Орталық Азияның дәстүрлі өркениеттерін зерттеу тарихы

Ертедегі ежелгі дәуірлік, ежелгі шығыстық, ортағасырлық өркениеттер:

• дәстүрлі өркениет

• Ертедегі дәуірлік, ежелгі шығыстық
• Ертедегі дәуірлік, ортағасырлық өркениеттер
• Ертедегі шығыстық, ортағасырлық өркениеттер

Дәстүрлі өркениеттің белгілері (дәстүрлі өркениетке не жатады):

• бірсарындылық: мәдени дәстүрдің тұрақты түрде қайталануы және ата-бабалар өмір салтының ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отыруы

• дәстүр дәріптелуі (дәстүр қасиетті, оны бұзуға болмайды)

• адам мен табиғаттың тығыз байланысы және табиғат жағдайларына тәуелділік

• адамның өз әлеуметтік тобымен тығыз байланысы (қауым, этнос,

  қоғамдық ортасымен), қоғамдық және жеке өміріндегі

  бөлінбеушілік

  діни немесе діни-мифологиялық сана.

Дәстүрлі мәдениетті әлеуметтік топтармен араласа отырып бақылау, зерттеу әдісі:

• Тарихи
• қосылып бақылау

• Физикалық
• Географиялық

Материалдық мәдениет:

• баспана

• киім-кешек, сәндік

• тұрмыстық бұйымдар

• қару-жарақ

Рухани мәдениет:

• білім, идея

• діни ұстаным

• амгершілік құндылықтар

• дастүрлер

Орталық Азиядағы Дәстүрлі өркениет топтары:

• ирандық

• ежелгі қытайлық

• ежелгі түркілік

• монғолдық

Александр Македонскийдің жорықтары туралы жазылған:

• Страбонның "География"

• Үлкен Плинидің "Жаратылыстану тарихы"

• Птоломейдің "География" еңбектерінде

• Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы

Рим тарихшысы Аммиан Марцеллин ғұндардың

• Еуропаға жорықтары туралы баяндайды

• Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы

• жауынгерлер мен малшылардың өмір салты

• рухани мәдениеті жөнінде

Антикалық деректер:

• ғылымда белгілі бірақ, деректері нақты емес. Себебі, ертедегі грек және римдік авторлар ауызша хабарлар мен дәлелсіз дереккөздерден жазған

• қола дәуірінлегі ортаазиялық жауынгерлер мен малшылардың өмір салты және рухани мәдениеті жөнінде

• қола дәуірінлегі ортаазиялық жауынгерлер мен малшылардың өмір салты және рухани мәдениеті жөнінде

• ақ және үйсіндегі тас қорғандарын, Бесшатыр  "патша қорғанын", Тамғалы шатқалындағы петроглифтер

Геродоттың еңбегінде баяндалады:

• Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы

• Ұлы Атилланын Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы

• Ұлы Ксеркс Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы

• Ұлы Даридің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы туралы