§9. КӨНЕ ТҮРКI ДӘУIРIНДЕГI ЖАЗУ

Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:

• VI–IX ғғ.

• XI–XVI ғғ.

• VI–VII ғғ.

• IV–X ғғ.

• V–XII ғғ.

Түркі қағандарының ерлік істері жазылған алғашқы құлпытас орнатылды:

• 542 жылы

• 582 жылы

• 524 жылы

• 563 жылы

• 558 жылы

568 ж. Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші:

• Менандр Протектор

• Маниах

• Күлтегін

• Білге

• Земарх

Көне түркі жазуларының толық әліпбиімен қатар аудармасы да жарияланған «Кілті ашылған орхон жазулары» атты кітабының авторы:

• Марко Поло

• Т. Аткинсон

• В.Томсен

• Пиано Карпини

• А.Дженкинсон

Ертедегі заманда жазудың қажеттілігі туындады:

• салық жинау барысында

• әкімшілік және дипломатиялық істер барысында

• жекеменшікті қалыптасқан кезде

• ертегілерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу мақсатымен

• мемлекеттің заңдары қабылданғанда

Ең алғашқы көне түркі жазбалары кездесетін дерек:

• Ақыртас ғимараты

• Мырзарабат сардобасы

• Едіге жырлары

• Бұғыты ескерткіші

• Қобыланды батырға арналған жыр

Көне түркі руналық әліпбиі пайда болған уақыт:

• I мыңжылдықтың басында

• I мыңжылдықтың соңында

• Б.з.б. I мыңжылдықтың соңында

• I мыңжылдықтың ортасында

• Б.з.б. I мыңжылдықтың ортасында

Түркі тілінде ксилография әдісі алғаш рет қолданылған мерзім:

• VI ғасырдың бас кезінде

• IV ғасырдың бас кезінде

• VII ғасырдың бас кезінде

• V ғасырдың бас кезінде

• VIII ғасырдың бас кезінде

1893 жылы дат ғалымы В. Томсен құпиясын ашқан алғашқы көне түркі сөзі:

• «Тәңір»

• «Ана»

• «Батыр»

• «Дала»

Қазіргі қазақтардың арғы ата-бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:

• Орхон – Енисей жазуы

• Еділ – Жайық жазуы

• Алтай – Тарбағатай жазулары

• Сырдария – Әмудария жазулары