KABANATA 6

Isang gabi dumating si Basilio sa gubat ng San Diego upang dalawin ang libingan ng kaniyang ina. Habang nag-aalay siya ng panalangin, may narinig siyang kaluskos at nakita niyang may isang matandang lalaking nahihirapan at sugatan. Kung ikaw si Basilio, ano ang iyong gagawin sa sitwasyong ito?

• Tatakbo ka palayo upang hindi ka madamay sa anumang kaguluhan.

• Tutulungan mo ang matandang lalaki at aalamin kung ano ang nangyari sa kaniya.

• Magtatago at magmamasid sa paligid upang tiyakin na ligtas ang iyong sarili.

• Hahanapin mo ang mga guwardiya sibil upang iulat ang pangyayari.

Isang araw napag-alaman mo na ang kabataan sa iyong bayan ay gustong sumapi sa mga kilusan ng paghihimagsik. Kung ikaw si Basilio, ano ang magiging paraan mo upang maiwasan ang karahasan?

• Magtuturo sa kanila ng tamang paraan ng pakikibaka sa pamamagitan ng mapayapang protesta

• Makikipagtulungan sa kabataan at mag-oorganisa ng lihim na pag-aalsa

• Magiging tahimik at iwasan ang anumang kaganapan upang hindi magdulot ng panganib

• Gagamitin ang kanilang pagiging normal na mag-aaral upang makakuha ng impormasyon mula sa kalaban

Natuklasan mo na ang bayan ng San Diego ay pinamumunuan ng mga mapang-abusong prayle, ngunit wala kang sapat na kapangyarihan. Kung ikaw si Basilio, paano mo haharapin ang sitwasyon upang matulungan ang iyong bayan?

• Gamitin ang iyong natutuhan sa Maynila at magtulungan upang simulan ang isang lihim na kilusan laban sa mga prayle

• Maghahanap ng ibang tao sa bayan upang magkaisa laban sa mga prayle at makipag-usap sa kanila nang maayos

• Mananatili kang tahimik at makipagtulungan sa mga tao nang hindi iniistorbo ang mga awtoridad

• Mag-isang kumilos nang sa gayon ay hindi madamay ang ibang tao sa kapahamakan

Kung ikaw si Basilio at ikaw ay nakatagpo ng isang lihim na plano ng paghihimagsik mula sa kabataan ng bayan. Anong wastong paraan para tugunan ang kanilang galit at pagnanais na maghiganti sa mga Espanyol?

• Hikayatin sila magpatuloy sa kanilang plano at sumuporta sa kanilang layunin na paghihimagsik upang hindi maging kaaway ang tingin sa iyo

• Magbigay ng iyong mga suhestyong plano at estratehiya pagpapakita ng suporta

• Iwasan silang makialam at magpatuloy sa iyong sariling plano ng paghihganti upang hindi sila madamay

• Pag-usapan ang mga sanhi at epekto ng kanilang pag-aaklas at turuan sila ng mas mapayapang pamamaraan ng pagbabago

Noong ika'y naging sakitin hindi mo nagagampanan ang iyong mga gawain at responsibilidad bilang kasambahay. Napilitan ang iyong mga amo na ika'y palayasin. Kung ikaw si Basilio, ano ang iyong dapat gawin?

• Magalit sapagkat hindi ka nila inintindi

• Makiusap nang maayos na baka maaaring bigyan ng isa pang pagkakataon

• Umalis na lamang at humanap na lang ng ibang amo

• Humingi ng paumanhin sa pagkukulang at humanap na lamang agad ng ibang trabahong kayang gampanan

Matapos ang labintatlong taon, naging masipag at matiyaga si Basilio upang makapagtapos ng pag-aaral sa medisina. Gayunpaman, hindi siya sumali sa mga kilusang lumalaban sa pamahalaan. Kung ikaw si Basilio, paano mo ipapakita ang tamang diskarte sa ganitong sitwasyon?

• Mananatili kang tahimik at hindi makikilahok sa anumang kilos-protesta upang maprotektahan ang iyong hinaharap.
  
  

• Sasali ka agad sa mga rebolusyonaryo sa pagnanais na makatulong.

• Gagamitin mo ang iyong kaalaman sa medisina upang makatulong sa mga nangangailangan habang pinag-aaralan ang sitwasyon ng bayan

• Lilisanin mo ang bansa at maghahanap ng magandang trabaho rito

Sa loob ng maraming taon, nagsikap si Basilio upang makapagtapos ng pag-aaral sa medisina. Gayunpaman, nahaharap siya sa isang tunggalian—ang pananatili bilang isang tahimik na estudyante o ang pagsali sa kilusang makabayan. Kung ikaw si Basilio, ano ang iyong magiging desisyon?

• Iiwasan mo ang parehong panig at lilisanin ang bansa upang makahanap ng mas tahimik na buhay sa ibang lugar.

• Sasali ka sa kilusan ng mga mag-aaral na humihiling ng pagbabago kahit na maaaring mailagay sa panganib ang iyong kinabukasan.

• Maghihintay ka ng tamang pagkakataon upang magpahayag ng iyong panig nang hindi nalalagay sa alanganin.

• Mananatili kang tahimik at magpapatuloy sa pag-aaral upang makamit ang iyong pangarap nang hindi nadadamay sa gulo.

Kung ikaw si Basilio at nakita mong sugatan si Elias sa gubat, paano mo ipapaliwanag ang desisyon mong huwag siyang tulungan?

• Natatakot akong madamay sa kanyang mga problema at baka mapagbintangan ako.

• Hindi ko siya agad nakilala at inisip kong baka isa siyang kriminal o tulisan.

• Ayokong tumulong sa isang taong maaaring may masamang balak laban sa gobyerno.

• Naniniwala akong mas makakabuti para sa kanya kung hindi ako makialam.

Kung hindi nahanap ni Basilio ang bangkay ng kanyang ina sa gubat noon, paano ito makaaapekto sa kanyang buhay?

• Mas mabilis siyang nakalimot at hindi na siya bumalik sa gubat taon-taon.

• Posibleng naghanap siya ng hustisya para sa kanyang ina sa ibang paraan.

• Maaaring hindi siya nag-aral at nagpakalunod na lang sa lungkot at kawalan ng pag-asa.

• Posibleng hindi siya ganun kagalit sa sistema at sa mga nagpahirap sa kanya.