Latihan Bahasa Jawa PS

Asal Usul Coban Randa

       Ing jaman biyèn, ana sawijining prawan ayu jenenge Dewi Anjarwati saka kerajaan Kediri. Dheweke dipingit lan banjur dijodohake karo Raden Baron Kusumo saka Kerajaan Singosari. Nalika lelungan, ing tengah alas, dheweke ketemu karo sekawanan begal. Begal mau kepincut karo kasulistyane Dewi Anjarwati lan kepengin ngrebut dheweke. Raden Baron Kusumo perang nglawan begal-begal mau kanggo nglindhungi bojone. Nanging amarga kalah cacah, Raden Baron Kusumo pungkasane gugur.

      Dewi Anjarwati banjur nangis tanpa kendhat ing cedhak jurang. Luhé sing metu saking sedhihé banget banjur dadi banyu kang mili saka tebing lan dadi sawijining grojogan. Mula, panggonan mau dijenengi "Coban Randa" sing tegese "Air Terjun Janda", amarga Dewi Anjarwati wis dadi randa sawisé Raden Baron Kusumo gugur.

Teks crita rakyat ing dhuwur kagolong jinise teks …

• Dheskripsi

• Narasi

• Persuasi

• Pawarta

Asal Usul Gunung Bromo

     Gunung Bromo iku sawijine gunung kanthi sesawangan kang endah ing laladan Kabupaten Probolinggo. Saka kadohan katon kali kang iline banter. Swara banyu gumrojog. Saking bantere nyiprat nyempyok gegodhongan. Hawane adhem. Wong-wong ing sakiwa tengene gunung padha iwut karo pakaryane dhewe-dhewe. Ana para tani sing nenandur bangsane woh-wohan. Saperangan ana kang nenandur janganan.

Teks narasi crita ing dhuwur isine ngenani …

• Ana para tani sing nenandur bangsane woh-wohan, saperangan ana kang nenandur janganan.

• Gunung Bromo panggonane akeh thethukulan kang sarwa ijo ngrenggani saambane pereng.

• Akeh kali gedhe ing perenge Gunung Bromo sing terus mili ndadhekne adhem hawane.

• Gunung Bromo iku sawijine gunung kanthi sesawangan kang endah ing laladan Kabupaten Probolinggo

Rawa Pening Malang (Telaga Jonge)

        Ing jaman biyen, ana sawijining desa ing lereng Gunung Kawi, Malang, sing aran Desa Jonge. Ing desa iku, urip sawijining bocah lanang sing pinter lan sregep jenenge Jonge. Dheweke ora mung trampil ing tetanèn, nanging uga duwe sipat welas asih marang liyan. Nanging, ing sawijining dina, desa Jonge ngalami pageblug. Tanduran ing sawah mati, kali garing, lan para warga nandhang keluwen. Wong-wong percaya yen ana kutukan sing nyebabake desa iku dadi tandus.

      Jonge ora kepengin ndelok desane rusak, mula dheweke banjur tapa brata ing sak pinggire desa. Dheweke nyuwun marang para dewa supaya desane diparingi berkah banyu. Sawise suwene tapa, Jonge krungu swara saka langit sing ngandika, "Menawa kowe gelem ngorbanake awakmu, desa iki bakal urip maneh". Jonge setya marang desane, mula kanthi sukarela, dheweke lumebu ing tengah padang tandus lan nancapake tongkate menyang lemah. Ora suwe, saka papan kuwi muncul banyu mili sing saya suwe saya gedhe nganti malih dadi tlaga gedhe.

Apa sing diadhepi paraga utama crita rakyat ing dhuwur …

• Desa kang kena pageblug, tanduran mati, kali garing, lan warga padha nandhang keluwen. Jonge prihatin amarga desane dadi tandus lan masyarakaté kasangsaran.

• Saben dina, Jonge tansah nulungi wong-wong ing desane, Dheweke ora mung trampil ing tetanèn, nanging uga duwe sipat welas asih marang liyan.

• Wong-wong percaya yen ana kutukan sing nyebabake desa iku dadi tandus.

• Dheweke nyuwun marang para dewa supaya desane diparingi berkah banyu.

Grojogan Roro Kuning

       Ing jaman biyen, ana kerajaan kang dumunung ing tlatah Jawa Wetan. Ing kerajaan iku, urip sawijining putri ayu jenenge Dewi Roro Kuning. Dheweke kondhang ora mung amarga kasulistyane, nanging uga amarga kaluhuran budi lan welas asih marang rakyat kerajaan.

       Nanging, ing sawijining dina, Dewi Roro Kuning lara parah. Para tabib kerajaan wis nyoba ngobati dheweke, nanging ora ana obat sing bisa ndadekake dheweke mari. Sawijining dina, Roro Kuning ngimpi ketemu karo sosok widadari sing ngandika, "Menawa kowe adus ing banyu suci saka alas kerajaan, penyakitmu bakal mari." Sawisé tangi, Roro Kuning langsung nyuwun ijin marang raja lan ratu kanggo menyang alas lan nggoleki banyu suci iku.

       Nalika tekan alas, Roro Kuning nemokake sawijining grojogan kang jernih lan seger. Dheweke banjur adus lan ngombe banyu saka grojogan iku. Ora let suwe, penyakité mari lan dheweke bali sehat kaya sadurunge. Saka kedadian iku, grojogan mau banjur dijenengi Grojogan Roro Kuning, sing dumunung ing wilayah Nganjuk, Jawa Wetan.

Pitutur sing bisa kapethik saka teks crita rakyat ing dhuwur yaiku ….

• Wong-wong kudu percaya yèn banyu saka grojogan iku bisa ndadekake awak seger lan nyegerake pikiran.

• Kesabaran lan pangarep-arep iku penting – Roro Kuning ora nyerah sanajan lara parah, lan dheweke tetep nduweni pangarep-arep bisa mari.

• Roro Kuning ngimpi ketemu karo sosok widadari sing ngandika, "Menawa kowe adus ing banyu suci saka alas kerajaan, penyakitmu bakal mari.

• Roro Kuning nemokake sawijining grojogan kang jernih lan seger, banjur adus lan ngombe banyu saka grojogan iku.

Paragrap 1

               Omahe Naila pancen ndesa, nanging kahanane nyenengake banget. Hawane seger amarga akeh tanduran sakiwa tengene. Ing latar kang ora pati jembar bisa ditanduri woh- wohan, rambutan, pelem, lan jeruk. Ing buri omah uga ana wit salak rong dhapur. Ing emper ngarep omah ana tanduran kembang mawar. Saben sore aku lan adhiku siram-siram kembang. Ambune semribit wangi.

Paragrap 2

               Lingkungan kang resik bisa nyegah nyebare penyakit. Yen lingkungan rusuh lan akeh reseg, bakteri lan nyamuk bakal gampang thukul, sing bisa ndhadekake penyakit kayata DB lan diare. Mulane saben warga kudu sregep mbuwang reseg ing panggonan sing bener lan ngresiki got supaya ora mampet.

• Paragrap 1 teks dheskripsi, paragrap 2 teks argumentasi

• Paragrap 1 teks dheskripsi, paragrap 2 teks narasi

• Paragrap 1 teks persuasi, paragrap 2 teks narasi

• Paragrap 1 teks narasi, paragrap 2 teks dheskripsi

Warga desa Sukareno duwe gawe bersih desa. Nanggap maneka warna tontonan. Ana jaranan, wayang, banthengan, pencakan lan sak panunggalane. Warga desa padha guyub rukun nyepakake ubarampe kegiyatan bersih desa.

Ing ukara dhuwur,  sing kalebu tembung saroja yaiku …

• bersih desa

• guyub rukun

• duwe gawe

• warga desa

Ing desa Pulorejo nembe wae pilihan lurah. Bu Dina kapilih dadi lurah. Piyantune ayu, grapyak, pinter tur ora sombong. Pancen wis pas pilihane warga desa Pulorejo kuwi. Bu Lurah sing kapilih bisa dadi tepa tuladha  wargane.

Tegese tembung camboran kang kacithak miring ing dhuwur yaiku …

• sopan

• pilihan

• conto

• ganti

Titikane tembang Macapat

Cacahe gatra ana 4

Guru wilangan 12, 6, 8, 12

guru lagune u, a, i, a

Tembang Macapat kang duweni titikan kaya kasebut ing dhuwur yaiku tembang …

• Pucung

• Gambuh

• Sinom

• Mijil

Sekar gambuh ping catur,

kang cinatur polah kang kalantur,

tanpa tutur katula-tula katali

............................................

Yen dititik saka cuplikan tembang ing dhuwur kagolong tembang Macapat …

• Megatruh

• Gambuh

• Kinanthi

• Dhandhanggula

Rani mangan sate. Panganggone pasangan lan sandhangan aksara Jawa sing bener yaiku ...

• A

• B

• C

• D