§9. КӨНЕ ТҮРКI ДӘУIРIНДЕГI ЖАЗУ.

Орталық Азияның, Төменгi Едiл бойының, Солтүстiк Кавказдың түркi тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:

• VI-ІХ ғғ.

• ХI-ХVІ ғғ.

• VI-VII ғғ.

• IV- Х ғғ.

• V-ХІI ғғ.

Түркi қағандарының ерлiк iстерi жазылған алғашқы құлпытас орнатылды:

• 542 жылы

• 582 жылы

• 524 жылы

• 563 жылы

• 558 жылы

568 ж. Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші:

• Менандр Протектор

• Маниах

• Күлтегін

• Білге

• Земарх

Көне түркi жазуларының толық әліпбиiмен қатар аудармасы да жарияланған «Кiлтi ашылған орхон жазулары» атты кiтабынының авторы:

• Марко Поло

• Т. Аткинсон

• В.Томсен

• Плано Карпини

• А.Дженкинсон

Ертедегі заманда жазудың қажеттiлiгi туындады:

• салық жинау барысында

• әкiмшiлік және дипломатиялық істер барысында

• жекеменшік қалыптасқан кезде

• ертегілерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу мақсатымен

• мемлекеттік заңдары қабылдағанда

Ең алғашқы көне түркi жазбалары кездесетін дерек:

• Ақыртас ғимараты

• Мырзарабат сардобасы

• Едіге жырлары

• Бұғыты ескерткіші

• Қобыланды батырағ арналған жыр

Көне түркi руналық әліпбиі пайда болған уақыт:

• І мыңжылдықтың басында.

• І мыңжылдықтың соңында.

• Б.з.б. І мыңжылдықтың соңында.

• І мыңжылдықтың ортасында.

• Б.з.б. І мыңжылдықтың ортасында.

Түркi тiлiнде ксилография әдісі алғаш рет қолданылған мерзім:

• VI ғасырдың бас кезiнде

• IV ғасырдың бас кезiнде

• VII ғасырдың бас кезiнде

• V ғасырдың бас кезiнде

• VІII ғасырдың бас кезiнде

1893 жылы дат ғалымы В. Томсен құпиясын ашқан алғашқы көне түркі сөзі:

• «Тәңiр»

• «Ана»

• «Батыр»

• «Дала»

• «Найза»

Қазіргі қазақтардың арғы ата-бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:

• Орхон - Енисей жазуы

• Еділ -Жайық жазуы

• Алтай - Тарбағатай жазулары

• Сырдария - Әмудария жазулары

• Днепр - Дунай жазулары