Гетероциклді қосылыстар

Циклді органикалық қосылыстар, циклдің құрамына көміртегі атомдарынан басқа бір

немесе бірнеше басқа элементтер кіретін қосылыстардың атауы:

• гетерофункиялық

• гетероциклді

• карбоциклді

• полифункциялық

Биологиялық маңызды гетероциклдерге жататындар

• үшмүшелі, бесмүшелі, алтымүшелі

• бесмүшелі, төртмүшелі, бицикл

• бесмүшелі, алтымүшелі, бицикл

• алтымүшелі, жетімүшелі, бицикл

Антипирин, амидопирин, анальгин дәрілік препараттардың негізінде жатқан құрылым

• пиридин

• пиримидин

• пиррол

• пирозолон-5

Пиримидинді азотты негіздерге жататындар:

• урацил, тимин, аденин

• урацил, тимин, цитозин               

• цитозин, аденин, гуанин

• тимин, гуанин, урацил

Организмде пуринді азотты негіздердің ақтық тотығу өнімдері болып табылады:

• зәр қышқылы, ураттар

• никотин қышқылы

• ксантин

• гипоксантин

Теофиллин және теобромин – орын изомерлері – шай жапырақтарының алкалоидтары, оны олардың қалыптасқан аттары көрсетіп тұр. Қосылыстарды ксантиннің туындысы ретінде қарастырып, оларды атаңдар:

• 1,3-диметилксантин және 3,7-диметилксантин.

• 1,3-диметилксантин және 1,7-диметилксантин

• 1,3-диметилксантин және 1,9-диметилксантин

• 3,3-диметилксантин және 3,7-диметилксантин.

Негіздермен тұздар түзген кезде зәр қышқылы (2,6,8-тригидроксипурин) мына қасиеттер көрсетеді:

• бірнегізді қышқыл

• екінегізді қышқыл

• үшнегізді қышқыл

• негіздермен тұздар түзу мүмкін емес

Барбитур қышқылы үшін мүмкін:

• кето-енолды таутомерия, цис-транс изомерия

• цикло-оксо-таутомерия, кето-енолды таутомерия

• кето-енолды, лактим-лактамды таутомерия

• цис-транс изомерия, лактим-лактамды таутомерия

• оптикалық изомерия, кето-енолды таутомерия.

Пиримидиннің туындыларына жатады:

• зәр қышқылы

• барбитур қышқылы 

• триптофан

• фолий қышқылы  

• пенициллан қышқылы

  Ацидофобты деп оларға мына заттармен әсер еткенде өзгерістер байқалатын ароматты гетероциклді қосылыстарды айтады:   

• күщті қышқылдармен әсер еткенде тұрақты тұздар түзетін

• қышқылдармен де, негіздермен де әрекеттеспейтін 

• күщті негіздермен әсер еткенде тұздар түзетін

• күшті қышқылдар әсер еткенде «шайырланады», себебі олардың ароматты құрылыс бұзылады   

• ацилгалогенидтер әсер еткенде S_Е реакцияларына түседі