Devamsızlık Davranışları

Birinci ve ikinci sınıflardaki öğrencilerde okula gitmeme davranışı genellikle hangi yaşlarda daha yaygındır?

• 3–4 yaş

• 5–6 yaş

• 12–13 yaş

• 16–17 yaş

Answer explanation

Okula gitmeyi reddetme davranışı okul çağında %1–5 oranında görülür ve en sık 5–6 ve 10–11 yaşlarında ortaya çıkar . Bu yaşlarda çocuklar henüz okula uyum sağlama sürecindedir; kaygı, ayrılma korkusu veya okula yeni adapte olma zorluğu nedeniyle devamsızlık artabilir.

Okul geçiş dönemleri devamsızlığı nasıl etkiler? Örneğin bir öğrencinin ilkokuldan ortaokula geçişinde devamsızlık oranının artmasının nedeni nedir?

• Dersler daha kolaylaştığı için sık sık devamsızlık olur.

• Sosyal ve akademik beklentiler artar, öğrenci kaygı duyabilir.

• Ortaokulda daha çok spor aktivitesi olduğu için devamsızlık artar.

• Aileden destek tamamen kesildiği için devamsızlık artar.

Answer explanation

Araştırmalar, özellikle ilkokuldan ortaokula geçiş gibi kritik dönemlerde akademik beklentilerin ve sosyal ilişkilerin karmaşık hale gelmesinin öğrencilerde kaygı ve devamsızlığı artırdığını göstermiştir . Bu geçiş dönemlerinde uygun destek ve uyum stratejileri sağlanmazsa devamsızlık riski yükselir.

Ergenlik dönemindeki bir öğrencinin okuldan kaçma davranışı (okul reddi) ile en çok ilişkili psikolojik faktör aşağıdakilerden hangisidir?

• Kronik hastalık geçmişi

• Düşük kaygı düzeyi

• Yüksek kaygı ve depresyon düzeyi

• Sık sık ödül kazanma

Answer explanation

Ergenlerle yapılan çalışmalarda, okul reddi davranışı gösteren gençlerin kaygı ve depresyon düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır . Yüksek kaygı veya depresyon, okula gitmek istememe şeklinde ortaya çıkabilir. Bu yaş grubunda duygudurum bozukluklarının varlığı devamsızlığı tetikleyebilir.

Türkiye’deki okullar için yapılan araştırmalara göre, kronik devamsızlık yaşayan öğrencilerin yarıdan fazlası hangi düzeyde okulla ilişkilendirilmiştir?

• Sadece lise öğrencileri

• Ortaöğretim (lise) öğrencileri

• İlkokul ve ortaokul öğrencileri

• Mesleki eğitim öğrencileri

Answer explanation

Araştırmalara göre, kronik devamsızlık genellikle lise düzeyiyle ilişkilendirilse de, bu öğrencilerin yarıdan fazlası ilkokul ve ortaokul kademesinde bulunmaktadır . Yani küçük yaşlarda başlayan devamsızlık eğilimleri ilerleyen yıllarda devam edebilir. Erken yaşlarda okul devamsızlığına müdahale etmek, akademik başarının ve okula devamın iyileştirilmesi açısından kritiktir.

Çocuklarda okula gitmeyi reddetme (okul fobisi) davranışının temelinde sıklıkla hangi gelişimsel sorun bulunur?

• Sosyal ortamlardan hoşlanma

• Kişisel sağlığa aşırı odaklanma

• Ayrılma kaygısı ve genel kaygı bozuklukları

• Fiziksel güç artışı

Answer explanation

Araştırmalar, okul ortamındaki ebeveyn ayrılığı, akran etkileşimi veya akademik baskının çocuklarda kaygı oluşturduğunu ve bu nedenle okula gitmekten kaçındığını göstermiştir . Özellikle ayrılma kaygısı bozukluğu, sosyal anksiyete veya genel kaygı bozukluğu okul reddine yol açabilir. Bu psikolojik durumlar gelişimsel olarak çocuklarda sık görülen nedenler arasındadır.

“Gizli devamsızlık” (okulda görünmesine rağmen devamsızlık yapma) kavramı nasıl tanımlanır?

• Öğrencinin okula gelmesine rağmen derslere girmemesi (örneğin okulda başka bir yerde zaman geçirmesi).

• Öğrencinin doktor raporu ile okula gelmesi.

• Velinin haberi olmadan öğrencinin okuldan raporsuz izin alması.

• Sadece tatil günlerinde okuldan uzak kalma.

Answer explanation

Literatürde “gizli devamsızlık”, öğrencinin okula gelmiş olduğu halde sınıflara katılmaması veya okulda başka etkinliklere yönelmesi olarak tanımlanır . Yani öğrenci fiziksel olarak okulda görünür ama öğrenim etkinliklerine katılmayarak devamsızlık yapar. Bu durum genellikle izinsiz, kaygı dışı kaçış kategorisinde değerlendirilir.

Aşağıdakilerden hangisi mazeretli (özürlü) devamsızlık ile mazeretsiz (özürsüz) devamsızlık arasındaki farkı doğru tanımlar?

• Mazeretli devamsızlık, velinin okul yönetiminden izin alması; mazeretsiz devamsızlık ise okulun açık olduğu saatlerde izinsiz kalmaktır.

• Mazeretli devamsızlık doktor raporu veya veli izni gibi geçerli bir neden içerir; mazeretsiz devamsızlık böyle bir belge veya izin olmadan gerçekleşir.

• Mazeretli devamsızlık sadece hasta öğrenciler içindir; mazeretsiz devamsızlık ise tüm diğer durumları kapsar.

• İkisi arasında fark yoktur, hepsi aynı şekilde değerlendirilir.

Answer explanation

Mazeretli (özürlü) devamsızlık, genellikle sağlık raporu veya veli izni gibi geçerli bir mazeretin eşlik ettiği devamsızlığı ifade eder . Mazeretsiz (özürsüz) devamsızlık ise öğrencinin meşru mazereti olmadan, izinsiz olarak okuldan kaçması durumudur. Araştırmalarda mazeretsiz devamsızlık “kronik devamsızlık” olarak da adlandırılır.

Hangi ailevi durum, çocuğun okula düzenli devam etmemesi (devamsızlık) riskini artırır?

• Ebeveynlerden birinin çocukluğunda okula karşı olumsuz deneyim yaşaması ve devamsızlığı kabul edilebilir görmesi.

• Ailenin çocuğun eğitimine sürekli katkıda bulunması ve iletişimin güçlü olması.

• Ailenin okulun başarısını sürekli övmesi ve dikkatle takip etmesi.

• Ebeveynlerin mesleki eğitim düzeyinin yüksek olması.

Answer explanation

Araştırmalar, velilerin kendi okul deneyimlerinden kaynaklı olumsuz tutumlarının çocuklarının okul alışkanlıklarını etkileyebileceğini göstermiştir . Öğrencinin devamsızlık yapmasını normal gören veya övmüş bir ebeveyn, çocuğun okula devamsızlık yapma ihtimalini artırır. Buna karşılık ailelerin okula destekleyici yaklaşımı devamsızlığı azaltır.

Okuldan kaçma (truancy) davranışının özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• Öğrenci devamsızlıkları hakkında ebeveynlerini bilgilendirir.

• Antisosyal davranışlar sergiler, devamsızlıklarını gizlemeye çalışır.

• Okula gelmeme konusunda yoğun kaygı ve üzüntü hisseder.

• Okulda derslerine gönüllü olarak katılır.

Answer explanation

Araştırmalarda okuldan kaçma davranışı gösteren çocukların devamsızlıklarını saklama eğiliminde olduğu ve sık sık antisosyal (örneğin yalan söyleme, hırsızlık) davranışlar sergiledikleri belirtilmiştir . Truancy (okuldan kaçma) genellikle öğrenci tarafından gizli yapılır ve okul reddi gibi kaygı temelli değildir.

Sürekli devamsızlık yapan çocuk ve ergenlerde uzun vadede karşılaşılabilecek akademik sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• Okulu zamanında bitirememe (terk etme)

• Mezuniyet sonrası düşük gelirli mesleklerde çalışma

• Daha yüksek yükseköğrenim oranı (olumlu)

• Düşük lise/üniversite mezuniyet oranı

Answer explanation

Sürekli devamsızlık, düşük not ortalaması, okul terk etme, yüksek öğrenime katılmama ve sonraki yaşamda düşük gelirli işlerde çalışma gibi olumsuz sonuçlarla ilişkilidir . Araştırmalar, sık devamsızlık yapanların mezuniyet oranlarının düştüğünü ve uzun dönemde daha düşük gelir seviyelerinde olduğunu vurgulamıştır .