બંધારણીય સુધારા પ્રક્રિયા અને સુધારાઓ (મનમોહનસિંહ યાદવ તાલુકો ને

ભારતના બંધારણમાં સુધારા બાબતે નીચેના વિધાનો વિચારો

(૧) બંધારણીય સુધારો કરવાની જોગવાઈ ભારતના બંધારણમાં દક્ષિણ આફ્રિકાના બંધારણમાંથી લેવામાં આવેલ છે

(૨) ભારતના બંધારણના ભાગ 20 ના અનુચ્છેદ 368 અંતર્ગત બંધારણમાં સુધારો કરી શકાય છે

(૩) બંધારણીય સુધારાની જોગવાઈ અમેરિકાના બંધારણમાંથી લેવામાં આવેલી છે

(૪) બંધારણીય સુધારાની જોગવાઈ ભાગ એક અનુચ્છેદ 13 માં છે

• ૧,૨ સાચા છે

• 1,2,3,4 સાચા છે

• 1,2,3 સાચા છે

• 1,4 સાચા છે

અનુચ્છેદ 368 અંતર્ગત------- બંધારણની કોઈ જોગવાઈ રદ કરી શકે છે અથવા તેમાં સુધારો કે પરિવર્તન કરી શકે છે

• સંસદ

• રાષ્ટ્રપતિ

• ઉપરાષ્ટ્રપતિ

• લોકસભા

નીચેના વિધાનો વિચારો

(૧) સંસદ બંધારણની કોઈ જોગવાઈ રદ કરી શકે છે અથવા તેમાં સુધારો કે પરિવર્તન કરી શકે છે

(૨) બંધારણીય સુધારા ઘરડાને માન્યતા આપવી રાષ્ટ્રપતિ માટે ફરજિયાત છે

(૩) રાજ્ય પાસે બંધારણીય સુધારો કરવાની સત્તા છે

• 1,2,3 સાચા છે

• 1,2 સાચા છે

• 1,3 સાચા છે

• 2,3 સાચા છે

નીચેના વિધાનો વિચારો

(૧) બંધારણીય સુધારો ખરડો સંસદના કોઈપણ ગૃહમાં (લોકસભા અને રાજ્યસભા) રજૂ કરી શકાય છે

(૨) બંધારણીય સુધારો ખરડો લોકસભા કે રાજ્યસભાના કોઈપણ સભ્ય રજૂ કરી શકે છે

(૩) કોઈપણ ખરડો લોકસભા કે રાજ્યસભા મથી પસાર થયા પછી રાષ્ટ્રપતિએ તેના પર સહી કરી દેવી ફરજિયાત છે

((૪) બંધારણીય સુધારા ખરડા બાબતે રાષ્ટ્રપતિ પાસે વીટો પાવર વાપરવાની સત્તા છે

• 1,2,3 સાચા છે

• 1,2,3,4 સાચા છ

• 1,3,4 સાચા છે

• 1,4 સાચા છે

બંધારણીય સુધારો ત્રણ પ્રકારે કરવામાં આવે છે તે પૈકી નીચેનામાંથી ખોટું વિઘાત શોધો

• સામાન્ય બહુમતી અથવા સાદી બહુમતી

• વિશિષ્ટ બહુમતી

• વિશિષ્ટ બહુમતી + અડધા કે તેથી વધુ રાજ્યો ની મંજૂરી

• વિશિષ્ટ બહુમતી+ લોકસભા+રાજ્યસભા+ વિધાનસભા+રાષ્ટ્રપતિ ની મંજૂરી

બંધારણીય સુધારામાં સામાન્ય બહુમતી બંધારણીય સુધારો કરવામાં આવે તે પૈકી નીચેના વિધાનો વિચારો

(૧) ગૃહમાં હાજર અને મતદાન કરનાર સભ્યોના 50% થી વધુ મતને સામાન્ય બહુમતી કહેવામાં આવે છે

(૨) સામાન્ય બહુમતીથી કરવામાં આવેલો બંધારણીય સુધારો અનુચ્છેદ 368 હેઠળ નો બંધારણીય સુધારો ગણવામાં આવતો નથી

(૩) સામાન્ય બહુમતી દ્વારા અમુક અનુચ્છેદોની જોગવાઈમાં ફેરફાર કરી શકાય છે

(૪) સામાન્ય બહુમત એટલે દા. ત લોકસભામાં 543 માંથી 300 સભ્યો ઉપસ્થિત છે અને 300 માંથી 20 જણ મતદાનમાં ભાગ લેતા નથી અને 280 એ મતદાન કર્યું તો ૧૪૦+૧ મતે સામાન્ય બહુમતી કહેવાય છે

• 1,2,3,૪ સાચા છે

• 1,2,3 સાચા છે

• 1,4 સાચા છે

• 2,3,4 સાચા છે

બંધારણીય સુધારા ખાડાને સંસદમાં રજૂ કરવા માટે રાષ્ટ્રપતિની પૂર્વ મંજૂરી જરૂરી છે?????

• ના

• હા

• ફરજિયાત છે

સામાન્ય બહુમતી દ્વારા જે બંધારણીય સુધારો થાય છે તે બાબતે નીચેના વિધાન વિચારો

• બંધારણીય સુધારા ક્રમાંક આપવામાં આવે છે

• બંધારણીય સુધારા ક્રમાંક આપવામાં આવતું નથી

નવા રાજ્યોનો સમાવેશ, એક રાજ્યમાંથી બે રાજ્ય બનાવવા, બે રાજ્યમાંથી એક રાજ્ય બનાવવું, સંસદમાં અંગ્રેજી ભાષાનો ઉપયોગ, સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયના ન્યાયાધીશોની સંખ્યા, સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયનું મહત્વ વધારવું, નવા રાજ્યોનો સમાવેશ તથા સ્થાપના. મતવિસ્તાર સીમાંકન, નાગરિકતા, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો, સંસદ અને રાજ્ય વિધાન મંડળ ન ચૂંટણીઓ વગેરેમાં જે બંધારણીય સુધારા કરવામાં આવે છે તે કેવા બંધારણીય સુધારા છે

• સામાન્ય બંધારણીય સુધારો

• વિશિષ્ટ બંધારણીય સુધારો

• વિશિષ્ટ બંધારણીય સુધારો+ અડધાથી વધુ રાજ્યોની વિધાન સભાની બહુમતીથી

• તમામ વિકલ્પો સાચા છે

સંસદની વિશેષ બહુમતી(વિશિષ્ટ બહુમતી) દ્વારા બંધારણીય ખરડો પસાર કરવામાં આવે તે બાબતે નીચેના વિધાનો વિચારોસંસદની વિશેષ બહુમતી દ્વારા બંધારણીય ખરડો પસાર કરવામાં આવે તે બાબતે નીચેના વિધાનો વિચારો

• વિશિષ્ટ બહુમતી અંતર્ગત કરવામાં આવતો બંધારણીય સુધારો કલમ 368 હેઠળ કરવામાં આવે છે

• સંસદના કોઈપણ ગૃહમાં આ ખરડો રજૂ કરી શકાય છે

• વિશેષ બહુમતી એટલે કે ગૃહના કુલ સભ્ય સંખ્યા ના 50% થી વધુ અને જે તે ગૃહમાં હાજર રહીને મતદાર કરનાર ૨/૩ સભ્યોના મતથી પસાર થયેલો હોવો જોઈએ

• રાષ્ટ્રપતિની સહમતિ બાદ બંધારણીય સુધારા ખરડો એ બંધારણીય સુધારા કાયદો બની જાય છે

• વિશેષ બહુમતીથી કરવામાં આવેલો બંધારણીય સુધારાને સુધારા ક્રમ આપવામાં આવતો નથી