QH 11G CH1 #1-2

«Халықтардың дамуы мен шаруашылық-мәдени ерекшеліктерінің қалыптасуында географиялық және экологиялық фактор үлкен рөл атқарады» деп халықтардың этногенезі туралы пікір білдірген ғалым:

• В.Бромлей

• Н.Гумилев

• Л.Гумилев

• М.Герасимов

Қуаңшылық жағдайында егіншілікпен айналысу тиімсіз болған уақыты:

• Шамамен б.з.б. І мыңжылдықтың соңында

• Шамамен ІІ мыңжылдықтың соңында

• Шамамен б.з.б. ІІ мыңжылдықтың соңында

• Шамамен б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың ортасында

Ежелгі Қазақстан жерін мекендеген тұрғындардың көшпелі малшаруашылығына көшу себептерінің бірі:

• Мұз басу дәуірінің салдары

• Қоланың тұрмыста қолданылуы

• Жылқыны қолға үйрету

• Ірі қараның көптеп өсірілуі

Көшпелі мал шаруашылығына көшуге негіз болған Солтүстік Қазақстанда ең алдымен қолға үйретілген түлік:

• Ірі қара

• Қой-ешкі

• Жылқы

• Түйе

Cуретте көрсетілген ат әбзелдері:

• Ауыздық пен жүген

• Ер-тұрман мен үзеңгі

• Өмілдірік пен айыл

• Құйысқан мен үзеңгі

Cуретте бейнеленген ежелгі адамның алғаш рет жылқыны қолға үйрету орталықтарының бірі, әлемге әйгілі мәдениет:

• Сынтасты

• Арқайым

• Есік

• Ботай

Көшпелі тұрмыстың пайдасы:

• Егіншілік пен қолөнердің дамуы

• Малды жау шапқыншылығынан және табиғат апаттарынан аман сақтап қалу

• Ірі қалалар мен керуен сарайларының көптеп салынуы

• Ірі қалаларды жау шапқыншылығынан және табиғат апаттарынан аман сақтап қалу

Көшпелі малшаруашылығы қалыптасуын табиғи жағдайда тәуелділіктен туындағанын негізге алады деген тұжырым жасаған ХІХ ғасырдағы орыс ғалымдары қатары:

• Л.Гумилев, В.Радлов, Н.Ядринцев

• С.Толыбеков, Ә.Марғұлан, Ш.Уәлиханов

• М.Широкогоров, В.Бромлей

• Л.Л.Мейер, Г.Н.Потанин, И.И.Завалишин

Көшпелі малшаруашылығының қалыптасу себептері:

• Қазақстан аумағының климаты құрғақ болып, жауын-шашын мөлшері азайды

• Ат әбзелдерін жетілдіру жылқыны көлік ретінде пайдалануға мүмкіндік берді.Жаңа жерлерді игеру ыңғайлы болды

• Мал басының көбеюі жаңа жайылымдық жерлерді қажет етті

• Жайылым жерлердің көптігі

• Қазақстанның көп аумағының таулы-қыратты болып келуі

Қазақ даласындағы қазақ халқының дәстүрлі шаруашылығы түрлері:

• Көшпелі, жартылай көшпелі, отырықшылық

• Қалалық, егіншілік, бау-бақшалық

• Аралас, көпсалалы, отырықшылық

• Көшпелі, жартылай көшпелі, қалалық