Қазақ тілі 125-150

Сөз тіркесіне тән белгілер:

• Сөздердің сабақтаса, салаласа байланысуы.

• Затты, іс-әрекетті жеке-дара атауы

• Сөздердің бірі екіншісімен сабақтаса, мағыналық және синтаксистік байланыста айтылуы.

• Анықтауыштық, толықтауыштық, пысықтауыштық қатынаста болуы.

• Сөздердің сабақтаса байланысуы.

Тілдің белгілі бір дәуірдегі қалпын зерттейді:

• Хроника

• Синхрониялық лингвистика.

• Тарих

• Сипаттамалы тіл білімі.

Аралас құрмалас сөйлемдер:

• Күн кешкіре күзгі тұман сәл сейілді де, жел тынып, жылы жаңбыр себелед

• Кейде ұзақ жырлар жырланып, кейде ел ішінің әңгімелері айтылады, ауыл адамдары бұларды қызыға тыңдайды.

• Сүйеу қарт біресе кемпіріне қарайды, біресе жылап жатқан немересіне қарайды.

• Бірде үй салады, бірде жөндеу жұмыстарын жүргізеді.

Кезектесе байланысқан салалас сөйлемдер:

• Иесіне түскен ызалы бүркіттей үстіне төніп тұрғанын көрсе де, Құдайменде қозғалмады.

• Дарын домбыраны қағып-қағып жіберді де, Әлмеш «Бозторғайды» бастап кетті.

• Бірде үй салады, бірде жөндеу жұмыстарын жүргізеді.

• Сүйеу қарт біресе кемпіріне қарайды, біресе жылап жатқан немересіне қарайды.

Құрмалас сөйлем компоненттерінің баяндауыш формаларының жасалуы:

• Есімше, көсемше, шартты рай арқылы.

• Есімшеден

• Кейбір есім тұлғалары арқылы.

• Сөйлемдік мағынаға ие болуы арқылы.

Жалғаулықты қарсылықты салаластар:

• Төлештің өз басына қоятын кінәм жоқ, алайда үйін тексеріп келуім керек.

• Көп уақыт өткен сияқты, әйткенмен мағынасыз өткізген сағаттарға Хакім өкінген жоқ.

• Дарын домбыраны қағып-қағып жіберді де, Әлмеш «Бозторғайды» бастап кетті.

• Сен тауға біткен терек ең, мен қырда өскен қызғалдақ ем.

Жалғаулық арқылы жасалған мезгілдес-ыңғайлас салалас сөйлемдер:

• Осы жолмен жүре берсең, алдыңнан бұлақ кездесер.

• Дарын домбыраны қағып-қағып жіберді де, Әлмеш «Бозторғайды» бастап кетті.

• Басында үкілі дөңгелек бөркі бар және әп-әдемі оюлы шапаны өзіне жарасып келеді.

• Сен тауға біткен терек ең, мен қырда өскен қызғалдақ ем.

Шартты бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:

• Ұстазы бейілді болмай, шәкірті зейінді болмайды.

• Иесіне түскен ызалы бүркіттей үстіне төніп тұрғанын көрсе де, Құдайменде қозғалмады.

• Кімнің құсы бұрын барып дуадақ ілсе, «Еңлік-Кебек» жыры сонікі болсын.

• Жақсы байқап сөйлер, Жаман шайқап сөйлер.

Екі негізді сөйлем:

• Қоштасқым келмейді.

• Оқыды

• Оқушылар айтты.

• Бәтіш оқуға баратын сыңай танытпады.

Бір негізді сөйлемдер:

• Келді

• Қоштасқым келмейді.

• Ешкім үндемеді.

• Олар айтты.