9-нұсқа

Мәтінді мұқият оқып, сұрақтарға жауап бер.

Тырнаның ақылы

            Күндердің бір күнінде бір сиқыршы Сүлеймен патшаға мәңгі өмір сыйлайтын суды сыйға тартқан екен. Киелі суды ішу-ішпеуі жөнінде ақылдаспақ болып, күллі аң мен құстарды жинайды. Ұзамай хайуанат біткен тегіс бас қосады. Тек ұзынсирақ Көкқұтан ғана келмейді.
            Сонда Сүлеймен патша тұрып, Итке тіл қатады:
  – Сенің басқалардан байбаламың көптеу еді, сен барып, Көкқұтанды азғырып әкелші маған, – дейді.
           Ит шынымен-ақ Көкқұтанды ертіп әкеледі.
  – Уа, Көкқұтан, көнекөз кемелім, мына бір киелі суды ішейін бе, ішпейін бе, соны айтшы? – дейді Сүлеймен.
  – Егер мына суың өзіңнің барша дос-жарандарыңа, туған-туысқандарыңа және ұшқан құс, жүгірген аңға жететін болса, онда бұл суды ішіп қой. Тамшысын да қалдырма. Сонда өмірден бақытты да, қуанышты да табасың. Бірақ оны бір өзің ғана ішсең, мәңгі бақи өкініп-опынумен өтесің. Жалғанда соқа басың сопайып, жалғыз қаласың, жақын-жуығыңның бәрі баяғыда кеткен соң, бір өзің не қуаныш, не қызық көріп жарытам дейсің.
  – Япырым-ай, сен шынында да данышпан екенсің. Мұны маған сенен басқа тірі жан айта алмас еді, – дейді Сүлеймен риза болып.
            Сөйтіп, ол киелі суды ішпейді.

1.  Сүлеймен патшаға сиқыршы суды қандай мақсатпен сыйлады? 

• А) Уәзірлерін өзіне қарату үшін       

• В) Мәңгі өмір сүру үшін .

• С) аң,құстарды қорғау үшін        

• Д) жалғыз өзі қалу үшін

2. Мәтіннің   негізгі ойы  не деп ойлайсың?

• А) ынтымақтық                 

• В) Сыйластық               

• С) Көреалмаушылық           

•  Д) Жалғыздық

3. Мәтіндегі  қарамен берілген  сөздің мағынасы?

• А) Сопақ басың                

• В) Жалғыз өзің        

• С) Жер  жыртуың       

• Д) Қызық  өмірің

4. Мына суың өзіңнің барша дос-жарандарыңа, туған-туысқандарыңа және ұшқан құс, жүгірген аңға жететін болса, онда бұл суды ішіп қой. Тамшысын да қалдырма. Сонда өмірден бақытты да, қуанышты да табасың, -деп айтқан кейіпкер?

•  А) Сиқыршы               

•    В) Ит                  

•   С) Уәзірі                    

• Д) Көкқұтан

Ұлы  ғарышкер

              Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров — қазақтан шыққан тұңғыш ғарышкер, ұшқыш, Кеңес Одағының Батыры, Қазақстан Республикасының Халық қаһарманы, техника ғылымының докторы, профессор, Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің құрметті профессоры.

            Тоқтар  Әубәкіров  1946 жылы Қарағанды  облысында туған. Ол еңбек  жолын он бес жасында  Теміртау  қаласында токарь болып істеуден бастап, сонымен бірге кешкі мектепте  оқыған.

            1969 жылы  Армавир  жоғары әскери-әуе  училищесін  бітірген  соң, әскери – әуе күштерінде  қызмет атқарады. Тоқтар  Әубәкіров – сынақшы-ұшқыш.1979 жылы Тоқтар Мәскеу әуе  институтын  бітірген болатын.1991 жылы 2 сәуірде Кеңес Одағы Ғарышкерлер даярлау орталығында ғарышқа ұшу дайындығына кірісіп, сол жылы 2 қазанда Байқоңырдан «Союз ТМ-13» кемесімен ғарышқа ұшты. Ғарыш кемесі жер төңірегіндегі «Мир» орбиталық кешенімен түйісті.  1991 жылы 10 қазанда Жерге оралды. Ғарыштан оралған соң Қазақстандағы ғарыштық даярлығын зерттеулердің негізін қалауға, отандық Қарулы Күштердің әскери даярлығын жетілдіруге, әскери-патриоттық тәрбие жұмыстарын жолға қоюға белсене араласты.

5.Тоқтар  Әубәкіров  қай жылы дүниеге   келген?

• А) 1946  жылы      

• В) 1969 жылы    

• С) 1991 жылы  

• Д) 1846 жылы

6. Ғарыш кемесі жер төңірегіндегі  қандай  орбиталық   кешенімен түйісті?

• А) «Мир» орбиталық                                         

• В) «Союз ТМ-13» орбиталық                                                                                      

•        C)Байқоңыр»  орбиталық                                 

• Д) Армавир орбиталық

7. Тоқтар  Әубәкіров  1979 жылы   қандай  институтты   бітірген?

• А) Армавир әуе институты    

• В) Қарулы  күштер институты                                                             

• С) Мәскеу  әуе  институты    

• Д)  Қорқыт Ата атындағы Қызылорда институты   

8. Байқоңырдан «Союз ТМ-13» кемесімен  қай  күні  ғарышқа ұшты?

• А) 2 қазан   

• В) 2 сәуір        

• С) 10 қазан  

• Д)  10 сәуір

 9. Ғарышқа  ұшу үшін Тоқтар Әубәкіров  қай жылы не істеп бастады?  

• А) 1969жылы  ғарыш денелерін зерттеп бастады

• В) 1979 жылы  «Мир» орбиталық  кемесін жасай бастады

• С) 1991 жылы жаттығу жасай бастады     

• Д) 1990 жылы  сынақтарға қатыса бастады

10.Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің  қандай  атақ иегері?

• А)техника ғылымының докторы           

• В) әуе  институты профессоры  

•   С) техника ғылымының профессоры                           

• Д) құрметті профессор