Модо тапсырмалары 1

Алматы -Амстердам саяхат.

Саяхат жасау адамдарды ерте замандардан бастап қызықтырған . Адамдар көлік әр түрлі техникалық құралдарды пайдаланады. Оларға жаяу жүрүден бастап жануарлар,кеме автомобиль құралдары және ұшақ жатады.

Ақпараттық технологияларды пайдалану адамдарға саяхат жасаудың алдында көптеген мәліметтер алуға мүмкіндік берді.Енді тіпті мүлдем таныс емес мемлекетке немесе қалаға бару үшін 2ГИС , гугл планета (Google Earth) сияқты қосымшаларды пайдаланып алдын ала болжам жасауға мүмкіндік бар.

Суретте Алматыдан Амстердамға (Нидерланды) саяхат жасаудың мүмкін болатын жолдары көрсетілген. Гугл планета қосымшасының мәліметтері бойынша барлық жолдың ұзындығы 6359км , саяхатшы жаяу жүргенде 57 тәулікте , көлікпен жүргенде 75 сағат қажет болған.

1.Саяхатшы екі қала арасын көлікпен  жүріп өткендегі орташа жылдамдығы.

• 88км/сағ      

• 85км/сағ     

• 75 км/сағ       

• 89 км/сағ

Алматы -Амстердам саяхат.

Саяхат жасау адамдарды ерте замандардан бастап қызықтырған . Адамдар көлік әр түрлі техникалық құралдарды пайдаланады. Оларға жаяу жүрүден бастап жануарлар,кеме автомобиль құралдары және ұшақ жатады.

Ақпараттық технологияларды пайдалану адамдарға саяхат жасаудың алдында көптеген мәліметтер алуға мүмкіндік берді.Енді тіпті мүлдем таныс емес мемлекетке немесе қалаға бару үшін 2ГИС , гугл планета (Google Earth) сияқты қосымшаларды пайдаланып алдын ала болжам жасауға мүмкіндік бар.

Суретте Алматыдан Амстердамға (Нидерланды) саяхат жасаудың мүмкін болатын жолдары көрсетілген. Гугл планета қосымшасының мәліметтері бойынша барлық жолдың ұзындығы 6359км , саяхатшы жаяу жүргенде 57 тәулікте , көлікпен жүргенде 75 сағат қажет болған.

Саяхатшы екі қала арасын жаяу жүріп өткен болса оны материалық нүкте деп есептеу мүмкін болатын жағдай.

• Саяхатшы 1м қашықтыққа жүгірген кезде .

• Саяхатшының массасын есептегенде

• Саяхатшының барлық жолдағы орташа жылдамдығын есептегенде

• Саяхатшының екі қала ортасын жүріп өткендегі жолын есептегенде

Алматы -Амстердам саяхат.

Гугл планета қосымшасының мәліметтері бойынша барлық жолдың ұзындығы 6359км , саяхатшы жаяу жүргенде 57 тәулікте , көлікпен жүргенде 75 сағат қажет болған.

Саяхатшы екі қала арасын жаяу жүріп өтуге қажет болатын уақыт көлікпен жүрүге қажет болатын уақыттан қанша есе артық екендігін есептеңдер.

• 26,66 есе 

• 16,23 есе   

• 20,24 есе  

• 18,24 есе

Егер саяхатшы ұшақпен ұшуға шешім қабылдаған болса оның жолақы төлеу себебін көрсетіңдер

• Жол үшін                 

• жылдамдық үшін                 

• Үдеу үшін     

• Орын ауыстыру үшін

Адамзат баласы үшін ғарышқа сапар шегу ұзақ уақыт бойы тек қана арман болып келді. Себебі ?Жердің тартылыс күшін жеңіп шығу мүмкін емес   деп есептеген еді .Оған күнделікті тұрмыстағы қарапайым мысалдар : допты тепкен кездегі жерге қайтіп түсү,  массасы өте үлкен денелерді ғарышқа ұшыруда қиындықтар тұдырады деген болжамдар  және т.б  Жағдайлар әсер етті . Алайда ғылым үздіксіз даму қарқынын тоқтатпады. Галилейдің еркін түсу үдеуінің сандық мәнін тажрибе жүзінде есептеп табуы (9,8 м/с²) Кавендиштің Гравитациалық тұрақтысының мәнін ашқаннан кейін (G= 6.67 10^-11Нм²/кг²), адамзат баласының ғарышқа ұшу арманы қайта үміт отын тұтандырғандай болды. Сондай -ақ ғарышқа ұшырылатын дене массасының  оның алатын жылдамдығына тәуелді болмайтындығы теориялық есептеулер нәтижесінде анықталды.

Дене жердің төңірегінде дөңгелек орбита бойымен  айналу үшін қажет болатын жылдамдықты атаңдар.

• төртінші ғарыштық жылдамдық

• Бірінші ғарыштық жылдамдық   

• екінші ғарыштық жылдамдық    

• Үшінші ғарыштық жылдамдық 

Галилейдің еркін түсу үдеуінің сандық мәнін тажрибе жүзінде есептеп табуы (9,8 м/с²) Кавендиштің Гравитациалық тұрақтысының мәнін ашқаннан кейін (G= 6.67 10^-11Нм²/кг²), адамзат баласының ғарышқа ұшу арманы қайта үміт отын тұтандырғандай болды. Сондай -ақ ғарышқа ұшырылатын дене массасының  оның алатын жылдамдығына тәуелді болмайтындығы теориялық есептеулер нәтижесінде анықталды .    Еркін түсу үдеуінің Галилей есептеген мәнін және жердің радиусын 6400 км деп есептеп , бірінші ғарыштық жылдамдықты анықтаңдар.

• 7,9 км/сағ        

• 7,9м/с    

• 7,9км/с     

• 7,9км/мин

Галилейдің еркін түсу үдеуінің сандық мәнін тажрибе жүзінде есептеп табуы (9,8 м/с²) Кавендиштің Гравитациалық тұрақтысының мәнін ашқаннан кейін (G= 6.67 10^-11Нм²/кг²), адамзат баласының ғарышқа ұшу арманы қайта үміт отын тұтандырғандай болды. Сондай -ақ ғарышқа ұшырылатын дене массасының  оның алатын жылдамдығына тәуелді болмайтындығы теориялық есептеулер нәтижесінде анықталды .   Гравитациалық тұрақтының    Кавендиш есептеген мәнін  пайдаланып , жердің массасын 6*10²⁴ кг радиусын 6400 км деп есептеп жер бетінен 100 км қашықтықтағы  жасанды серіктің жылдамдығын есептеңдер.

• 7700 м/с   

• 7874  м/с   

• 7900 м/с 

• 7981 м/с

Жер бетінен 100 км қашықтықтағы  массасы 1 т жасанды серіктің жылдамдығын, массасы 10 т жасанды серіктің жылдамдығымен салыстырыңдар.

• 1:2       

• 1:1       

• 1:4            

• 1:10

Халықаралық бірліктер жүйесі

 Адамзат баласының дамуы – оның түрлі халықтармен өзара сауда-экономикалық байланыстар жасауына алып келді. Ол өз кезегінде әр түрлі тауарларды өлшеу қажеттілігін туындатты. Әр халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан өзіне тән өлшем бірліктері де болды. Бірақ бұл өлшем бірліктер арасындағы айырмашылықтар халықаралық сауда мен өндірісті әр түрлі түсінбеушіліктерге алып келді. Сондықтан барлық мемлекетке ортақ өлшем бірліктер жүйесін жасау қажеттілігі туындады. 

 Физикада бұл жүйені халықаралық бірліктер жүйесі деп атайды. Халықаралық бірліктер жүйесінде 7 негізгі өлшем бірлік бар. Оларға ұзындықтың өлшем бірлігі – метр; массаның өлшем бірлігі – килограмм; уақыттың өлшем  бірлігі – секунд; ток күшінің өлшем бірлігі – ампер; температураның өлшем  бірлігі – Кельвин; зат мөлшерінің өлшем бірлігі – моль; жарық күшінің өлшем бірлігі – Кандела жатады. 

 Аталған өлшем бірліктерді сақтап қалу, қайта жаңғырту үшін эталон деген құрылғы пайдаланылады және ол әлемнің әр түрлі елдерінің мұражайларында түпнұсқасы мен көшірмелері сақталып тұр. Суретте кейбір физикалық шамалардың эталондары көрсетілген.I суреттегі физикалық шаманың эталонын анықтаңдар.

• масса

• ұзындық

• ток күші             

• уақыт

Халықаралық бірліктер жүйесі

 

II суреттегі физикалық шаманың эталонын анықтаңдар.

• масса

• ұзындық

• ток күші             

• уақыт