CwestiyCwis Cymraeg 16

Pa dywysog Cymreig oedd yr olaf i ddal y teitl Tywysog Cymru cyn i Loegr orchfygu Cymru?

• Owain Glyndŵr

• Llywelyn ap Gruffudd

• Rhodri Mawr

• Dafydd ap Gruffudd

Beth mae Eid-ul-Fitr yn ei ddathlu?

• Diwedd Ramadan

• Dechrau Ramadan

• Blwyddyn Newydd Islam

30 Mawrth yw Diwrnod Rhyngwladol Dim Gwastraff. Pa un o’r rhain NID YW yn rhan o’r "5 R" ar gyfer lleihau gwastraff?

• Gwrthod (Refuse)

• Lleihau (Reduce)

• Ailgylchu (Recycle)

• Amnewid (Replace)

Answer explanation

Y 5 R ar gyfer lleihau gwastraff yw Gwrthod, Lleihau, Ailddefnyddio, Ailgylchu, a Phydru (compostio). Mae hyn yn helpu i leihau gwastraff ac i warchod yr amgylchedd. Nid yw "Amnewid" yn un ohonynt! Yng Nghymru, mae’r llywodraeth wedi gosod targed i ddod yn genedl dim gwastraff erbyn 2050.

Pryd mae Sul y Mamau yn cael ei ddathlu’n draddodiadol yn y DU?

• Pedwerydd Sul y Grawys

• Mawrth 8fed

• Y Sul olaf ym Mawrth

Answer explanation

Yn y DU, mae Sul y Mamau yn disgyn ar bedwerydd Sul y Grawys, sef dair wythnos cyn y Pasg. Yn wreiddiol, roedd ganddo wreiddiau crefyddol, pan fyddai pobl yn dychwelyd i’w "mam eglwys" ar gyfer gwasanaeth arbennig.

24ain o Fawrth yw Diwrnod Twbercwlosis y Byd. Pa un o’r canlynol NID YW yn enw Cymraeg ar gyfer TB?

• Y Ddarfodediaeth

• Y Pla Gwyn

• Y Pla Du

• Y Diciau

Answer explanation

Mae TB wedi cael sawl enw Cymraeg, gan gynnwys "Y Ddarfodedigaeth", "Twbercwlosis", ac "Y Diciâu". Gelwid ef hefyd yn "Y Pla Gwyn" (The White Plague) oherwydd effaith gwanhaol y clefyd. Fodd bynnag, "Y Pla Du" yw’r enw Cymraeg ar gyfer Y Pla Du / The Black Plague (Bubonic Plague), sef clefyd hollol wahanol!

Roedd rheilffordd y Mwmbwls i Abertawe yn rheilffordd deithwyr talu cyntaf y byd. Dros y blynyddoedd, mae wedi’i bweru gan lawer o bethau. Pa un o’r rhain HEB gael ei ddefnyddio erioed?

• Gwynt (hwyliau)

• Pŵer niwclear

• Ceffylau

Answer explanation

Mae rheilffordd y Mwmbwls wedi’i bweru gan geffylau, hwyliau, stêm, trydan, disel a phétrol—ond byth pŵer niwclear! ⚡🚂 Cychwynnodd fel rheilffordd wedi’i thynnu gan geffylau yn 1807 ac aeth yn un o’r cysylltiadau trafnidiaeth mwyaf arwyddocaol yn y rhanbarth.

Beth yw fformiwla gemegol gywir dŵr?

• H₂O

• HO₂

• H₂O₂

Roedd Ken Rees, Cymro o Wrecsam, yn rhan o’r "Great Escape" enwog o Stalag Luft 3. Pam cafodd e’i recriwtio i helpu i gloddio’r twnnel?

• Oherwydd, fel Cymro, roeddent nhw’n cymryd yn ganiataol ei fod yn brofiadol mewn mwyngloddio

• Oherwydd ei fod yn fach ac yn gallu ffitio i ofodau cul

• Oherwydd ei fod yn arbenigwr mewn twnelu o’i hyfforddiant milwrol

Answer explanation

Dewiswyd Ken Rees i helpu i gloddio’r twnnel oherwydd roedd pobl yn tybio ei fod yn löwr gan ei fod yn Gymro! Mewn gwirionedd, doedd ganddo ddim profiad cloddio, ond fe wnaeth gymryd rhan beth bynnag. Doedd e ddim yn dianc, ond cafodd ei orfodi i gropian yn ôl i mewn i’r twnnel pan godwyd yr larwm. Mae ei stori wedi helpu i ysbrydoli’r ffilm enwog The Great Escape!

Yn Saesneg, defnyddir yr ymadrodd "raining cats and dogs" i ddisgrifio glaw trwm. Beth yw’r cyfateb yn Gymraeg?

• Bwrw hen wragedd a ffŷn

• Bwrw fel ceffylau gyda dŵr

• Bwrw fel rhaeadr

Mae rhai pobl yn credu bod creadur dirgel, o’r enw "Teggie," yn byw yn Llyn Tegid. Pa fath o greadur yw Teggie yn ôl y chwedl?

• Pysgodyn enfawr

• Dreigiau

• Sarff fôr

• Afanc

Answer explanation

Cymharir Teggie yn aml â'r Loch Ness Monster, ac mae'n cael ei ddisgrifio fel sarff fôr neu greadur anhysbys mawr sy'n byw yn Llyn Tegid. Er bod y golygfeydd yn brin, mae’r chwedl yn ychwanegu at ddirgelwch y llyn!