Саяси болжам

Саяси болжам дегеніміз – бұл:

• белгілі бір саяси жүйенің, оның элементтерінің өзгеретін уақытын көрсете отырып, оның болашағы жай-күйі туралы мүмкін ой-пікір айту;

• белгілі бір әлеуметтік уақыт пен кеңістік шекарасындағы саяси жүйелер, оның институттары мен басқа да саяси құбылыстардағы болатын ықтимал өзгерістерді, жағдайларды түсіндіру;

• негізгі мақсаттар мен міндеттерді түсіндіру;

• қоғамның жалпы әлеуметтік-саяси мақсаттары мен құндылықтарының төңірегінде бірігуі, интеграциясы;

• идеялдық қозғалыстардың жиынтығы.

Болжамдық қызмет нәтижесінің мазмұны:

• белгілі бір саяси жүйенің, оның элементтерінің өзгеретін уақытын көрсете отырып, оның болашағы жай-күйі туралы мүмкін ой-пікір айту;

• белгілі бір әлеуметтік уақыт пен кеңістік шекарасындағы саяси жүйелер, оның институттары мен басқа да саяси құбылыстардағы болатын ықтимал өзгерістерді, жағдайларды түсіндіру;

• негізгі мақсаттар мен міндеттерді түсіндіру;

• қоғамның жалпы әлеуметтік-саяси мақсаттары мен құндылықтарының төңірегінде бірігуі, интеграциясы;

• идеялдық қозғалыстардың бір жерге топтасқан жиынтығы.

Мүмкін немесе тілекке сәйкес болашақтың, жағдайдың, шешімді сипаттауды көздейтін болжаудың аспектісі:

• алдын-ала болжау (теориялық-танымдық)

• алдын-ала көрсету (болжамшылық)

• шашырандылық

• ұзақ мерзімділік

• ішкі саясистық

Болашақ мақсаттағы қызмет туралы ақпаратты қолдануды көздейтін болжау аспектісі:

• алдын-ала болжау (теориялық-танымдық)

• алдын-ала көрсету (болжамшылық)

• шашырандылық

• ұзақ мерзімділік

• ішкі саясистық

Саяси басқарудың құралдарымен шешілетін болашақ мәселелерді айқындау және дәлелдеумен сипатталатын болжам түрі:

• ізденушілік

• шашырандылық

• қысқа мерзімділік

• нормативтік

• сыртқы саясаттық

Алдын ала белгіленген нормалар, міндеттер, мақсаттар негізінде болашаққа жетудің әдісін де болжаудың сипатталатын болжам түрі:

• ізденушілік

• шашырандылық

• қысқа мерзімділік

• нормативтік

• сыртқы саясаттық

Саяси өмірдің және оның жеке буындарының әр түрлі траекторияларының, әртүрлі байланыстарының және құрылымдық қатынастарының даму мүмкіндіктерімен байланысты саяси болжам принципі:

• жүйелік

• тиімділік

• альтернативтік

• келісушілік

Саясат бір жағынан тұтас объект ретінде қарастырылатын, екінші жағынан, дербес болжам бағыттарының жиынтығы ретінде қарастырылатын болжаудың принципі:

• жүйелік

• тиімділік

• альтернативтік

• келісушілік

• үздіксіздік

Жаңа ақпаратты түсіруге байланысты болжамдық зерттемелерді үнемі дұрысап отырудың қажеттігінен шығатын болжау принципі:

• жүйелік

• тиімділік

• альтернативтік

• келісушілік

• үздіксіздік

Зерттелетін болжамның дұрыстығын анықтауға бағытталған принцип:

• жүйелік

• верификациялық