Ерте ортағасыр мемлекеттері (VI-X ғғ.)

708 жылы Қытайды талқандаған Үшеліктің мұрагері

• Сұлу

• Тон

• Сақал

• Шегу

Answer explanation

708 жылы Қытайды талқандаған Үшеліктің мұрагері Сақал болды. Ол Үшеліктің билігін жалғастырып, Қытайға қарсы соғыстар жүргізді, бұл тарихи оқиға оның әскери қабілеттерін көрсетеді.

Еділ мен Солтүстік Кавказға дейін аумақты кеңейткен қаған

• Бумын

• Мұқан

• Сұлу

• Иштеми

Answer explanation

Иштеми қағаны Еділ мен Солтүстік Кавказға дейінгі аумақты кеңейткен. Ол Түрік қағанатының күшті кезеңінде билік етіп, территорияны ұлғайтуда маңызды рөл атқарды.

Х ғ. араб дерегі бойынша «Олардың жерін батыстан шығысқа дейін жүріп өту үшін 30 күн қажет болған».

• Оғыз

• Қарлұқ

• Қарахан

• Қыпшақ

Answer explanation

Қарлұқтар туралы араб деректерінде олардың жерін батыстан шығысқа дейін 30 күнде жүріп өтуге болатыны айтылған. Бұл мәлімет Қарлұқтардың кең аумақты иеленгенін көрсетеді, сондықтан дұрыс жауап – Қарлұқ.

VII ғ. соңында түргештер бөлініп шыққан тайпа

• қарлұқ

• дулу

• нушу

• ұйғыр

Answer explanation

VII ғ. соңында түргештерден бөлініп шыққан дулулар, түркі халықтарының құрамында маңызды рөл атқарды. Қарлұқ, нушу және ұйғыр тайпалары кейінірек пайда болды, сондықтан дұрыс жауап дулу.

Үшлік қаған тұсында мемлекет орталығы болған қала

• Тараз

• Күнгіт

• Янгикент

• Сығанақ

Answer explanation

Үшлік қаған тұсында мемлекет орталығы Күнгіт қаласы болды. Бұл қала тарихи деректерде Үшлік қағанатының маңызды саяси және экономикалық орталығы ретінде аталады.

Түргештердің теңгелері соқтырылған қала:

• Тараз

• Күнгіт

• Қойлық

• Суяб

Answer explanation

Түргештердің теңгелері Суяб қаласында соқтырылған. Суяб тарихи маңызды қала болып табылады, ал Тараз, Күнгіт және Қойлық басқа қалалар, бірақ теңгелер Суябта соқтырылған.

VIII ғ Қарлұқ, Қимақ қағанаттары кезінде кең таралған киіз үйге ұқсас діни құрылыс:

• сардоба

• кесене

• дың

• балбал

Answer explanation

VIII ғ Қарлұқ, Қимақ қағанаттары кезінде киіз үйге ұқсас діни құрылыс "дың" деп аталады. Бұл құрылыс түрі көшпелі халықтардың мәдениетінде маңызды рөл атқарған.

"Оғыз даласы" деп аталған аймақтың аумағы:

• Ертістен Еділге дейін

• Жетісудан Қара теңізге дейін

• Алтайдан Дунайға дейін

• Сырдариядан Кавказға дейін

Answer explanation

"Оғыз даласы" Сырдариядан Кавказға дейінгі аумақты қамтиды, бұл аймақ тарихи түркі халықтарының мекендеген жерлерінің бірі болып табылады. Басқа нұсқалар географиялық тұрғыдан сәйкес келмейді.

ХІ ғ. басында өмір сүруін тоқтатқан мемлекет:

• Түргеш

• Оғыз

• Қимақ

• Қыпшақ

Answer explanation

ХІ ғасырдың басында Қимақ мемлекеті өмір сүруін тоқтатты. Түргеш, Оғыз және Қыпшақ мемлекеттері сол кезеңде әлі де бар болатын.

VI-IX ғасырларда керуен жолдарының бойында көші-қон бағытында су тапшылығы болмауы үшін салынған ғимарат:

• дың

• сардоба

• мешіт

• теракота

Answer explanation

Сардоба - VI-IX ғасырларда су тапшылығын болдырмау үшін керуен жолдарының бойында салынған су қоймасы. Бұл ғимараттар көшіп-қонушыларға су жеткізуді қамтамасыз етті, сондықтан дұрыс жауап "сардоба".