klasa II, Dział IV cz. II rozszerzenie

Czym był sarmatyzm?

• Ideologią polskiej szlachty podkreślającą jej równość wobec prawa i zamiłowanie do reform.

• Prądem filozoficznym dążącym do zerwania z tradycjami rycerskimi i otwarcia się na wpływy zagraniczne.

• Ideologią i stylem życia polskiej szlachty, opartą na przekonaniu o wyjątkowości i wolności szlacheckiej.

• Ruchem politycznym dążącym do centralizacji władzy i ograniczenia przywilejów szlachty.

Czym były latyfundia magnackie?

• Dużymi majątkami ziemskimi należącymi do władców Rzeczypospolitej, które finansowały armię.

• Gospodarstwami opartymi na pracy najemnej, które rozwijały się głównie w miastach.

• Rodzajem dóbr królewskich, które szlachta mogła dzierżawić na określony czas.

• Wielkimi majątkami ziemskimi, które należały do magnatów.

Czym była oligarchia magnacka?

• Ustrojem, w którym władza była podzielona równomiernie między króla, szlachtę i magnatów.

• Systemem, w którym najbogatsze rody magnackie przejęły kontrolę nad polityką państwa.

• Rządem skupionym wyłącznie w rękach monarchy, który kontrolował największych magnatów.

• Demokracją szlachecką, w której magnaci i szlachta wspólnie podejmowali decyzje w sejmie.

Jak liberum veto przyczyniło się do kryzysu państwa?

• Wprowadziło zasadę jednomyślności, co skutecznie chroniło przed niekorzystnymi decyzjami króla.

• Było sposobem na ograniczenie wpływów magnaterii, dając większą władzę drobnej szlachcie.

• Umożliwiało królowi swobodne rozwiązywanie sejmu, co prowadziło do szybszego podejmowania decyzji politycznych.

• Pozwalało posłom blokować decyzje sejmu, co prowadziło do paraliżu legislacyjnego i osłabienia państwa.

Czym było podymne?

• Podatkiem płaconym przez każdego mieszkańca kraju, niezależnie od statusu społecznego.

• Opłatą pobieraną od każdej osoby, z wyjątkiem duchowieństwa i szlachty, w sytuacjach nadzwyczajnych.

• Daniną płaconą przez chłopów, uzależnioną od wielkości gospodarstwa rolnego.

• Podatkiem pobieranym od każdego domu (dymu) w Rzeczypospolitej, który stanowił źródło dochodów państwa.

Czym było pogłówne?

• Podatkiem nakładanym na całe majątki szlacheckie i magnackie, który finansował wojsko.

• Podatkiem płaconym od każdej osoby, z wyjątkiem szlachty i duchowieństwa, często w sytuacjach kryzysowych.

• Stałą opłatą na rzecz króla, nakładaną na wszystkich obywateli Rzeczypospolitej.

• Formą podatku płaconego od ilości posiadanych gruntów, nakładanego na mieszczan i chłopów.

Kiedy miała miejsce bitwa pod Chocimiem i jaki był jej rezultat?

• W 1673 roku, wojska polskie pod wodzą Jana Sobieskiego pokonały Turków i odzyskały twierdzę.

• W 1683 roku, król Jan III Sobieski rozgromił Turków pod Chocimiem, ratując Wiedeń przed upadkiem.

• W 1660 roku, armia Rzeczypospolitej pokonała Rosjan, odzyskując Kijów i Smoleńsk.

• W 1655 roku, wojska polskie rozbiły Szwedów, rozpoczynając zwycięską kampanię Stefana Czarnieckiego.

Kto został wybrany na króla po śmierci Michała Korybuta Wiśniowieckiego?

• Jan III Sobieski, który zdobył sławę dzięki zwycięstwu pod Chocimiem w 1673 roku.

• August II Mocny, który objął tron po wygaśnięciu dynastii Wazów.

• Władysław IV Waza, który powrócił na tron po kilku latach przerwy.

• Zygmunt III Waza, który był wspierany przez szlachtę opowiadającą się za wolną elekcją.

Dlaczego Polacy wzięli udział w odsieczy wiedeńskiej?

• Polska była zobowiązana do pomocy Austrii na mocy traktatu sojuszniczego i chciała zatrzymać ekspansję Osmanów.

• Król Jan III Sobieski otrzymał rozkaz papieski, nakazujący mu wyruszenie na pomoc Wiedniowi.

• Cesarz Austrii obiecał oddanie Śląska Polsce w zamian za wsparcie wojskowe.

• Osmanowie zagrozili bezpośrednim atakiem na Polskę, dlatego Rzeczpospolita musiała wkroczyć do walki.

Kiedy miała miejsce odsiecz wiedeńska i jaki był jej rezultat?

• 6 maja 1686 roku, Polska i Austria podpisały sojusz, który zakończył walki z Osmanami.

• 11 listopada 1673 roku, armia Rzeczypospolitej pokonała Turków pod Wiedniem i odzyskała twierdzę.

• 14 lipca 1700 roku, wojska Sobieskiego rozgromiły Tatarów pod murami Wiednia, zabezpieczając Europę.

• 12 września 1683 roku, wojska polskie pod wodzą Jana III Sobieskiego pokonały Osmanów i uratowały Wiedeń.