เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน

มีเค้าเรื่องมาจากเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในสมัยอยุธยา

ได้รับยกย่องจากวรรณคดีสโมสรว่าเป็นสุดยอดของกลอนนิทาน

มีผู้แต่งหลายคน บางตอนปรากฏชื่อผู้แต่ง แต่บางตอนไม่ปรากฏชื่อผู้แต่ง

เป็นเรื่องที่สะท้อนสภาพสังคมและวัฒนธรรมสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

สุนทรภู่

ไม่ปรากฏผู้แต่งแน่ชัด

ราษฎรยื่นคำร้องทุกข์ถวายพระเจ้าแผ่นดิน

ยื่นคำร้องทุกข์ต่อศาลเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรม

แจ้งความแก่หน่วยงานรัฐให้ดำเนินคดีกับบุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นกรณีพิเศษ

ยื่นคำร้องทุกข์ต่อหน่วยงานรัฐ

แม่อย่าเจรจาช้าที จวนแจ้งแสงศรีจะรีบไป

     จะตัดเอาศีรษะของแม่ไป
ทิ้งแต่ตัวไว้ให้อยู่นี่

แม้นมิไปให้งามก็ตามใจ
จะบาปกรรมอย่างไรก็ตามที

เสียแรงเป็นลูกผู้ชายไม่อายเพื่อน

จะพาแม่ไปเรือนให้จงได้

ก. ทำการราวกับบ้านเมืองไม่มีขื่อไม่มีแป

ค. ถืออำนาจทำการโดยไม่ปรึกษาหารือใคร

ค. อาฆาตพยาบาทขุนช้างจนเกิดเรื่องอื้อฉาว

ง. ประพฤติตนไม่เหมาะสมกับตำแหน่งทางราชการ

ก. ทรงความยุติธรรม

ข. มีพระราชอำนาจสูงสุดในบ้านเมือง

ค. ทรงเป็นที่เคารพยำเกรงของพสกนิกร

ง. ถูกทุกข้อ

ก. ตามใจนางวันทองทุกอย่าง

ข. ยกย่องให้เกียรตินางวันทองในฐานะภรรยาอย่างเต็มที่

ค. ให้เงินใช้โดยไม่ขาดมือพร้อมความสะดวกสบายทุกอย่างแก่นางวันทอง

ง. เป็นคู่ทุกข์คู่ยากของนางวันทอง

รักขุนแผนเพราะเป็นคู่ทุกข์คู่ยากกันมา

เห็นใจขุนช้างที่ยกย่องและรักนาง

พลายงามก็เป็นเลือดในอก

ทุกข้อรวมกัน

ขุนช้าง และขุนแผน

ขุนแผน และพลายงาม

นางวันทอง และขุนแผน

นางวันทอง และพลายงาม

การทำนายความฝัน

ทำดีได้ดีทำชั่วได้ชั่ว

การเวียนว่ายตายเกิด

กฎแห่งกรรม