Қазақтардың көшпелі өркениеті 2 руб

Атбасар және Ботайдың қайталанбас мәдени ескерткіштері қай дәуірге жатады:

• энеолит дәуіріне.
• мезолитке.
• кейінгі палеолитке.
• орта палеолитке.
• неолит дәуіріне.

Қазақстаның энеолит дәуірінің хронологиясы:

• б.э.д. IV-III мың ж.
• б.э.д. V мың ж. басы - IV мың ж.
• б.э.д. III-II мың ж.
• б.э.д. VII мың ж. ортасы - VI мың ж.
• б.э.д. VI мың ж. соңы - V мың ж.

Солтүстік Қазақстандағы далалық энеолитті айрықша сипаттайтын Ботай мәдениеті неше жыл өмір сүрді:

• 2 мың жыл (III-II тыс. до н.э.).
• 1,5 мың жыл.
• 3 мың жыл (IV-II тыс. до н.э.).
• шамамен 1 мың жыл.
• шамамен 500 жыл.

Ботай қонысы неше жыл өмір сүрді және жер бетінде қанша үйлер қалдығы сақталғаны анықталды:

• шамамен 200 жыл, 158 үйлер қалдығы.
• шамамен 350 жыл, 220 үйлер қалдығы.
• шамамен 500 жыл, 250 үйлер қалдығы.
• шамамен 150 жыл, 112 үйлер қалдығы.
• шамамен 100 жыл, 98 үйлер қалдығы.

Жылқы жануарынан қалған қанша остеологиялық материалдар энеолиттік Ботай тұрағынан табылды:

• 70 мыңнан аса бастың.
• шамамен 40мың бастың.
• 50 мыңнан аса бастың.
• шамамен 90 мың бастың.
• 30 мыңнан аса бастың.

Қазақстандық археологтардың пікірінше: көптеген қоныстардың болуы, ежелгі кен өңдеу ошақтары, суару құрылыстарының қалдықтары, сонымен қатар көптеген жерлеу ескерткіштері табылған қола дәуіріндегі ең тығыз қоныстанған, экономикалық жағынан жетекші аймақ:

• Орталық Қазақстан
• Батыс Қазақстан.
• Оңтүстік Қазақстан.
• Шығыс Қазақстан.
• СолтүстікҚазақстан.

Қазақтардың бүкілхалықтық қай ғұрпы арья-андроновтықтарда (Қазақстан аумағын мекендеген, Авестада көрсетілген тайпалардың жиынтық атауы) болған дәстүрдің тікелей жалғасы болып табылады:

• ақ жылқыны құрбандыққа шалу.
• ас.
• тасаттық.
• наурызды тойлау.
• бүкілхалықтық жиналыс

Фирдоуси «Шах-намесі», үнділік Веддалар, ұлы «Махабхарата», (Алматыдан солтүстік-батысқа қарай 170 шм жерде орналасқан Тамғалы шатқалындағы) «мәңгі тастардағы» суреттер, сол көне заманнан бері сақталып келе жатқан салт-дәстүрлер, мысалы, далалықтарда, оның ішінде, қазақтарда кейінге дейін сақталып келген ақ жылқыны құрбандыққа шалу тәрізді дәстүрлер арқылы Қазақстан аумағындағы қай аңызға айналған дәуір мен сол кезде өмір сүрген ұлы халық туралы мәлімет бізге жеткен:

• қола дәуірі, арийлер.
• энеолит дәуірі, алғашқы металлургтер.
• неолит дәуірі, алғашқы қоныстанушылар.
• ерте темір дәуірі, сақтар.
• көшпелі мемлекттер дәуірі, ғұндар, қаңлылар..

Тарихи әдебиеттерде: «Ерте темір дәуірі», «ерте көшпелілер дәуірі», «скиф дәуірі», деп аталатын кезеңде Қазақстан мен Орал далалық аймақтарында үстем болған, мәдениетінің ерекше қырлары: қару жарақ пен ат әбзелдерінің типі, скифтерге тән киім үлгісі және өнердегі «аңдық стильді» тудырған сақ пен савроматтардың мәдени қауымдастығы қай хронологиялық кезеңді қамтиды:

• б.э.д.VIII - III ғғ
• б.э.д.IX-V ғғ.
• б.э.д. XII-IX ғғ.
• б.э.д. XII-V ғғ.
• б.э.д. XI-IV ғғ.

Моласы қазылып, сақ мәдениетінің бір ошағы ретінде ашылған, «тасмола» деген атқа ие болған, скиф пен савромат мәдениеттерімен бір кезеңде өмір сүрген «Тасмола» деген жер Қазақстанның қай облысында орналасқан:

• Павлодар.
• Ақмола.
• Қарағанды.
• Жезқазған.
• Семей.