Materi Dongeng

Kacaturkeun jaman baheula, di Karaton Surawisésa Kawali kadatangan sémah ti Karajaan Majapahit. Anu maksad badé ngalamar Putri Dyah Pitaloka pikeun dijadikeun prameswari Raja Hayam Wuruk.

“Oh, janten kitu nya?” Saur Prabu Linggabuana

“Kumaha tah Nyai, ceuk pamikiran hidep?”

“Ari kinten-kinten nyandak kasaéan ka Nagri Sunda mah, mangga ngiringan waé abdi mah Ama.” Saur Dyah Pitaloka.

Waktos kanggo jatukrami gé tos ditangtoskeun, yén hélatanana bakal dilaksanakeun di Karajaan Majapahit. Atuh saeusi balé gedé téh tingharuleng, seseueurna mah ngaraos kaabotan, moal enya pangantén istri anu kudu nyampeurkeun pangantén pameget? Tapi da badé dikumahakeun deui, Prabu Linggabuana parantos sapuk sareng pihak Majapahit.

Rombongan ti Karajaan Sunda ahirna angkat ka Karajaan Majapahit pikeun ngaamprokkeun Putri Dyak Pitaloka sareng hayam wuruk. Singget carita,  rombongan dugi ka daérah Bubat. Nya Prabu Linggabuana ngutus Patih Rakéan Rangga Katrowulan pikeun ngabéjakeun ka pihak Majapahit yén rombongan ti Karajaan Sunda téh parantos dugi ka Bubat.

 

Carita di luhur kaasup kana jenis dongéng

• babad

• mite/mitos

• sasakala

• fabel

• farabel

Léos Si Kabayan leumpang ka sawah nu meunang ngagaru. Di dinya katémbong tututna loba, lantaran caina hérang, jadi katémbong kabéh. Tututna pating golétak. Tapi barang diteges-teges ku Si Kabayan katémbong kalangkang langit dina cai. Manéhna ngarasa lewang neuleu sawah sakitu jerona. Padahal mah teu aya sajeungkal-jeungkal acan, siga jero sotéh kalangkang langit. Cék Si Kabayan dina jero pikirna, “Ambu-ambu, ieu sawah jero kabina-bina caina. Kumaha dialana éta tutut téh? Lamun nepi ka teu beunang, aing éra teuing ku Nini. Tapi éta tutut téh sok dialaan ku jalma. Ah, dék dileugeutan baé ku aing.”

Sempalan dongeng di luhur, kaasup kana jenis dongeng...

• babad

• mitos

• farabel

• fabel

• sasakala

Bring éta dua sobat anyar téh indit ka jero leuweung. Inditna teu bisa gancang, sabab Sakadang Kuya mah leumpangna boyot. Kira-kira wanci pecat sawed, kakara nepi ka nu dituju. Enya wé, henteu salah impian Sakadang Monyét téh. Di dinya aya tangkal nangka sagedé beuteung munding. Buahna leubeut tinggarayot dina dahan-dahanna.

“Sok-sok atuh geura naék, ulah ngahuhuleng baé!” ceuk Sakadang Kuya ka Sakadang Monyét.

“Ké heula, gampang naék mah. Ngan uing téh teu nyaho, kumaha carana ngabédakeun nangka anu geus asak jeung nangka anu atah kénéh,” ceuk Sakadang Monyét.

tina sempalan dongeng di luhur, kaasup kana jenis dongeng...

• farabel

• fabel

• mitos

• sasakala

• babad

Lami- lami timbul bendu, margi asa dibohongan. Tungtungna jleng luncat ka laut, maksad bade luluasan, milih neuleumkeun maneh ka laut. Sukur- sukur mun dihakan hiu raksasa. Tapi cai laut kalah nyalingkir. Nya kitu pangeusina, daratang ngaba- gSakeun. Tungtungna Dewi Srangenge diangkat janten ratu, nelah Nyai Ratu Roro Kidul. Sanaos kitu anjeunna tetep panasaran, palay tepang sareng satria nu dijangjikeun t&a. Cai laut teras diubek, niat milarian satria. Eta sababna pangna laut kidul kasohor ged& ombakna. Lantaran hayoh wa6 diubek- ubek ku Nyi Roro Kidul.

Tina sempalan dongeng di luhur, eta dongeng teh kaasup kana jenis dongeng...

• fabel

• farabel

• babad

• mitos

• sasakala

Di handap ieu nu teu kaasup kana ciri  dongéng, nya éta...

• basana lancaran

• eusina ngandung amanat

• teu kapanggih saha nu ngarangna

• caritana panjang

• sumebarna sacara turun temurun

Di handap ieu nu mangrupa bédana dongéng farabel jeung sagé nya éta...

• Farabel mah mangrupa dongéng nu nyaritakeun kahirupan jalma biasa, sedengkeun sagé mah dongéng nu aya patalina/ ngandung unsur sajarah

• Farabel mah nyaritakeun kahirupan sasatoan, sedengkeun dongeng sagé mah nyaritakeun kahirupan jalma biasa

• Farabel mah nyaritakeun jalma biasa, sedengkeun sagé mah nyaritakeun asal usul barang atawa tempat

• Farabel mah mangrupa dongeng nu ngandung sajarah, sedengkeun sage mah ngaritakeun kahirupan jalma biasa

• Farabel mah mangrupa dongeng nu aya patalina / ngandung unsur sajarah, sedengkeun sagé mah dongéng nu eusina mangrupa kahirupan jalma biasa

Unsur intrinsik nu mangrupa papatah pikeun nu maca disebut...

• galur

• latar

• amanat

• jejer

• palaku

Hiji poé Ciung Wanara, dititah ku si Aki supaya indit ka gunung manggihan naga wiru, hiji oray nu kacida gedéna, pikeun nyileungleuman endog nu baréto marengan dirina basa dipalidkeun dina kandaga. Ciung wanara teu apaleun yén oray éta téh bapana nu keur tatapa. Gancangna carita, sanggeus disileungleuman, éta endog téh megar jadi hayam jago nu dingaranan si Jalak Harupat, tur nepi ka kiwari tacan aya nu ngéléhkeun mun diabenkeun. Antukna disaur ku raja.

“Kula geus ngadéngé iber yén andika téh, boga hayam nu sepi tanding. Kumaha mun cobaan abarkeun jeung si Sabrang, hayam nu kaula?”

“Sumangga, teu langkung dampal gusti.”

“Tapi ngadu hayam jeung kaula mah teu bisa polos kitu waé, tapi kudu aya tarohanna, naon nu rék ditandonkeun ku andika?” Raja nanya deui

“Ampun kaulanun, sim kuring mah teu gaduh banda ukur raga sareng nyawa nu tiasa ditandonkeun.” Walon Ciung Wanara

Mun ditilik tina basana, paragraph di luhur téh kaasup kana dongéng wangun...

• babad

• sasakala

• mitos

• fabel

• farabel

Dina carita Ciung Wanara, palaku nu nukeurkeun anak Dewi Naganingrum ku kirik (anak anjing) nya éta...

• Hariang Banga

• Mamang Lengser

• Dewi Pangrenyep

• Aki Balangantrang

• Prabu Barma Wijaya Kusumah

Di handap ieu nu mangrupa bédana dongéng mite jeung fabel, nya éta...

• Mite mah mangrupa dongéng nu aya patalina jeung kapercayaan masarakat, sedengkeun fabel mah nya éta dongéng nu eusina nyaritakeun sasatoan nu paripolahna saperti manusa.

• Mite mah mangrupa dongéng nu ngandung unsur sajarah, sedengkeun fabel mah dongéng nu aya patalina jeung kapercayaan masarakat

• Mite mah mangrupa dongéng nu aya patalina jeung kapercayaan masarakat, sedengkeun fabel mah dongéng nu eusina mangrupa asal muasal hiji barang, tempat atawa sasatoan

• Mite mangrupa dongéng nu nyaritakeun kahirupan sastoan, sedengkeun fabel mah dongéng nu aya patalina jeung kapercayaan masarakat

• Mite mah mangrupa dongéng nu aya patalina jeung kapercayaan masarakat, sedengkeun fabel mah mangrupa dongeng nu ngandung sajarah