ESP9- ARCHIMEDES

BUONG PANGALAN: GRADE AND SECTION: DATE:

Alin ang batayan ng pagiging pantay ng tao sa kaniyang kapwa?

• Karapatan

• Isip at kilos-loob

• Kalayaan

• Dignidad

Answer explanation

Ang karapatan ang batayan ng pagiging pantay ng tao sa kaniyang kapwa dahil ito ay nagtatakda ng mga obligasyon at proteksyon na dapat igalang ng lahat, na nag-uugnay sa dignidad at kalayaan ng bawat indibidwal.

Ang karapatan ay kapangyarihang moral. Alin sa sumusunod ang hindi ibig sabihin nito?

• Hindi maaaring puwersahin ng tao ang kaniyang kapwa na ibigay sa kaniya nang sang mga bagay na kailangan niya sa buhay.apilitan

• Hindi nito maaapektuhan ang buhay-pamayanan.

• Kaakibat sa karapatan ng isang tao ang obligasyon ng kaniyang kapwa na igalang ito.

• Pakikinabangan ito ng tao lamang dahil tao lamang ang makagagawa ng moral na kilos.

Answer explanation

Ang karapatan ay may epekto sa buhay-pamayanan, kaya't ang pagpili na "Hindi nito maaapektuhan ang buhay-pamayanan" ay mali. Ang mga karapatan ay nakakaapekto sa interaksyon at obligasyon ng mga tao sa isa't isa.

Ang tungkulin ay obligasyong moral ng tao na gawin o hindi gawin (o iwasan) ang isang Gawain. Alin sa sumusunod ang hindi ibig sabihin nito?

• Nakasalalay ang tungkulin sa isip.

• Nakabatay ang tungkulin sa Likas na Batas Moral.

• Ang moral ang nagpapanatili ng buhay-pamayanan.

• May malaking epekto sa sarili at mga ugnayan ang hindi pagtupad ng mga tungkulin.

Answer explanation

Ang pagpili ng 'May malaking epekto sa sarili at mga ugnayan ang hindi pagtupad ng mga tungkulin' ay hindi tama dahil ang tungkulin ay higit na nakabatay sa moral at isip, hindi sa epekto nito sa ugnayan.

Ano ang buod ng talata? Ayon kay Scheler, kailangan hubugin ang sarili tungo sa pagpapakatao upang matupad din ng pamayanan, pamahalaan o lipunang kinabibilangan niya ang tungkulin ng paglinang ng pagpapakatao. Ngunit mahirap isagawa ang paghubog na ito sa sarili kung hindi ginagawa ng mga institusyong panlipunan ang mga obligasyon nito sa tao na itinakda ng mga batas

• Mahalaga ang pananagutan ng indibidwal na maging mabuting mamamayan.

• Kailangang tuparin ng bawat tao ang kaniyang tungkulin upang magampanan ng lipunan ang tungkulin nito sa tao.

• Hindi makakamit ang kabutihang panlahat kung may mamamayang hindi tumutupad ng tungkulin.

• Kailangang magbigay ng serbisyo ang pamahalaan o lipunan bago mahubog ng indibidwal ang sarili.

Answer explanation

Ayon kay Scheler, mahalaga ang pananagutan ng indibidwal na maging mabuting mamamayan upang matulungan ang lipunan sa pagtupad ng tungkulin nito sa tao. Ang paghubog sa sarili ay nakasalalay sa responsibilidad ng bawat isa.

Alin ang hindi nagpapakita ng tungkulin na kaakibat ng karapatan sa buhay?

• Iniiwasan ni Milang kumain ng karne at matatamis na pagkain.

• Nagpatayo ng bahay-ampunan si Gng. Roa para sa mga batang biktima ng pang-aabuso.

• Sumasali si danilo sa mga isport na mapanganib tulad ng car racing.

• Nagsimula ng soup kitchen si Fr. Joseph Weljinski sa Peru para sa mga batang kalye.

Answer explanation

Ang pagpili ni Milang iwasan ang karne at matatamis ay hindi nagpapakita ng tungkulin sa karapatan sa buhay, dahil ito ay personal na desisyon at hindi nakatutulong sa iba o sa komunidad.

Anong karapatan ang ipinahahayag sa talata na kaakibat ng tungkulin na ipinakita ng tauhan? Si Aling Crystal, 75 taong gulang, ay naninulbihan bilang porter sa isang homeless shelter sa Roma. Namumuhay siya ng simple gamit ang isang jacket, isang damit at isang blusa. Tuwing matanggap niya ang kaniyang pensiyon sa Social Security, naglalakad siya ng higit isang milya upang ibigay niya ang kaniyang regular na kontribusyon sa simbahan (tithing). Kier Mich, 2012, ph. 145-146

• Karapatan sa pribadong ari-arian

• Karapatan sa buhay

• Karapatang gumala o pumunta sa ibang lugar

• Karapatang maghanpbuhay

Answer explanation

Ang karapatan sa buhay ay ipinahahayag sa talata sa pamamagitan ng pagsusumikap ni Aling Crystal na makapagtrabaho at makapagbigay ng kontribusyon sa simbahan, na nagpapakita ng kanyang pagnanais na mabuhay nang may dignidad sa kabila ng kanyang kalagayan.

Anong karapatan na batay sa encyclical na “Kapayapaan sa Katotohanan” (Pacem in Terris) ang ipinakita ng tauhan? Itinakas ni Joshue ang pamilya niya mula sa Mogul, Syria, patungong Greece upang takasan ang kalupitan ng mga sundalo ng Islamic State.

• Karapatang mabuhay

• Karapatan sa mga batayang pangangailangan upang magkaroon ng maayos na pamumuhay

• Karapatan sa malayang paglipat sa ibang lugar upang manirahan (migrasyon)

• Karapatan sa patas na proteksiyon ng batas

Answer explanation

Ipinakita ni Joshue ang karapatan sa malayang paglipat sa ibang lugar upang manirahan (migrasyon) sa kanyang pagtakas mula sa kalupitan sa Syria patungong Greece, na nagpapakita ng kanyang pagnanais na makahanap ng mas ligtas na tahanan.

Ano ang ibig sabihin ng pangungusap? Ang panawagan ng karamihan tungkol sa mga karapatang pantao tulad ng karapatan sa kalusugan, sa bahay, sa trabaho, sa pamilya, sa kultura – ay labag sa katotohanan at isang panloloko lamang kung ang karapatan sa buhay, ang pinakabatayan at pangunahing karapatan at kailangan para sa lahat ng iba pang karapatang personal, ay hindi maipagtatanggol nang may mataas na antas na determinasyon.

• Kailangang ipagtanggol ang panawagan sa mga karapatang pantao.

• Isang panloloko at paglabagsa Likas na Batas Moral ang pagsuporta sa aborsyon.

• Kailangang gamitin ang lahat ng paraan upang ipagtanggol ang mga batas at plano na nagtataguyod ng paglabag sa karapatan sa buhay.

• Pangunahing karapatan ang karapatan sa buhay.

Answer explanation

Ang pangungusap ay nagpapakita na ang karapatan sa buhay ang pinaka-mahalaga at batayan ng lahat ng iba pang karapatang pantao. Kung hindi ito maipagtatanggol, ang iba pang karapatan ay nagiging walang halaga.

Aling karapatan ang isinasaad sa bawat tungkulin na nasa kahon? Suportahan ang pamilya sa sapat at masustansiyang pagkain Gabayan ang mga anak para makaiwas sa panganib Maging mabuting halimbawa ng pagsasabuhay ng mga birtud Pag-iwas sa eskandalo

• Karapatan sa buhay

• Karapatang magpakasal

• Karapatang pumunta sa ibang lugar

• Karapatang maghanapbuhay

Answer explanation

Ang mga tungkulin tulad ng pagsuporta sa pamilya at pag-iwas sa panganib ay nagpapakita ng karapatan sa buhay, na nagtataguyod ng kaligtasan at kabutihan ng bawat isa sa pamilya.