яссауи 171-220

Ясауидің «Жамалын көрсетіп Пәруардігерім, Өзін жолға салсын Бір уа Барым» -деген хикметінде кім туралы айтылған:

• Пайғамбар

• Періште

• Алла

• Рухтар

• Набилер

Ясауи іліміндегі Тәңірді ешқашан естен шығармау, әр дем сайын, әр уақыт оны өз рухында сезініп, сүю, онымен бір мәнге айналу, Тәңірмен бір болу жолындағы әдіс:

• қылует

• риязат

• зікір

• тәуба

• мужахада

Ясауи мұрасын танымдық-социологиялық қырынан сараптағанда, оның өсіріп, тәрбиелеген шәкірттері, олардың қалдырған еңбектері, құрған ұйым-теккелері (зауия, ленгер), іс-әрекеттері, ұлттық философиямызға енгізген ойлау жүйесі мен моральдық-этикалық құндылықтарының тарихымыздағы іздерінен нені анықтай аламыз:

• Ясауидің тұлғасын

• Ясауи психологиясын

• Ясауидің зікірін

• Ясауи жолының маңызын

• Ясауидің мистикасын

Бүгін таңда Ясауи ілімінің мәнін, маңызы мен ерекшелігін анықтау неге ықпал етеді:

• тарихымыздың өткені мен бүгіні арасындағы рухани арналар сабақтастығын қалпына келтіруге

• тарихи түсінік пен философиялық танымды қалпына келтіруге

• тарихи-саяси және гуманитарлық ғылымды қалпына келтіруге

• тарихи, саяси рухани тұлғаларды тануымызды қалпына келтіруге

• ислами сенім мен ғибадат жасауды қалпына келтіруге

Қожа Ахмет Ясауи дүниетанымы бойынша адамзатты қараңғылықтан нұрға бастайтын құдайлық рахмет - мейірім көзі, адамға бақыт жолын көрсететін Тәңірдің сөзі (калам-логос):

• Хадис

• Калам

• Аят

• Құран

• Ахбар

Адам және оның рухани кемелдігіне, Тәңірді тануды (мағрифат) және Оған қауышуды (уислат) мақсат ету, “өзін таныған Хақты (ақиқатты) да таниды” деген ұстаным негізінде өзінің ішкі (батин-мазмұндық) және сыртқы (захир-пішіндік) әлемін терең тануға көңіл бөлетін ілім қалай аталады:

• Тафсир

• Сопылық

• Фәлсафа

• Ахлақ

• Фыкх

Сопылық дүниетанымда, жалпы ислам мәдениетінде «Кемел адам» сипатын адамзат тарихында ең жоғарғы дәрежеде көрсете білген тұлға:

• Хз.Әбу Бәкір

• Хз. Мұхаммед (с.ғ.с) пайғамбар

• Қожа Ахмед Ясауи

• Хз.Әли

• Хз.Омар

Ислам өркениетінің ұлы ұстазы:

• Ахмет Ясауи

• Хорезми

• Бируни

• әл-Фараби

• Ибн Сина

Қожа Ахмет Ясауи түркілер үшін:

• Мұсылман елінің басшысы

• Ислам өркениетінің ұлы ұстазы

• Мұсылмандардың басшысы

• Түркі елінің пірі (пир-и Түркістан)

• Араб және түрік мұсылман халықтары лидері

Ясауи ілімінде адамның теориялық (шариғат) және практикалық (тариқат) таныммен қаруланып қана қоймай, оны басынан өткеріп, өзінің хәлі арқылы рухында сезініп, жүзеге асыруы неге жеткізеді:

• тылсымға жету

• ғылыми танымға жету

• философиялық танымға жету

• мистикалық таным түсінікке қол жеткізу

• кемелдікке жету