Рационалды тамақтану (ақуыз, май, көмірсу)

Энергетикалық функцияны атқаратын тағам компоненттері:

• Ақуыздар

• Дәрумендер

• Минералдар

• Тағам  талшықтары

• Фальсификаттар

Ақуыз мөлшері 20%-дан жоғары болатын азық – түліктер:

• Бұршақ

• Бидай жармасы

• Картоп

• Алма

• Балық еті

Рациональды тамақтанудың негізгі қағидаларына жатпайтыны:

• Тағамда микробтық, паразиттік ластанудың болмауы

• Негізгі тағамдық заттардың балансталған болуы

• Шартты түрде алиментарлық емес заттардың тағам құрамында міндетті болуы

• Тамақтану режимінің сақталуы

• Тағамдық талшықтардың жеткілікті мөлшерде болуы

Реттелмейтін энергия шығынына жатады:

• Кітап оқуға жұмсалған энергия шығыны

• Жүгіруге жұмсалған энергия шығыны

• Тыныс алуға жұмсалған энергия шығыны

• Логикалық есептерді шешуге арналған энергия шығыны

• Баскетбол ойнауға жұмсалған энергия шығыны

18-30 жастағы ер адамның төмендегі энергиялық баланс жағдайларының қайсысы оң энергиялық баланс жағдайы болып табылады:

• Рационның энергия құндылығы 3500 ккал, тәуліктік энергия шығыны 2300 ккал

• Рационның энергия құндылығы 1900 ккал, тәуліктік энергия шығыны 2500 ккал

• Квашиоркор

• Рационның энергия құндылығы 2500 ккал, тәуліктік энергия шығыны 2500 ккал

• Алиментарлық маразм

Алмастырылмайтын аминқышқылдарына жататыны:

• Глицин

• Серин

• Аланин

• Валин

• Глутамин

Рационалды тамақтанудың негізгі қағидасы:

• Ағзаны биологиялық белсенді заттармен қамтамасыз ету, тамақтың дисбаланстығы

• Дәрумендермен және минералды заттармен қамтамасыз ету

• Тамақтанудың сапалық және сандық адекваттылығы, тамақтың баланстылығы

• Тамақтың энергетикалық құндылығының ағзаның энергошығынынан артық болуы

• Қажетті ақуызбен қамтамасыз ету

Адамдардың тағамдық заттары және энергия қажеттілігі байланысты:

• Аппетитті ашатын тағамдардың сапасы мен дәмділігіне

• Физикалық белсенділігіне, дене салмағына, жасына, жынысына, климатқа

• Тағамдық азықтардың құрамындағы асқорыту ферменттерінің ингибиторларының деңгейіне

• Дәрумендерінің деңгейіне

• Зиянды өндіріс факторларының әсер ету деңгейіне.

Рационалды тамақтану деп нені қамтамасыз ететін тамақтануды түсінеміз:

• Жас пен жынысқа  сәйкес ағзаның энергетикалық қажеттілігін

• Ағзаға белоктардың, майлардың, көмірсулардың қажеттілігін

• Пластикалық және энергетикалық заттардың қажеттілігін

• Өсу, даму және жұмыс қабілеттілігін барлық физиологиялық функциялардың оптималды жағдайын

• Жасушаның жаңаруымен ағзаның дамуы мен өсуіне қажетті дәрумендер мен пластикалық заттардың қажеттілігін

Рационалды  тамақтанудың принципі:

• Біркелкілігі

• Үздіксіздігі

• Үзілісті

• Топтық оқшаулау

• Тамақтану  тәртібі