатты ренжіткеніне өкініп қалды.
Ақтай үйден шыға сала жүгіре жөнелді. Дариғадан кешірім сұрауы керек қой.
(192 сөз) Балтабай Әділ

Мәтіндегі басты кейіпкерді атаңыз.

• Ақтай

• мұғалім

•   оқушылар

• Ақтайдың әкесі

• Дариға

Ұмытшақ
Еңбек сабағынан мұғалім қағаздан үйшік жасап келуді тапсырған. Әлденеге тыпыршып, байыз таппай отырған Ақтай ғана. Кеше әкесінің көмегімен жасаған үйшігін әлгінде ғана, үзіліске шығар алдында парта үстіне қойып кеткен сияқты еді. Үйшік ұшты – күйлі жоғалды. Ақтай аң-таң. «Мүмкін емес, -деді ол. – Кім болса да біреу алған». Сол сәт парталас Дариғамен бірде ренжісіп қалғаны есіне түсті. Иә, сол әдейі қастықпен жоғалтып жібермесіне кім кепіл?!. Сыныпқа мұғалім кірді. Оқушылардың үй жұмыстарын аралап көре бастады.
– Сен ше? – деді мұғалім
– Әкеп едім ... – деп күмілжіді. – Жоқ ... жоғалтып алдым.
– Мүмкін ұмытып үйде қалдырған шығарсың?
– Жоқ, әкелдім. Мына жерге қойғанмын...
– Ендеше кім алады?
– Дариға... – деді Ақтай бірден. Оқушылардың назары енді Дариғаға ауды.
– Мен алғам жоқ, – деді ол жыламсырап тұрып.
– Осы... басқа ешкім емес, – деп нығыздады Ақтай. Дариға жылап жіберді.
– Жарайды, – деді мұғалім. – Кейін анықтала жатар.
Дариға мектептен қайтқан соң да, жол бойы жылаумен болды. Оны ешкім де жұбатпады. «Жыла, – деді Ақтай іштей келеке етіп, – Біреудің затын ұрлаған қандай болады екен?!»
Үйге келді де, бірден өз бөлмесіне енді. Сөмкесін қоя бергенде, терезе алдындағы өзінің кешегі үйшігі көзіне түсті. Сенбей, ұстап та көрді. Дәл өзі. Ұялғаннан бетінен оты шықты. Дариғаға жөнсіз жала жауып, қатты ренжіткеніне өкініп қалды.
Ақтай үйден шыға сала жүгіре жөнелді. Дариғадан кешірім сұрауы керек қой.
(192 сөз) Балтабай Әділ

Еңбек сабағынан қандай үй тапсырмасы берілгенін анықтаңыз.

• қағаздан  үйшік жасап әкелу.

•   ағаштан ұя жасап әкелу.

• мақтадан ойыншық жасап әкелу.

• қағаздан  гүлдер жасап әкелу.

• картоннан қорап жасап әкелу.

Ұмытшақ
Еңбек сабағынан мұғалім қағаздан үйшік жасап келуді тапсырған. Әлденеге тыпыршып, байыз таппай отырған Ақтай ғана. Кеше әкесінің көмегімен жасаған үйшігін әлгінде ғана, үзіліске шығар алдында парта үстіне қойып кеткен сияқты еді. Үйшік ұшты – күйлі жоғалды. Ақтай аң-таң. «Мүмкін емес, -деді ол. – Кім болса да біреу алған». Сол сәт парталас Дариғамен бірде ренжісіп қалғаны есіне түсті. Иә, сол әдейі қастықпен жоғалтып жібермесіне кім кепіл?!. Сыныпқа мұғалім кірді. Оқушылардың үй жұмыстарын аралап көре бастады.
– Сен ше? – деді мұғалім
– Әкеп едім ... – деп күмілжіді. – Жоқ ... жоғалтып алдым.
– Мүмкін ұмытып үйде қалдырған шығарсың?
– Жоқ, әкелдім. Мына жерге қойғанмын...
– Ендеше кім алады?
– Дариға... – деді Ақтай бірден. Оқушылардың назары енді Дариғаға ауды.
– Мен алғам жоқ, – деді ол жыламсырап тұрып.
– Осы... басқа ешкім емес, – деп нығыздады Ақтай. Дариға жылап жіберді.
– Жарайды, – деді мұғалім. – Кейін анықтала жатар.
Дариға мектептен қайтқан соң да, жол бойы жылаумен болды. Оны ешкім де жұбатпады. «Жыла, – деді Ақтай іштей келеке етіп, – Біреудің затын ұрлаған қандай болады екен?!»
Үйге келді де, бірден өз бөлмесіне енді. Сөмкесін қоя бергенде, терезе алдындағы өзінің кешегі үйшігі көзіне түсті. Сенбей, ұстап та көрді. Дәл өзі. Ұялғаннан бетінен оты шықты. Дариғаға жөнсіз жала жауып, қатты ренжіткеніне өкініп қалды.
Ақтай үйден шыға сала жүгіре жөнелді. Дариғадан кешірім сұрауы керек қой.
(192 сөз) Балтабай Әділ

Сабақтың басында Ақтайдың тыпыршып, байыз таппай отыруының себебін анықтаңыз.

• Себебі  оқушылар қоңырауда  дәлізге  шықпады.

• Себебі  үй тапсырмасын орындамай келген еді.

• Себебі  мұғалім үй тапсырмасын  тексермеді

• Себебі  бірде Дариғамен ренжісіп қалған еді.

• Себебі  жасаған үйшігі  ұшты-күйлі жоғалып кетті.

Ұмытшақ
Еңбек сабағынан мұғалім қағаздан үйшік жасап келуді тапсырған. Әлденеге тыпыршып, байыз таппай отырған Ақтай ғана. Кеше әкесінің көмегімен жасаған үйшігін әлгінде ғана, үзіліске шығар алдында парта үстіне қойып кеткен сияқты еді. Үйшік ұшты – күйлі жоғалды. Ақтай аң-таң. «Мүмкін емес, -деді ол. – Кім болса да біреу алған». Сол сәт парталас Дариғамен бірде ренжісіп қалғаны есіне түсті. Иә, сол әдейі қастықпен жоғалтып жібермесіне кім кепіл?!. Сыныпқа мұғалім кірді. Оқушылардың үй жұмыстарын аралап көре бастады.
– Сен ше? – деді мұғалім
– Әкеп едім ... – деп күмілжіді. – Жоқ ... жоғалтып алдым.
– Мүмкін ұмытып үйде қалдырған шығарсың?
– Жоқ, әкелдім. Мына жерге қойғанмын...
– Ендеше кім алады?
– Дариға... – деді Ақтай бірден. Оқушылардың назары енді Дариғаға ауды.
– Мен алғам жоқ, – деді ол жыламсырап тұрып.
– Осы... басқа ешкім емес, – деп нығыздады Ақтай. Дариға жылап жіберді.
– Жарайды, – деді мұғалім. – Кейін анықтала жатар.
Дариға мектептен қайтқан соң да, жол бойы жылаумен болды. Оны ешкім де жұбатпады. «Жыла, – деді Ақтай іштей келеке етіп, – Біреудің затын ұрлаған қандай болады екен?!»
Үйге келді де, бірден өз бөлмесіне енді. Сөмкесін қоя бергенде, терезе алдындағы өзінің кешегі үйшігі көзіне түсті. Сенбей, ұстап та көрді. Дәл өзі. Ұялғаннан бетінен оты шықты. Дариғаға жөнсіз жала жауып, қатты ренжіткеніне өкініп қалды.
Ақтай үйден шыға сала жүгіре жөнелді. Дариғадан кешірім сұрауы керек қой.
(192 сөз) Балтабай Әділ

Ақтайдың ұмытшақтығының салдарын анықтаңыз.

• Дариға өз пікірін айтып, ұрлық  жасамағанын дәлелдеді.

• Дариғаға жала жабылып,  оқушылар одан күдіктенді.

• Мұғалімнің көңіл күйі түсіп, оқушылармен  сөйлесті.

• Оқушылар өзара пікір алмасып, шешім қабылдады

• Дариғаға мақтау  айтылып, оны марапаттады.

Гүлдесте
Жаңа оқу жылы. Мектеп алаңы оқушылардың көңілді шуына толы. Қолдарында гүлдесте мен сөмкелері бар ұстаздарын күтіп балалар тұр. Алтыншаш сөмкесін ұстап, оқушылардан оқшауланып бөлек тұрды. Оның қолында гүлдесте жоқ болатын. Жуықта Монғолиядан көшіп келген, оқушылармен танысып та үлгермеген еді. Сәния ғана Алтыншашпен танысқан. Алтыншаш оның үйінің жанындағы үйге көшіп келген. Сәния құрбысының қасына келіп:
- Неғып тұрсың, жүр? – деп оқушылардың арасына алып келді. Сәния Алтыншашты оқушыларға таныстырды.
– Алыстан келген бауырымыз. Бізбен бірге оқиды. Гүлдесте жасап берейік, - деді. Оқушылар келісе кетті. Әрқайсысы өздерінің гүлдестесінен бір-бірден гүл алып берді. Сәния бәрін қосып, гүлдесте жасап еді, әп-әдемі болып шыға келді. Бәрі Алтыншашты ортаға алып, Сәния гүлдестені қолына ұстатты. Ол көңілденіп қуанып кетті.
(110 сөз) Айса Хамзеұлы

Оқиғаның болған жері

• мектеп алаңы

• орман алаңқайы

• сыныптың  іші

• саябақ  іші

• үйдің  ауласы

Гүлдесте
Жаңа оқу жылы. Мектеп алаңы оқушылардың көңілді шуына толы. Қолдарында гүлдесте мен сөмкелері бар ұстаздарын күтіп балалар тұр. Алтыншаш сөмкесін ұстап, оқушылардан оқшауланып бөлек тұрды. Оның қолында гүлдесте жоқ болатын. Жуықта Монғолиядан көшіп келген, оқушылармен танысып та үлгермеген еді. Сәния ғана Алтыншашпен танысқан. Алтыншаш оның үйінің жанындағы үйге көшіп келген. Сәния құрбысының қасына келіп:
- Неғып тұрсың, жүр? – деп оқушылардың арасына алып келді. Сәния Алтыншашты оқушыларға таныстырды.
– Алыстан келген бауырымыз. Бізбен бірге оқиды. Гүлдесте жасап берейік, - деді. Оқушылар келісе кетті. Әрқайсысы өздерінің гүлдестесінен бір-бірден гүл алып берді. Сәния бәрін қосып, гүлдесте жасап еді, әп-әдемі болып шыға келді. Бәрі Алтыншашты ортаға алып, Сәния гүлдестені қолына ұстатты. Ол көңілденіп қуанып кетті.
(110 сөз) Айса Хамзеұлы

Балалардың күтіп тұрғаны

• Алтыншаш

• Сәния

• ата-аналар

•   балалар

• ұстаздар

Гүлдесте
Жаңа оқу жылы. Мектеп алаңы оқушылардың көңілді шуына толы. Қолдарында гүлдесте мен сөмкелері бар ұстаздарын күтіп балалар тұр. Алтыншаш сөмкесін ұстап, оқушылардан оқшауланып бөлек тұрды. Оның қолында гүлдесте жоқ болатын. Жуықта Монғолиядан көшіп келген, оқушылармен танысып та үлгермеген еді. Сәния ғана Алтыншашпен танысқан. Алтыншаш оның үйінің жанындағы үйге көшіп келген. Сәния құрбысының қасына келіп:
- Неғып тұрсың, жүр? – деп оқушылардың арасына алып келді. Сәния Алтыншашты оқушыларға таныстырды.
– Алыстан келген бауырымыз. Бізбен бірге оқиды. Гүлдесте жасап берейік, - деді. Оқушылар келісе кетті. Әрқайсысы өздерінің гүлдестесінен бір-бірден гүл алып берді. Сәния бәрін қосып, гүлдесте жасап еді, әп-әдемі болып шыға келді. Бәрі Алтыншашты ортаға алып, Сәния гүлдестені қолына ұстатты. Ол көңілденіп қуанып кетті.
(110 сөз) Айса Хамзеұлы

Алтыншаштың балалардан оқшауланып тұруының себебі,

• өзінің сыныптастарына  ренжіп тұрды.

• достарының көмегін  күтіп тұрды.

• сыныптастарымен танысып үлгермеді.

• ешкіммен араласқысы келмеді.

• Сәнияның шақыруын күтіп тұрды.

Гүлдесте
Жаңа оқу жылы. Мектеп алаңы оқушылардың көңілді шуына толы. Қолдарында гүлдесте мен сөмкелері бар ұстаздарын күтіп балалар тұр. Алтыншаш сөмкесін ұстап, оқушылардан оқшауланып бөлек тұрды. Оның қолында гүлдесте жоқ болатын. Жуықта Монғолиядан көшіп келген, оқушылармен танысып та үлгермеген еді. Сәния ғана Алтыншашпен танысқан. Алтыншаш оның үйінің жанындағы үйге көшіп келген. Сәния құрбысының қасына келіп:
- Неғып тұрсың, жүр? – деп оқушылардың арасына алып келді. Сәния Алтыншашты оқушыларға таныстырды.
– Алыстан келген бауырымыз. Бізбен бірге оқиды. Гүлдесте жасап берейік, - деді. Оқушылар келісе кетті. Әрқайсысы өздерінің гүлдестесінен бір-бірден гүл алып берді. Сәния бәрін қосып, гүлдесте жасап еді, әп-әдемі болып шыға келді. Бәрі Алтыншашты ортаға алып, Сәния гүлдестені қолына ұстатты. Ол көңілденіп қуанып кетті.
(110 сөз) Айса Хамзеұлы

Сәнияның бастамасымен балалардың Алтыншашқа көрсеткен қолдауы

• гүлдесте  жасап берді

• гүлдің пайдасы туралы түсіндірді

• гүлдесте  жасауды үйретті

• гүлдесте  сатып әперді

• гүлдің  суретін салуды үйретті

Гүлдесте
Жаңа оқу жылы. Мектеп алаңы оқушылардың көңілді шуына толы. Қолдарында гүлдесте мен сөмкелері бар ұстаздарын күтіп балалар тұр. Алтыншаш сөмкесін ұстап, оқушылардан оқшауланып бөлек тұрды. Оның қолында гүлдесте жоқ болатын. Жуықта Монғолиядан көшіп келген, оқушылармен танысып та үлгермеген еді. Сәния ғана Алтыншашпен танысқан. Алтыншаш оның үйінің жанындағы үйге көшіп келген. Сәния құрбысының қасына келіп:
- Неғып тұрсың, жүр? – деп оқушылардың арасына алып келді. Сәния Алтыншашты оқушыларға таныстырды.
– Алыстан келген бауырымыз. Бізбен бірге оқиды. Гүлдесте жасап берейік, - деді. Оқушылар келісе кетті. Әрқайсысы өздерінің гүлдестесінен бір-бірден гүл алып берді. Сәния бәрін қосып, гүлдесте жасап еді, әп-әдемі болып шыға келді. Бәрі Алтыншашты ортаға алып, Сәния гүлдестені қолына ұстатты. Ол көңілденіп қуанып кетті.
(110 сөз) Айса Хамзеұлы

Балалардың іс- әрекетінен байқалғаны

• батылдық

•   кішіпейілділік

• ұйымшылдық

• алғырлық

• жанашырлық

Гүлдесте
Жаңа оқу жылы. Мектеп алаңы оқушылардың көңілді шуына толы. Қолдарында гүлдесте мен сөмкелері бар ұстаздарын күтіп балалар тұр. Алтыншаш сөмкесін ұстап, оқушылардан оқшауланып бөлек тұрды. Оның қолында гүлдесте жоқ болатын. Жуықта Монғолиядан көшіп келген, оқушылармен танысып та үлгермеген еді. Сәния ғана Алтыншашпен танысқан. Алтыншаш оның үйінің жанындағы үйге көшіп келген. Сәния құрбысының қасына келіп:
- Неғып тұрсың, жүр? – деп оқушылардың арасына алып келді. Сәния Алтыншашты оқушыларға таныстырды.
– Алыстан келген бауырымыз. Бізбен бірге оқиды. Гүлдесте жасап берейік, - деді. Оқушылар келісе кетті. Әрқайсысы өздерінің гүлдестесінен бір-бірден гүл алып берді. Сәния бәрін қосып, гүлдесте жасап еді, әп-әдемі болып шыға келді. Бәрі Алтыншашты ортаға алып, Сәния гүлдестені қолына ұстатты. Ол көңілденіп қуанып кетті.
(110 сөз) Айса Хамзеұлы

Мәтіндегі негізгі ойға сәйкес мақал

• Үлкен бастар, кіші қостар.

• Тіл – көңілдің кілті.

• Ынтымақ түбі — игілік.

• Шеберлікке шек жоқ.

• Еңбек  ептілікті сүйеді