Bài 4 Sinh lý P2

Vai trò của ATP:

• Cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt động.

• Vận chuyển năng lượng.

• Dữ trữ năng lượng.

• Cung cấp năng lượng cho các phản ứng thoái hoá và tổng hợp các chất.

• Cung cấp năng lượng, vận chuyển năng lượng và dự trữ năng lượng.

Năng lượng tiêu hao nhiều nhất để duy trì cơ thể :

• Vận cơ.

• Điều nhiệt.

• Tiêu hoá.

• Chuyển hoá cơ cở.

• Duy trì trương lực của các cơ.

Chuyển hoá cơ sở là mức tiêu hao năng lượng tối thiểu ở điều kiện cơ sở:

• Không vận cơ.

• Không cho con bú.

• Không bị sốt.

• Không tiêu hoá, không vận cơ, không điều nhiệt.

• Nằm nghỉ yên, không bị căng thẳng về tâm lý.

Năng lượng tiêu hao trong vận cơ:

• Trong vận cơ hoá năng tích luỹ trong cơ bị tiêu hao như sau: 35% chuyển thành công cơ học, 65% toả dưới dạng nhiệt.

• Năng lượng tiêu hao trong vận cơ được tính theo Kcal/1kg cơ thể/giờ.

• Cường độ vận cơ càng lớn, mức tiêu hao càng giảm.

• Kỹ năng lao động không ảnh hưởng đến tiêu hao năng lượng.

• Tư thế vận cơ càng thoải mái càng ít tiêu hao năng lượng.

Về CHCS:

• CHCS phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường.

• Điều kiện cơ sở là: không vận cơ, không tiêu hoá, không suy nghĩ.

• Năng lượng tiêu hao cho CHCS chiếm 1/2 năng lượng tiêu hao của cơ thể.

• CHCS là năng lượng cần cho cơ thể tồn tại trong điều kiện cơ sở.

• Đơn vị đo CHCS là Kcal/m²da/24 giờ.

Trong các yếu tố ảnh hưởng đến CHCS:

• CHCS thay đổi theo nhịp ngày đêm, cao nhất lúc 13-16 giờ, thấp nhất lúc 1- 4 giờ.

• Tuổi càng cao CHCS càng tăng.

• Ở cùng một lứa tuổi CHCS ở nam bằng CHCS ở nữ.

• Trong chu kỳ kinh nguyệt và khi có thai CHCS tăng.

Chuyển hoá cơ sở được đo bằng phương pháp:

• Đo trực tiếp bằng phòng nhiệt lượng kế.

• Đo gián tiếp qua các thông số tiêu hoá.

• Đo gián tiếp qua hô hấp theo phương pháp vòng kín.

• Đo gián tiếp qua hô hấp theo phương pháp vòng hở.

• Được đo bằng cả phương pháp trực tiếp và gián tiếp.

Điều kiện đo chuyển hóa cơ sở

• Ngừng toàn bộ hoạt động cơ thể

• Nhịn đói

• Nhiệt độ phòng đo từ 18-20^oC

• Nhiệt độ phòng đo tương đương thân nhiệt

Ở mức toàn cơ thể, chuyển hoá năng lượng được điều hoà bằng:

• Cơ chế thần kinh và thể dịch.

• Nhu cầu năng lượng của cơ thể.

• Sự hoạt động của vùng dưới đồi.

• Các hormon của tuyến giáp: T3 và T4.

• Hormon insulin của tuyến tuỵ.

Trong các hormon tác dụng đến chuyển hoá năng lượng thì:

• T3 và T4 làm tăng CHCS ở tất cả các mô.

• Adrenalin làm giảm phân giải glycogen thành glucose, giảm thiêu đốt glucose, tăng dự trữ glycogen ở tế bào làm giảm chuyển hoá năng lượng.

• Cortisol làm tăng tổng hợp protein, tăng chuyển hoá năng lượng.

• Hormon giáp làm tăng hoạt động chuyển hoá ở các mô (trừ não, võng mạc, lách, phổi, tinh hoàn).

• Hormon GH làm tăng chuyển hoá năng lượng bằng cách tăng thiêu đốt carbohydrat.