Fragmenty lektur- matura

1. 1. Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Inaczej bawiono się w drugim końcu stoła; Bo tam, wzmogłszy się nagle, stronnicy Sokoła Polowanie, Kłótnia, Ambicja Na partyję Kusego bez litości wsiedli. Spór był wielki, już potraw ostatnich nie jedli; Stojąc i pijąc obie kłóciły się strony, A najstraszniej pan Rejent był zacietrzewiony: Jak raz zaczął, bez przerwy rzecz swoją tokował, I gestami ją bardzo dobitnie malował. (Był dawniej adwokatem pan Rejent Bolesta, Zwano go kaznodzieగą, że zbyt lubił gesta). Teraz ręce przy boku miał, w tył wygiął łokcie, Spod ramion wytknął palce i długie paznokcie, Przedstawiając dwa smycze chartów tym obrazem: Właśnie rzecz kończył. «Wyczha! puściliśmy razem Ja i Asesor, razem, jakoby dwa kurki

2. 2. Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

O ukochana siostro ma, Ismeno, Czy ty nie widzisz, że z klęsk Edypowych¹ Żadnej za życia los nam nie oszczędza? Bo nie ma cierpień i nie ma ohydy, Nie ma niesławy i hańby, które by Nas pośród nieszczęść pasma nie dotknęły. Cóż bo za rozkaz znów obwieścił miastu Ten, który teraz władzę w ręku dzierży? Czyś zasłyszała? Czy uszło twej wiedzy, Że znów wrogowie godzą w naszych miłych? O Antygono, żadna wieść nie doszła Do mnie, ni słodka, ni goryczy pełna, Od dnia, gdy braci straciłyśmy obu,

3. 3. Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Konrad na czele. Po lewicy tronu Wziął miejsce Witołd ze swymi hetmany, Dawniej był wrogiem, dziś gościem Zakonu, Przeciwko Litwie sojuszem związany. Już Mistrz powstawszy daje uczty hasło: «Cieszmy się w Panu!» Wnet puchary błysły, «Cieszmy się w Panu!» tysiąc głosów wrzasło, Srebra zabrzmiały, strugi wina trysły. Wallenrod usiadł i na łokciu wsparty Słuchał z pogardą nieprzystojnych gwarów; Umilkła wrzawa, ledwie ciche żarty Gdzieniegdzie przerwą lekki dźwięk pucharów. «Cieszmy się — rzecze. — Cóż to, bracia moi, Także rycerzom cieszyć się przystoi? Zrazu wrzask pjany, a teraz szmer cichy… Mamyż ucztować jak zbójce lub mnichy?

4. 4 .Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Zabił się — młody… Zrazu jakaś trwoga Kładła mi w usta potępienie czynu, Była to dla mnie posępna przestroga, Abym wnet gasił myśli zapalone; Dziś gardzę głupią ostrożnością gminu, Gardzę przestrogą, zapalam się, płonę, Jak kwiat liściami w niebo otwartemi Chwytam powietrze, pożeram wrażenia. Myśl Boga z tworów wyczytuję ziemi I głazy pytam o iskrę płomienia. Ten staw odbite niebo w sobie czuje I myśli nieba błękitem. Ta cicha jesień, co drzew trzęsie szczytem, Co na drzewach liście truగe I różom rozwiewa czoła, Podobna do śmierci anioła, Ciche wyrzekła słowa do drzew: Gińcie drzewa!

5. 5. Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Pan Ignacy miesza się coraz bardziej. Zasadza na nos binokle, które mu spadają, potem wydobywa spod łóżka trumienkowate pudło, śpiesznie chowa gitarę i toż samo pudełko wraz z gitarą kładzie na swoim łóżku. Tymczasem gość zdగął wielkie futro i baranią czapkę, a jednooki Ir obwąchawszy go poczyna kręcić ogonem, łasić się i z radosnym skomleniem przypadać mu do nóg. Pan Ignacy zbliża się do gościa wzruszony i zgarbiony więcej niż kiedykolwiek. — Zdaje mi się… — mówi zacierając ręce — zdaగe mi się, że mam przyjemność… Potem gościa prowadzi do okna mrugając powiekami. — Staś… jak mi Bóg miły!… Klepie go po wypukłej piersi, ściska za prawą i za lewą rękę, a nareszcie oparłszy na jego ostrzyżonej głowie swoją dłoń wykonywa nią taki ruch, jakby mu chciał maść wetrzeć w okolicę ciemienia. — Cha! cha! cha! — śmieje się pan Ignacy. — Staś we własnejosobie… Staś z wojny!… Cóż to, dopiero teraz przypomniałeś sobie, że masz sklep i przyjaciół? — dodaje, mocno uderzając go w łopatkę. — Niech mię diabli wezmą, గeżeli nie jesteś podobny do żołnierza albo marynarza, ale nigdy do kupca… Przez osiem miesięcy nie był w sklepie!… Co za pierś… co za łeb…

6. 6.Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Mówią, że się gryzły. Sam to widziałem, na mych ócz³⁴ zdziwienie. Wchodzi . Lecz otóż Makduf. Cóż się dzieje w świecie? Alboż nie widzisz? Czyli³⁵ już odkryto, Kto sprawcą tego najkrwawszego czynu? Pozory Ci, których Makbet własną zabił ręką. Przebóg! I czegóż mogli się spodziewać? Byli kupieni. Malkolm i Donalbein, Synowie króla, uciekli obadwa, Na nich też czynu spada podejrzenie. Wszystko potworne! Łakoma ambicjo, Pożerasz sama życia twego środki! Więc teraz, ile wnioskować się godzi. Królewska godność spadnie na Makbeta

7. 7. Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Kto mnie mówił? ja mam matki ucho. Ja ślepa; teraz w uchu cała moja dusza, Dusza matki. — Wiedli go wczora do ratusza; Słyszałam — Wpuszczono ją? Wypchnęli mię z progu I z bramy, i z dziedzińca. Siadłam tam na rogu, Pod murem; — mury grube, — przyłożyłam ucho — Tam siedziałam od rana. — W północ, w mieście głucho, Słucham — w północ, tam z muru — nie, nie zwodzę siebie; Słyszałam go, słyszałam, jak Pan Bóg na niebie; Ja głos jego słyszałam uszami własnemi — Cichy, jakby spod ziemi, jak ze środka ziemi. — I mójsłuch wszedł w głąb muru, daleko, głęboko; Słyszałam, męczono go — Jak w gorączce bredzi! Ale tam, moja Pani, wielu innych siedzi? zbrodniarz, zbrodnia, cierpienie, śmiech, rozpacz, serce, urzędnik, fircyk Jak to? — czyż to nie był głos moగego dziecięcia? Niema owca pozna głos swojego jagnięcia Śród najliczniejszej trzody — ach, to był głos taki! — Ach, dobry Panie, żebyś słyszał raz głos taki, Ty byś już nigdy w życiu spokojnie nie zasnął! Syn Pani zdrów być musi, gdy tak głośno wrzasnął. pada na kolana Jeśli masz ludzkie serce… Otwierają się drzwi od sali — słychać muzykę, — wbiega ubrana jak na bal Monsieur le Sénateur — Oh! je vous interromps, on va chanter le choeur De «Don Juan»; et puis le concerto de Herz… ¹²⁰

8. 8. Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Vanitas vanitatum et omnia vanitas (Marność nad marnościami i wszystko marność!)

9. Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie,

A ludzką sprawiedliwość w ręku trzymacie,

Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono

165

I zwirzchności nad stadem bożym zwierzono:

Miejcie to przed oczyma zawżdy swojemi,

Żeście miejsce zasiedli boże na ziemi,

Z którego macie nie tak swe własne rzeczy,

Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy.

170

A wam więc nad mniejszymi zwierzchność jest dana,

Ale i sami macie nad sobą pana,

Któremu kiedyżkolwiek z spraw swych uczynić

Poczet macie: trudnoż tam krzywemu wynić.

Nie bierze ten pan darów ani się pyta,

175

Jeśli kto chłop czyli się grofem poczyta,

W siermiędze li go widzi, w złotych li głowach;

Jeśli namniej przewinił, być mu w okowach.

Więc ja podobno z mniejszym niebezpieczeństwem

Grzeszę, bo sam się tracę swym wszeteczeństwem.

180

Przełożonych występy miasta zgubiły

I szerokie do gruntu carstwa zniszczyły.

10. 10. Podaj tytuł utworu, autora i zaklasyfikuj jego przynależność do epoki literackiej oraz rodzaj i gatunek:

Jakże! Całe okolice, powiaty, województwa! Bo to ci poszło jak morowa zaraza, skoro się ludzie zwiedzieli. Któż by chciał mieszkać w próchniejącym, gnijącym i zjedzonym przez grzyby drewnianym chlewie albo w ciupie szerzącej reumatyzmy, gruźlice i szkarlatyny, w murowanym więzieniu cuchnącym wilgocią i myszami, wśród ścian, w które wrosły wszelakie choroby? Praca, RobotnikSzklane domy kosztują niezmiernie tanio, gdyż przecie przy ich budowie nie ma mularzów[127], cieślów, stolarzy i gonciarzy