ББЖМ №1

«... Сен әуелі анаңның ақ сүтінен нәр алып, бесікте құндақтаулы жаттың. Сөйтіп жатып, уілдейтінді шығардың. Сосын отыруды үйрендің. Тұруға да шамаң келе бастады. Алақай, міне, тәй-тәй басып жүріп те кеттің! Сонда сен алғаш рет табаныңа мамықтай тиген туған жердің қасиетті де құнарлы топырағын бастың. 

Келер жылы ақ таяқты ат қып мініп, шапқылай жөнелдің. Сол таяқ сен туған жердің талынан кесіліп алынған болатын. Ағаларыңа немесе ауылдағы ересек балаларға еріп, қармақ салмақ боп өзенге бардың. Ол өзен де туған жердің төсінде ағады. Ондағы ақ сазан, ақбалық, алабұға, шортан, тағы да басқа балықтар – туған жердің ризығы.» Көркем шығарманың құрылысы...

• негізгі ой

• композииция

• тақырып

• сюжет

• эпитет

Туған жердің ризықтарын табыңыз.

• ақ сазан, ақбалық, алабұға, шортан

• ауыл, ақбалық, алабұға, ересек адамдар

• ат, ағалары, ауыл

• ақ сазан, ақбалық, алабұға, ауыл

• ақ сазан, ағалары, алабұға, шортан

Автордың негізгі ойы:

• Туған жердің балалары, ересек адамдары

• Туған жердің табиғаты

• Туған жердің балықтары, суы

• Туған жердің ауасы

• Туған жерге деген құрмет, парыз

Мәтін мазмұнына сәйкес келетін мақалды табыңыз.

• Ақылы көпті дау алмайды,  Досы көпті жау алмайды.

• Туған жер – тұғырың,  Туған ел – қыдырың.

• Қыстың қамын жаз ойлы.

• Еңбек етсең емерсің.

• Өнерлі бала сүйкімді.

   Тіршілік атаулығы ғажайып өмір сыйлағысы келген Еңбек әлемді шарлайды. 
    ... Еңбек жауған жаңбыр тамшылары жерге жетпей кеуіп үлгеретін аты аңызға айналған Африка еліне аттанады...
    Әлемдегі ең биік Намиб құмтөбелері осы Африкада. Құм белестеріне бет алған Еңбекті шөл қысып, әбден әлсіреген Қара қоңыз қарсы алады. Еңбек қара қоңызды құмтөбеге алып шығады да қараңғы түсуін күтеді. Өйткені түнде теңіз жақтан тұман түседі. Қараңғы түсе Қара қоңызды желге қарсы арқасын тостырып, басымен тұрғызып қояды. Оның арқасында қалың тұманнан тамшылар пайда болады. Арқасынан аққан тамшылар Қара қоңыздың аузына құйыла бастайды. 
- Рақмет! – деген Қара қоңыздың әлсіз даусы естіледі.
    Тамшыға таңдайы жібіген Қара қоңыздың Жаратушыға алғысы шексіз еді. Еңбекпен достасқан күннен бастап шөл далада тіршілік ететін Қара қоңыз осылайша шөлін тұманнан пайда болған тамшылармен қандыратын болыпты. Жазушы Еңбек арқылы көрсетпекші болғаны:

• Түнді күтуді

• Күнді қарсы алуды

• Шөлді басуды

• Саяхатқа шыққысы келген

• Еңбекпен достасуды

Намиб бұл -

• Құмтөбенің аты

• Қара қоңыздың аты

• Теңіздің аты

• Шөлдің аты

• Еңбектің аты

Шығарманың стилдік түрін анықтаңыз.

• прозалық стиль

• ресми-іс-қағаздар стилі

• ғылыми стиль

• көркем әдебиет стилі

• драмалық стиль

Мәтіннің тақырыбын анықтаңыз.

• Күзгі құс керуені

• «Қызыл кітап»

• Балықтарға көмек

• Құм мінезі

• Есік қаққан еңбек

Қара қоңыз шөлін ...қандырыды

• құмтөбедегі сумен

• ағын сумен

• жаңбыр суымен

• Еңбектің әкелген суымен

• тұманнан пайда болған тамшылармен

Мәтінде «таңдайы жібіген» сөз тіркесінің мағынасы

• таңдайы су болды

• рахаттанды

• шөлі басылды

• терледі

• су ішті