Euskararen historia

Zer hizkuntza dira euskararen familia berekoak?

• Hizkuntza indoeuroparrak
• Hizkuntza erromanikoak
• Aurreko aukera biak dira zuzenak
• Euskarak ez dauka familia ezagunik

Zertan eragin zuen Euskal Herrian erromatarren hedapenak?

• Herrien administrazio eta antolakuntzan
• Idazketa sisteman
• Nekazaritza eta abeltzaintza iraultzan
• Esklabutzan
• Gerra egiteko moduetan eta aliantzetan

Noiz argitaratu zen euskarazko lehen liburua? Nork idatzi zuen? Zein izan zen haren latinezko izenburua?

• Gero, Axularrek idatzia 1543an
• Iesus Krist Gure Iaunaren Testamentu Berria, Leizarragak idatzia 1571n
• Linguae Vasconum Primitiae 1545ean Etxeparek idatzia
• Refranes y Sentencias en Bascuence 1596an argitaratua, baina egile ezagunik ez duena
• Garibaik jasotako XIV eta XV. mendeetako baladak

Noiz izan zen Euskal Pizkundea?

• XVI. mendean
• XVIII. mendearen bigarren erdian hasi eta XIX. mendean zehar izan zen.
• XIX. mendeko bigarren erdialdetik XX. mendeko lehen erdialdera arte.
• XIX. mendean
• XIX. mendean hasi eta XXI. mendeko lehen erdira arte.

Zer argitaratu zen lehen aldiz Euskal Pizkunde garaian? Noren eskutik?

• Euskarazko lehen liburua, Joana Albretekoa erreginaren eskutik.
• Euskalkien mapa, Luis Lucien Bonaparteren eskutik.
• Bibliaren euskarazko itzulpena, Etxepareren eskutik
• Zazpi euskal lurraldeen historia Napoleon Bonaparteren eskutik.

Zer dira Lore Jokoak? Nork antolatu zituen?

• Udaberria heltzean loreak biltzeko geratzen ziren hainbat herritako herritarrak. Hiriburuko alkateak antolatzen zuen bilketa.
• Euskal jai moduak dira eta bertan, dantza eta musikaz gain, bertso eta literatur lehiaketak egiten ziren, Anton Abbadiak antolaturik.
• Bertso txapelketak ziren eta Agosti Xahok antolatzen zituen. Horrez gain, abesti txapelketak ere egiten ziren.
• Herri kirol txapelketak ziren eta horrela deitzen zitzaien irabazleak loreak jasotzen zituelako. Antolatzailea herriko elkartea izaten zen.

Zer ondorio izan zuen XX. mendeko industrializazioak euskararen bilakaeran?

• Immigrazioaren ondorioz, euskaraz ez zekien jende-andana heldu zen, batez ere Bilbo ezkerraldera.
• Lantegietan lan egin nahi zuenak ezkutatu egin behar zuen euskalduna zela.
• Immigrazioaren aurrean, jende euskaldunak tinko eutsi zion beren hizkuntzari eta bultzada handia izan zuen.
• Eskoletan euskaraz irakasten zitzaien etorkinen seme-alabei eta horrek euskararen indartzea ekarri zuen.
• Eskolan euskara debekatuta zegoen.

Francoren diktadura garaian (1936-1976), zelako egoera bizi izan zuen euskarak Hegoaldean?

• Inoiz baino indartsuago, jendeak erregimenaren kontrako militantzia bezala ulertzen zuelako euskara.
• Jendea beldur zen euskara publikoki erabiltzeaz.
• Frankismoak ez zuen apenas eraginik izan euskararen erabileran, lehenagotik ahulduta zegoelako.
• Frankismoak ez zuen ia eraginik izan euskararen egoeran, lehenago bezain indartsu jarraitu zuen.

1998an, zer euskalki bereizi zituen Koldo Zuazok?

• Bizkaiera
• Gipuzkera
• Mendebaldekoa
• Nafarrera
• Ekialdekoa

Zer erabaki zuten Euskaltzaindiakoek, 1968an, Arantzazuko bileran?

• Eskoletan gaztelaniarik ez irakastea
• Euskarazko lehen liburua argitaratzea
• Korrika antolatzea
• Euskara Batua sortzea