Uned 1 - Dibynadwyedd Ffynonellau Ar-lein

Pam nad yw pob gwybodaeth ar-lein yn fanwl gywir?

• Oherwydd bod gan bob gwefan safonau uchel

• Oherwydd bod unrhyw un yn gallu cyhoeddi gwybodaeth ar-lein

• Oherwydd bod yr holl wybodaeth ar-lein yn cael ei olygu gan arbenigwyr

• Oherwydd nad oes fersiynau anghywir o wybodaeth

Pa enghraifft yw ffynhonnell wybodaeth agored sy’n gallu cael ei golygu gan unrhyw un?

• Gwefan newyddion swyddogol

• Wicipedia

• Dogfen academaidd

• Llyfr testun

Beth yw gwybodaeth ragfarnllyd (biased)?

• Gwybodaeth sy'n cyflwyno ffeithiau'n wrthrychol

• Gwybodaeth sy’n cael ei hysgrifennu o safbwynt unigolyn neu sefydliad sydd â barn benodol

• Gwybodaeth sy’n cael ei gwirio gan ffynonellau lluosog

• Gwybodaeth sy'n cynnwys dim ond data ystadegol

Pam gall gwybodaeth sydd wedi dyddio fod yn broblem?

• Oherwydd ei bod bob amser yn ffug

• Oherwydd gallai’r wybodaeth fod wedi newid dros amser

• Oherwydd nad yw hen wybodaeth yn cael ei defnyddio

• Oherwydd nad oes modd dod o hyd i hen wybodaeth

Pa un o’r dulliau canlynol sy’n helpu i wirio gwybodaeth ar-lein?

• Defnyddio un ffynhonnell yn unig

• Edrych ar sawl ffynhonnell wahanol

• Dilyn barn boblogaidd yn unig

• Edrych ar wefannau cyfryngau cymdeithasol yn unig

Pa enghraifft yw gwefan ddibynadwy?

• Blog personol

• Gwefan newyddion swyddogol fel BBC

• Fforwm barn ar-lein

• Wefan heb unrhyw wybodaeth am ei hawdur

Pam mae’n bwysig gwirio’r ffynhonnell pan fyddwch yn darllen gwybodaeth ar-lein?

• I sicrhau bod y wybodaeth yn gywir ac yn ddibynadwy

• Oherwydd nad oes angen gwirio ffynonellau

• I osgoi gorfod chwilio gwybodaeth arall

• I sicrhau bod yr holl wybodaeth yr un fath

Pa ffactor allai olygu nad yw gwefan yn ddibynadwy?

• Wedi’i diweddaru’n rheolaidd

• Nid yw’n cynnwys unrhyw dystiolaeth i gefnogi ei syniadau

• Defnyddio tystiolaeth o ffynonellau academaidd

• Yn cael ei rhedeg gan gorff swyddogol

Pa gam sy’n synhwyrol wrth werthuso ffynhonnell wybodaeth?

• Edrych ar y dyddiad diweddaru diwethaf

• Credu’r wybodaeth yn syth

• Peidio ag edrych ar unrhyw ffynonellau eraill

• Defnyddio gwybodaeth hen

Pam mae gwybodaeth wedi dyddio yn gallu bod yn annibynadwy?

• Oherwydd nad yw’n berthnasol nac yn fanwl gywir mwyach

• Oherwydd bod hen wybodaeth bob amser yn gywir

• Oherwydd nad yw'n gallu cael ei olygu

• Oherwydd bod pawb yn defnyddio'r un wybodaeth