Euskal mitologia

Nolakoak ziren lamiak eta non bizi ziren?

• Gaurko emakume bat bezala (bi hanka zituzten) eta mendietan bizi ziren

• Gorputz erdia emakumearena (goiko partea) eta beste erdia (beheko adarrak) animaliena: ahate, arrain edo ahuntzenak. Normalean, ibaietan bizi ziren.

• Ez zuten hankarik, arrastaka ibiltzen ziren eta mendietan bizi ziren.

• Lau hanka zituzten eta mendietan bizi ziren.

Answer explanation

Beste kulturetako sirena edo ninfen baliokidea izanik, euskal mitologiaren pertsonaia ezagunenetako bat da. Laminak izaki ederrak dira, emakume itxura dute, eta ibaietan egon ohi dira. Gorputzaren erdia gizakiarena dute, eta beste erdia, berriz, animaliarena. Goiko aldean, emakume eder bat da lamina, eta beheko adarrak, berriz, ahate, ahuntz edo arrain batenak izan ohi dira, lekuaren arabera. Urrezko orrazi batez orrazten du ilea, eta gizakiak liluratu ohi ditu, galbidera eramanez. Gauez opari bat eramaten diotenei laguntza eman ohi die egunez.

Honetariko nor da Tartalo?

• 
• 
• 
• 

Answer explanation

Begi bakarreko izaki gaiztoa da. Haitzuloetan bizi da, eta gazteak harrapatu eta irensten ditu. Greziar mitologiako ziklopeetan du jatorria. Erreniegako nafar mendikatearen inguruan bizi zela esaten dute.

Zein pertsonaia babesten zituen ardiak erasoetatik?

Answer explanation

Izenak berak erakusten digu nor den Basajaun: basoko jauna. Basoko leku izkutuenean du bere bizilekua. Indartsua eta garaia da. Ilea berriz, belaunetaraino iristen zaio. Artaldea zaintzen du eta horrekin batera, oihu edo ziztu eginaz, adierazten dio artzainari ekaitza edo arriskuren bat hurbiltzen ari dela. Artzainak badaki bere artaldea Basajaunen begiradapean baldin badago, otsorik ez dela hurbilduko.

Zertarako balio du eguzkiloreak?

• Maitasunaren sinboloa, maitasunean sortea eukitzeko erabiltzen da.

• Diruaren sinbolotzat jotzen da eta dirua erakartzeko balio du.

• Eguzkiaren sinbolotzat hartzen da. Espiritu gaiztoak uxatzen ditu.

Answer explanation

"Carlina acaulis” basakarduaren lore lehorra irudikatzen duen sinboloa. Eguzkiaren sinbolotzat hartzen da.

Sinbolo tradizional bat da, Euskal Herriko baserrietako atarian jartzen dena, eguneko astroa irudikatuz. Eguzkiari egotzi ohi zaizkion funtzio mistiko berberak betetzen dituela esaten da. Espiritu gaiztoak uxatzen ditu. Sarrera eragozten die sorginei, gaixotasunen jeinuei, ekaitzei eta baita tximistei ere. Beraz, bakea eta garapena irudikatzen dituen sinboloa da.

Nola deitzen ziren sorginek GAUEAN antolatzen zituzten bilerak?

Answer explanation

Sorgina hitzak sortu hitzean eta -gin atzizkian du jatorria, beraz, jaiotzak eragiten dituela (emagin) adierazi nahi du. Euskal erlijioko apaiz emeak druida zelten antzekoak ziren, eta haien ardura ziren gurtza eremuak eta zeremoniak.

Haiek ziren jendea sendatzeko basa belarrak eta fruituak biltzearen arduradunak. Sorginek Akelarre izeneko bilerak egiten zituzten gauez. Askotan, katu, asto edo piztia forma hartzen dute, eta gorputzaren atalen bat falta dute, gehienetan (eskua, hanka edo burua).

Nor da Amalurraren pertsonifikazioa naturan, Jainkosen erregina eta pertsonai mitologiko guztiak menperatzen dituena?

• Anbotoko Mari edo Aralarko Dama

• Eguzki

• Sugaar edo Maju

• Maru

Zein da Euskal Mitologiako pertsonaietatik zure gogokoena eta zergatik?