ਬੀਰ ਕਾਵਿ

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀਰ ਰਸ ਨਾਲ਼ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹਨ

• ਵਾਰ ਅਤੇ ਜੰਗਨਾਮਾ

• ਜੰਗਨਾਮਾ ਅਤੇ ਗੁਰਬਿਲਾਸ

• ਵਾਰ ਅਤੇ ਗੁਰਬਿਲਾਸ

• ਸਾਰੇ ਹੀ

ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਮੌਲਿਕ ਬੀਰ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ -

• ਵਾਰ

• ਜੰਗਨਾਮਾ

• ਗੁਰਬਿਲਾਸ

• ਸਾਰੇ ਹੀ

ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬੀਰ ਰਸ ਦੀ ਕਿਸ ਉਪਭੇਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ

• ਦਾਨਬੀਰ

• ਦਇਆਬੀਰ

• ਯੁੱਧਬੀਰ

• ਧਰਮਬੀਰ

ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਨੇ ਵਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ

• ਯੁੱਧਕਥਾ

• ਟੱਕਰ

• ਪਉੜੀ

• ਸਾਰੇ ਹੀ

ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਵਾਰ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹੜਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ

• ਲੋਕ ਵਾਰਾਂ

• ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਰਾਂ

• ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਵਾਰਾਂ

• ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਾਰਾਂ

ਯੁੱਧ ਕਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਿਆਨ ਲਈ ਕਿਸ ਛੰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

• ਨਿਸ਼ਾਨੀ

• ਸਿਰਖੰਡੀ

• ਬੈਂਤ

• ੧ ਅਤੇ ੨ ਦੋਵੇਂ

ਵਾਹ ਵਾਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਪੇ ਗੁਰ ਚੇਲਾ। ਪੰਗਤੀ ਦੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਹਨ-

• ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ

• ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ

• ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ

• ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ/ ਗੁਰਦਾਸ ਦੂਜਾ

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਭਿੰਨ ਹਨ-

• ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਮਹਿਮਾ

• ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਾਗ ਸੰਕੇਤ ਦਰਜ਼ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ

• ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਉੜੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਲੋਕ ਵੀ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਉੜੀਆਂ

• ਸਾਰੇ ਹੀ

ਲੋਕ ਵਾਰ ਟੁੰਡੇ ਅਸਰਾਜੇ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਸਤੂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ

• ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ਼

• ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ਼

• ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ਼

• ੨ ਅਤੇ ੩ ਦੋਵੇਂ

ਵਾਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਬਾਰੇ ਅਸੱਤ ਤੱਥ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ

• ਛੇ ਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

• ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ।

• ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵੀ ਦਰਜ਼ ਹਨ।

• ਸਾਰੇ ਸਹੀ ਹਨ, ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ।