Оқу сауаттылығы Сұрақтар

Мәтінді оқыңыз.Төмендегі сұраққа жауап беріңіз

№1 Мәтін

1.      Аулада таяуда пайда болған қара ала ит балаларға әбден үйренісіп алған. Балалар да Ақтөске аз уақытта бауыр басып алды.

2.      Мағжан бүгін сабақтан шыға сала достарына: -Күн суытып келеді.Ақтөске үйшік жасап берейік,-деді. Мұны достары қолдай кетті.Балалар іске кірісті. Мағжан қоқыс жақтансекі шкафты тауып алды.

–Мына шетін бекітсек, үйшік болып шыға келеді,-деді. –Мен шеге, балға алып келейін,-деп Нұрзат үйіне жүгіріп кетті.

3.      Әне-міне дегенше, үйшік те дайын болды. Еңбек сабағында үйренген нәрселерінің көп көмегі тиді. Балалар үйшіктіауладағы ағаштың түбіне орнатты. Жылы болсын деп Алмат әкелген көрпешені еденіне төседі. Бағанадан қастарында айналшықтап жүрген Ақтөс жаңа қонысына қуанып, құйрығын бұлғаңдатып қояды. Балалар да жасаған істеріне мәз болып, ит пен үйшікке сүйсіне қарай береді. 1-абзацтан синонимдік қатарды көрсетіңіз

• таяуда, аз уақытта

• балаларға, Ақтөске

• үйренісіп алу, бауыр басу

• пайда болу, әбден үйрену

Балалар не себепті Ақтөске үйшік жасап бергісі келді? Себебі...

• Ауа райы салқындай бастады.

• достарының сабағы ертерек аяқталды.

• ескі шкафты қажетке жарату керек болды.

• Еңбек пәнінен жақсы баға алғылары келді.

Әңгіме не туралы?

• қамқорлық

• Сүйіспеншілік

• қызғаныш

• қорқақтық

Қай мақал әңгіменің негізгі ойын тұжырымдайды?

• Досы көпті жау алмайды

• Жақсы іс жүрек жылытады

• Отан оттан да ыстық

• Еңбек ер атандырады

Алмат не әкелді?

• Күрек

• Көрпеше

• Үйшік

• Тамақ

№2 Мәтін

1. Жаздың жайма шуақ бір күні атаммен бақта жүрген едім . Кенет ұядағы балапандардың жан ұшырған шиқылы естілді. Қарасам, ұзындығы метрдей дәу сұр жылан ұяның аузына барып қалыпты. Дереу атамның қолындағы таяқты ала салып, жыланның басынан ұрып-ұрып жібердім. Сұр жылан лезде жерге сылқ ете түсті. Атам да қолына ілінген таспен  сұр жыланды ұрғылап жатыр.

2.  Мен қалтамдағы шүберекке оралған жемді балапандардың ұясына салдым да, бұтақты қуалай жерге түстім. Сол  кезде қарағайды айнала шиқылдай ұшқан бозторғай маған алғыс білдіргендей болды. Мен бір үлкен іс бітіргендей марқайып қалдым.

3.  Атам болса: “ Жарайсың, баламІ Құстар - табиғаттың сыйы, ал табиғатты қорғау - адамзаттың парызы . Сен бүгін ерлік жасадыңІ” - деп, маңдайымнан мейірлене иіскеп, құшағына қысты. Сол күні атам екеуміз бақты ұзақ аралап, құстардың әуеніне елітіп, үйге кеш оралдық.

Әңгіменің мазмұны бойынша атаулардың дұрыс ретін көрсетіңіз.

• Ризалық - Алғыс - Ажалға араша

• Ажалға араша - Алғыс - Ризалық

• Алғыс - Ризалық - Ажалға араша

• Ажалға араша - Ризалық - Алғыс

Қайсысы әңгіменің тақырыбы бола алады?

• Жазғы бақ

• Сұр жылан

• Батыл қадам

• Ұядағы балапандар

Кейіпкердің (атаның) қай сөзі әңгіменің негізгі ойын ашуға көмектеседі?

• Жарайсың, балам!

• Сен бүгін ерлік жасадың.

• Құстар- табиғаттың сыйы

• Табиғатты қорғау - адамзаттың парызы

Қай сөйлемдегі сөз ауыспалы мағынада жұмсалып тұр?

• Жаздың жайма шуақ бір күні атаммен бақта жүрген едім

• Қарасам, ұзындығы метрдей дәу сұр жылан ұяның аузына барып қалыпты.

• Атам да қолына ілінген таспен сұр жыланды ұрғылап жатыр.

• Мен қалтамдағы шүберекке оралған жемді балапандардың ұясына салдым да, бұтақты қуалай жерге түстім.

 Мәтіндерді салыстырыңыз, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.

№3 мәтін

Мен бессайысшы боламын

Әжесі  Темірді маңдайынан иіскеп, еркелете бауырына қысты. – Әлгі мылтығың не, түсіндіріп айтшы, – деді ол Темірге қарап.

– Апа, біз бүгін бірінші рет тирде мылтық аттық.

– Ат спротын қойдың ғой?

– Жоқ, оған да қатысамын.

– Мүмкін, онда суға жүзуді тоқтататын шығарсың! – деді таңдана.

– Неге, оны тастамаймын. Мен бессайысшы клубына барып жүрмін ғой.

– Сонда осының бәріне баруға уақытты қайдан табасың?

Әр нәрсенің басын бір шаламын деп жүріп, ақырында бәрінен жұрдай боларсың. Оныңды қой. Оқуыңды оқы, спорттың бір түрімен айналыссаң да жетер.

– Апа, бір әңгіме айтайын, тыңдаңызшы, – деді Темір қиыла өтініп.

– Ал, айта ғой, – деп, апасы баласына сынай қарады.

– Ерте, ерте, ертеде ме, әлде біздің осы заманымызда ма, бір жерде соғыс болып жатыпты, – деп, Темір сәл жымия сөйледі. Ол әңгіме айтқанды да жақсы көретін.

– Сонда әскердің шағын бір тобы жау қоршауында қалып қойыпты.

Бір офицер атысып-шабысып жүргенде астындағы аты мерт болып*, өзі өзеннен малтып өтіп, одан әрі жаяу жүгіріп, әскердің негізгі тобына хабар жеткізеді. Осыдан кейін спорттың бессайыс деген түрі пайда болыпты.

– Сенің де сондай болғың келеді ғой, шамасы, солай ма?

– Иә.

– Жарайды, балам, «Талапты ерге нұр жауар» деген,

талабыңа жет, – депті апасы.

Олжас Мұқановтан

№4 мәтін

Ақмарал:

Бақдәулет, бала кезіңізде кім болғыңыз келді?

Бақдәулет: Бала кезімде эколог болсам деп армандадым.

Ақмарал: Ондай арман қалай пайда болды?

Бағдәулет: Бастауыш сыныпта әкем «Экология әліппесі» деген кітап сатып әперді.  Экология-табиғаттағы түрлі өзгерістерді зерттейтін ғылым саласы, ал табиғатты сақтаудың жолдарын жүзеге асратын маман –эколог екенін сол кітаптан білдім.  Мектептегі жас экологтарүйірмесіне қатысып, «Балықтар мен бозторғайлар неге қырылды?» деген тақырыпта зерттеу жұмысын жүргіздім. Нәтижесінде қалалық байқауда жеңімпаз атандым. Сол күннен бастап «эколог болсам» деген асыл арман мені алға жетеледі.

Ақмарал: Каспий теңізіндегі балықтар мен бозторғайлардың қырылу себебі неде екен?

Бақдәулет: Мұның бір ғана себебі бар. Ол – теңізге жіберілген лай су, ыстық бұрқақ, жер астынан атқылаған инеертті газ. Мәтіндерді салыстырыңыз, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз. Мәтіндердің жанрын атаңыз

• №1 мәтін – мысал, №2 мәтін – әңгіме      

• №1 мәтін – ертегі, №2 мәтін – әңгіме 

• №1 мәтін – әңгіме, №2 мәтін – сұхбат      

• №1 мәтін – мақала, №2 мәтін – сұхбат