QH 10G #20

Түрік қағандығын құрған және ежелгі түркілік руна жазуын ойлап тапқан ежелгі түріктер тарих сахнасына шықты:

• VI ғасырдың ортасында

• IV ғасырдың басында

• V ғасырдың аяғында

• VII ғасырдың ортасында

Түркілердің б.з.б. І мыңжылдықтағы түп Отаны: /мекендеген жері ықтимал деп айтылады, арғы түбі түркі тілінде сөйледі/

• Арал теңізінің бойы

• Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Қазақстан

• Алтай тауының шығыс бөлігі

• Ұлытау ауданында

Еуразия даласында түркі тілдес халықтар үстемдік құрған түркі дәуірі:

• IV ғасырдан XII ғасырға дейін

• V ғасырдан XVII ғасырға дейін

• VI ғасырдан XVI ғасырға дейін

• VI ғасырдан XIII ғасырға дейін

Қытай дереккөздерінде теле этнонимімен біріктірілген түркі тілдес тайпалар мекендеді:

• VI ғасырда Гоби шөлінен солтүстікке қарай

• VII ғасырда Каспий теңізінен оңтүстікке қарай

• V ғасырда Мауреннахрды

• VIII ғасырда Еділ мен Жайық өзендерінің аралығында

Теле тайпалары батысында және оңтүстік-батысында иран тілдес тайпалармен шектессе, ал оңтүстігінде:

• Шығыс Риммен шектесті

• Қытаймен шектесті

• Парфиямен шектесті

• Үндістанмен шектесті

Телелердің ата-бабалары болған халықтар:

• Сақтар

• Дравидтер

• Ғұндар

• Сарматтар

VII ғасырдың басында теле бөлінді:

• 15 тайпаға

• 10 тайпаға

• 20 тайпаға

• 5 тайпаға

Түріктер (қытайша тюцзю) алғашында екі рудан тұрды:

• Елбөрілі мен Тоқсаба (Тоқсоба)

• Ұйғыр мен Қарлұқ

• Яғма мен Жікіл

• Ашина мен ашидэ

552 жылы Түркі қағандығын құрғаннан және оған теле тайпаларын қосқаннан кейін түрік атауы теле тайпасына таралуы кезіндегі түріктер көсемі:

• Бумын бастаған ашина руы

• Үшлік бастаған ашина руы

• Қара Еске бастаған ашидэ руы

• Мұқан бастаған ашина руы

VI ғасырдың соңында Түрік қағандығы бөлінді:

• Солтүстік және Оңтүсікке

• Батыс және Шығысқа

• Оң жән Сол қанатқа

• Орталық және Солтүстікке