อาโปธาตุ 12 อย่าง

ปิตตัง คือ

• (น้ำดี) แยกเป็น 2 อย่าง พัทธปิตตัง น้ำดีในฝัก อพุทธปิตตะ น้ำดีนอกฝัก (ที่ตกในลำไส้)
• (น้ำเสลด) แยกเป็น 3 คือ ศอเสมหะในลำคอ อุรเสมหะที่ปลายกระเพาะต่อกับลำไส้เล็ก คูถเสมหะที่ออกจากทางอุจจาระ
• (น้ำเหลือง - หนอง) ที่ออกตามแผลต่าง ๆ เกิดขึ้นเพราะมีเหตุซ้ำชอก และเป็นแผล เป็นต้น
• (เลือด) โลหิตแดงอย่างหนึ่ง โลหิตดำอย่างหนึ่ง

เสมหัง คือ

• (น้ำดี) แยกเป็น 2 อย่าง พัทธปิตตัง น้ำดีในฝัก อพุทธปิตตะ น้ำดีนอกฝัก (ที่ตกในลำไส้)
• (น้ำเสลด) แยกเป็น 3 คือ ศอเสมหะในลำคอ อุรเสมหะที่ปลายกระเพาะต่อกับลำไส้เล็ก คูถเสมหะที่ออกจากทางอุจจาระ
• (น้ำเหลือง - หนอง) ที่ออกตามแผลต่าง ๆ เกิดขึ้นเพราะมีเหตุซ้ำชอก และเป็นแผล เป็นต้น
• (เลือด) โลหิตแดงอย่างหนึ่ง โลหิตดำอย่างหนึ่ง

บุพโพ คือ

• (น้ำดี) แยกเป็น 2 อย่าง พัทธปิตตัง น้ำดีในฝัก อพุทธปิตตะ น้ำดีนอกฝัก (ที่ตกในลำไส้)
• (น้ำเสลด) แยกเป็น 3 คือ ศอเสมหะในลำคอ อุรเสมหะที่ปลายกระเพาะต่อกับลำไส้เล็ก คูถเสมหะที่ออกจากทางอุจจาระ
• (น้ำเหลือง - หนอง) ที่ออกตามแผลต่าง ๆ เกิดขึ้นเพราะมีเหตุซ้ำชอก และเป็นแผล เป็นต้น
• (เลือด) โลหิตแดงอย่างหนึ่ง โลหิตดำอย่างหนึ่ง

โลหิตัง คือ

• (น้ำดี) แยกเป็น 2 อย่าง พัทธปิตตัง น้ำดีในฝัก อพุทธปิตตะ น้ำดีนอกฝัก (ที่ตกในลำไส้)
• (น้ำเสลด) แยกเป็น 3 คือ ศอเสมหะในลำคอ อุรเสมหะที่ปลายกระเพาะต่อกับลำไส้เล็ก คูถเสมหะที่ออกจากทางอุจจาระ
• (น้ำเหลือง - หนอง) ที่ออกตามแผลต่าง ๆ เกิดขึ้นเพราะมีเหตุซ้ำชอก และเป็นแผล เป็นต้น
• (เลือด) โลหิตแดงอย่างหนึ่ง โลหิตดำอย่างหนึ่ง

เสโท คือ

• (เหงื่อ) น้ำเหงื่อที่ออกตามกายทั่วไป
• (มันข้น) เป็นเนื้อมันสีขาวออกเหลืองอ่อนมีในร่างกายทั่วไป
• (น้ำตา) น้ำใส ๆ ที่ออกจากตาทั้ง ๒ ข้าง
• (มันเหลว) หยดมันและน้ำเหลืองในร่างกายทั่วไป

เมโท คือ

• (เหงื่อ) น้ำเหงื่อที่ออกตามกายทั่วไป
• (มันข้น) เป็นเนื้อมันสีขาวออกเหลืองอ่อนมีในร่างกายทั่วไป
• (น้ำตา) น้ำใส ๆ ที่ออกจากตาทั้ง ๒ ข้าง
• (มันเหลว) หยดมันและน้ำเหลืองในร่างกายทั่วไป

อัสสุ คือ

• (เหงื่อ) น้ำเหงื่อที่ออกตามกายทั่วไป
• (มันข้น) เป็นเนื้อมันสีขาวออกเหลืองอ่อนมีในร่างกายทั่วไป
• (น้ำตา) น้ำใส ๆ ที่ออกจากตาทั้ง ๒ ข้าง
• (มันเหลว) หยดมันและน้ำเหลืองในร่างกายทั่วไป

วะสา คือ

• (เหงื่อ) น้ำเหงื่อที่ออกตามกายทั่วไป
• (มันข้น) เป็นเนื้อมันสีขาวออกเหลืองอ่อนมีในร่างกายทั่วไป
• (น้ำตา) น้ำใส ๆ ที่ออกจากตาทั้ง ๒ ข้าง
• (มันเหลว) หยดมันและน้ำเหลืองในร่างกายทั่วไป

เขโฬ คือ

• (น้ำลาย) น้ำลายในปาก
• (น้ำมูก) เป็นน้ำใสที่ออกทางจมูก
• (ไขข้อ) น้ำมันที่อยู่ในข้อทั่วไป
• (น้ำปัสสาวะ) น้ำที่ออกจากกระเพาะปัสสาวะ

สิงฆานิกา คือ

• (น้ำลาย) น้ำลายในปาก
• (น้ำมูก) เป็นน้ำใสที่ออกทางจมูก
• (ไขข้อ) น้ำมันที่อยู่ในข้อทั่วไป
• (น้ำปัสสาวะ) น้ำที่ออกจากกระเพาะปัสสาวะ