PSAS BAHASA JAWA KELAS XI SEMESTER I

Ing ngisor iki pratelan sing ora trep ngenani paugeran sajroning karya sastra Jawa puisi klasik awujud tembang macapat, yaiku ....

• Karya sastra kang isih ditembangake nganti saiki amarga nganggo basa padinan.

• Duweni guru gatra, yaiku cacahing larik utawa baris saben sapada utawa sabait.

• Duweni guru lagu, yaiku tibaning swara ing saben sagatra/salarik.

• Duweni guru wilangan, yaiku cacahing wanda (suku kata) saben sagatra.

• Tembang kang kaiket dening paugeran-paugeran tartamtu sing dianggo wiwit jaman mbiyen nganti saiki.

Para pujangga jaman mbiyen nyerat sastra kanggo pedhoman panguripan. Kayata KGPAA Mangkunegara IV iku kaanggit serat ....

• Wulang Sunu

• Sasana Sunu

• Tripama

• Kalatidha

• Wulangreh

Cacahing tembang macapat ana 11 tembang, kang nudhuhake lakuning manungsa ing alam donya. Tembang kang nudhuhake manungsa nalika iseh ing kandutan ibune yaiku tembang ....

• Pocung

• Mijil

• Sinom

• Kinanthi

• Maskumambang

Tembang macapat nduweni teges dhewe-dhewe, mula kuwi salah sijine tembang macapat kang ateges nuntun lan ndhidhik anak yaiku ....

• Sinom

• Kinanthi

• Gambuh

• Pangkur

• Pocung

Serat piwulang sing wose aweh pitutur ngenani patuladhan tumprap para prajurit supaya duweni watek satriya, teteg, tatag, lan tanggon jroning alabuh bangsa lan nagara, yaiku ....

• Serat Wulang Sunu

• Serat Sasana Sunu

• Serat Tripama

• Serat Kalatidha

• Serat Wulangreh

Tembang dhandhanggula ing dhuwur kalebu ing sastra piwulang serat ....

• Wulang Sunu

• Sasana Sunu

• Tripama

• Kalatidha

• Wulangreh

"Lalabuhanipun, kang ginelung tri prakara." Saka pethilan tembang dhandhanggula kasebut tegese "lalabuhanipun" yaiku ....

• Dicritakake

• Dirungokake

• Jasa-jasane

• Kawicaksanan

• Kabecikan

Miturut serat piwulang ing dhuwur  dedeg piadege Kumbakarna iku awujud raseksa, nanging dipilih dadi patuladhan bab prajurit satriyatama. Miturut panemumu, Kumbakarna dipilih dadi salah siji tuladha satriyatama amarga ....

• Senajan wujude raseksa nanging duwe gegayuhan utama, yaiku alabuh nagarane sing diamuk para Kurawa, dudu alabuh kanggo kakange kang luput.

• Bebela ing bab bebener kanthi aweh pambiyantu marang kadang tuwane.

• Jalaran netepi darmaning prajurit, tansah nindakake dhawuhe Ratu aweh prentah marang andhahane.

• Jalaran bisa kasil ngelahake para barisan Wanara sing nyerang nagara Ngalengka.

• Jalaran dadi senapati sing ora bisa dikalahake dening mungsuh satemah ndadekake Alengka menang.

serat piwulang sing wose aweh pitutur bab ajaran kautaman amenangi obahing kahanan lan jaman, yaiku ....

• Serat Wulang Sunu

• Serat Sasana Sunu

• Serat Tripama

• Serat Kalatidha

• Serat Wulangreh

Ing ngisor iki, prakara waspada ing bebrayan agung jaman saiki sing jumbuh karo piwulang luhur saka serat piwulang ing dhuwur, yaiku ....

• Jaman saiki akeh wong sing edan merga mikiri sanggan lan panandange urip kang rinasa abot lan susah.

• Jaman saiki wong pinter lan ngati-ati iku wis ora penting, jalaran wong begja saiki kaanggep menangan dhewe.

• Urip jaman saiki sarwa ngewuhake, akeh wong sing tumindak ora samestine jalaran yen arep tumindak bener malah dianggep ora pas.

• Urip ing jaman susah kaya saiki pancen kudu edan lan gelem nindakake samubarang bab, supaya bisa kaya kancane.

• Akeh wong kang padha nindakake pakaryan merga dilandhesi rasa melik lan wedi ora bisa mangan, mula kaya mangkono iku wis lumrah.