2 модуль Көшбасшылық тұжырымдамалар

Алдыңғы қатарлы  басшылар баршаға ортақ тұлғалық қасиеттердің белгілі бір жиынтығына ие, егер де бұл қасиеттер  анықталса, адамдар оларды өз бойында дамытып, тиімді басшы – көшбасшы бола алады.

• Тұлғалық қасиеттерге негізделген көшбасшылық

• Көшбасшылықтың мінез-құлық тәсілі

Көшбасшылық қасиеттердің (физиологиялық, психологиялық, зияткерлік және тұлғалық) әмбебап жиынтығын анықтау мүмкіндігіне негізделген, бұл проблемалық мәселелерді шешу үшін көшбасшы мен ізбасарлар тобын қалыптастыруға мүмкіндік береді.

• Көшбасшылықтың мінез-құлық тәсілі

• Тұлғалық қасиеттерге негізделген көшбасшылық

Көшбасшының кейбір қасиеттері:

- интеллект пен білім деңгейі,

- адалдық,

- парасаттылық,

- бастамашылдық,

- әлеуметтік және экономикалық білімі,

- өзіне деген сенімділіктің жоғары деңгейі,

• Тұлғалық қасиеттерге негізделген көшбасшылық

• Көшбасшылықтың мінез-құлық тәсілі

Бойы, салмағы, әсерлі келбеті немесе тұлғалық келбеті, қозғалысының қайраттылығы және денсаулық жағдайы.

• жеке қасиеттер

• физиологиялық қасиеттері

Теория авторлары ұлы көшбасшыны міндетті түрде ерекшелендіретін қасиеттер жиынтығы туралы ортақ пікірге келе алмады және әртүрлі қасиеттер жиынтығы бар көшбасшылардың жетістіктерін түсіндіре алмады.

• Тұлғалық қасиеттерге негізделген көшбасшылық

• Көшбасшылықтың мінез-құлық тәсілі

тұрғысынан көзқарас негізінен көшбасшылықты әсер етудің бір жақты  процесі ретінде сипаттады. Көшбасшыда оның ізбасарларынан өзгеше сипаттамалары болуы мүмкін екенін мойындай отырып, теориялар көшбасшының ұстанымын айқындайтын өзара әрекеттесу процесіне назар аудармады.

• Көшбасшылықтың мінез-құлық

• Тұлғалық қасиеттер

Көшбасшылықты зерттеудің екінші тәсілі өз назарын .......... аударды.

• көшбасшының мінез-құлқына

• физиологиялық қасиеттеріне

Көшбасшылықтың мінез-құлық теориясының мәні (behavioral theory):

• бойы, салмағы, әсерлі келбеті немесе тұлғалық келбеті, қозғалысының қайраттылығы және денсаулық жағдайы.

• көшбасшылықтың тиімділігі басшының тұлғалық қасиеттерімен емес, оның қызметкерлеріне қатысты мінез-құлқымен  (көшбасшылық стилі, басқару) анықталады. 

Көшбасшылықтың белгілі мінез-құлық теориялары:

• К.Левиннің зерттеулері, Д. Макгрегордың «Х» және «У» теориялары, Р.Лайкерт теориясы, Огайо штатының университетінде жасалған көшбасшылық стильдерінің жіктемесі, «басқару торы».

• Херси – Бланшар моделі, Ф.Фидлердің ситуациялық көшбасшылық моделі, Т.Митчелл мен Р.Хаустың «жол-мақсат» тәсілі, Врум-Йеттонның көшбасшының шешім қабылдау моделі.

Көшбасшылықтың тұлғалық теориясы, ұлы адамдар теориясы деген басқа да атаулары болған  көшбасшылық қасиеттер теориясының (trait leadership theory) мәні келесіде:

• көшбасшылықтың тиімділігі басшының тұлғалық қасиеттерімен емес, оның қызметкерлеріне қатысты мінез-құлқымен  (көшбасшылық стилі, басқару) анықталады. 

• алдыңғы қатарлы  басшылар баршаға ортақ тұлғалық қасиеттердің белгілі бір жиынтығына ие, егер де бұл қасиеттер  анықталса, адамдар оларды өз бойында дамытып, тиімді басшы – көшбасшы бола алады.