ҚАЗАҚСТАННЫҢ МӘДЕНИЕТІ (1920-1945 ЖЖ.) БІЛІМ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТ

Нешінші жылы сауатсыздықты жою туралы декретке қол қойылдыи

• 1919 жылы

• 1920-1921 жылғы оқу жылында 2.5 мың сауатсыздықты жою орталықтарында 70 000 адам білім алды.

  
  

• 1924 жылғы сәуірде сауатсыздықты жою қоғамы құрылды

• 1926 жылғымамырда Халық Комиссарлар Кеңесі “Қазақ АКСР бірыңғай еңбек мектептерініңжарғысын” қабылдады.

• Қыздарға арналған мектептер Шымкентте, Алматыда, Түркістанда, Ордада ашылды.

Жалғасы

• 1931 жылғы желтоқсанда “15-50 жас арасындағы сауатсыз халыққа жалпыға бірдейміндетті сауат ашу” енгізілді. Ұлы Отан соғысы алдында еңбекке жарамды халықарасында сауатсыздықты жою аяқталды.

• 1930-1931 оқу жылында отырықшы аудандарда, 1931 жылдың көктемінде көшпелі аудандарда жалпыға бірдей білім беру енгізілді

• Оларға қоғамдық қорлар ашылды

• 1920-жылдардың ортасында республикада татар, өзбек, ұйғыр, неміс жəне эстон бастауышмектептері жұмыс істеді.

Оқиға

• 1930-1932 жылдардағы аштық салдарынан балалар саны күрт азайып, жетімдер көбейді

• 1932 жылдың күзінде балалар үйлеріне 68 мың бала орналастырылды. Ұжымшарлар мен кеңшарлардың қаржысынасалынған интернаттар желісі ұлғайды. Мұғалімдер саны артты

• Соғыс қарсаңында жүздеген мұғалімдер ордендермен және медальдарменмарапатталды.

• Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұғалімі” атағын алғаш алғанұстаздар – С.Көбеев, С.Ақышев, А.Ақатов, Ш.Сарыбаев, Л.И.Добранская, Н.В.Волков

жалғыс

• Суретті әліппені жазған - Ахмет Байтұрсынов

• Қостілдік және ана тілі оқуылығын жазған Жүсіпбек Аймауытов

• География оқулығын жазған Әлихан Бөкейханов

• Алгебра оқулығын жазған Қаныш Сәтбаев

• 1940 жылдардын басына карай елімізде 7,5 мын мектеп, онын 5,2 мыны бастауыш, 1,7 мыны толык емес орта мектеп болды. Бул мектептердегі окушы саны 1 млн балага жетті

Соғысқа дейінгі ашылған оқу орындар

• Алгашкы жогары оку орны - Казак халык агарту институты

  Ашылган мерзімі: 1926 жылы

  Орналаскан кала: Ташкент каласы

  1928 жылы институт Алматыга кошіріліп, Казак педагогикалык, институты болып кайта курылды

• Казакстандагы бірінші жогары оку орны -

  Казак педагогикалык институты (КазПИ,

  казіргі Абай атындагы Каз·ПУ)

  Ашылган мерзімі: 1928 жылы

  Орналаскан кала: алматы

Оқиға

• 1926 жылы М.Массон ежелгі Тараз қаласының орнына қазба жұмыстарынжүргізді

• 1932 жылы КСРО Ғылым Академиясының Қазақстандағы базасы құрылды. Алғашқыда оның құрамында зоология жəне ботаника секторлары, Алматыдағы Ботаника бағы болды. 1935 жылы геология жəне тарих секторлары құрылды. Кейін Қазақ ұлттық өнер ғылыми-зерттеу институты қосылды

• 1935 жылы С.Асфендияровжазған “Қазақстанның көнезаманнан бергітарихының” 1-бөлімі жарыққа шықты

• 1913 жылы М.Жұмабаевтың “Шолпан” атты алғашқы жыр жинағы жарыққа шықты.

Халық өнері

• Халықтық музыка зерттеле бастады. Этнограф, сазгер А.В.Затаевич 2300-ден астамхалық əндері мен күйлерін жазып алды.

• Қырғыз (қазақ) халқының 1000 əні” және “Қазақ халқының 500 əні мен күйі” атты жинақтар шығарды.

• 1930 жылдардан Қазақстан кино өнерінің негізі салынды. 1936 жылғы мамырдаМəскеуде қазақ өнерінің алғашқы онкүндігі өткізілді.

• Қыз Жібек”, “Жалбыр” опералары көрсетілді. Күлəш Байсейітоваға КСРО Халық əртісі атағы берілді.

• 1939 жылы А.С.Пушкин атындағы Мемлекеттік көпшілік кітапхана ашылды. Қазір Ұлттық кітапхана деп аталады.

Қазақстан кинематографы

• Қазақстандағы киноның алғашқы қадамдары 1925 жылы жасалды. Осы кезде Қызылордада өткенРеспублика кеңестерінің V съездінің хроникалық түсірілімдері жасалды. Сол жылы Қазақстан туралыалғашқы деректі фильм — «ҚАКСР-ның мерейтойы» түсірілді.

• 1929 жылы Алматыда Жалпыресейлік «Востокфильм» тресінің өндірістік бөлімшесі болып табылатыналғашқы киностудия ашылды

• 1941 жылы Қазақ КСР Халық комиссарларыКеңесінің 1941 жылдың 12 қыркүйегінен кейінгі№ 762 қаулысы негізінде Алматы көркемфильмдер киностудиясы құрылды

• 1941 жылы 15 қарашада Алматы киностудиясыҚазақстанға эвакуацияланған «Мосфильм» және«Ленфильм» киностудияларымен Орталықбіріккен киностудияға бірікті. Ол Алматыда 1944 жылға дейін жұмыс істеп, соғыс кезіндегіотандық фильмдердің 80 % шығарды. 

• Соғыстан кейінгі жылдары Қазақ КСР кино индустриясы өздамуын бастады: олар жылына сегіз толық метражды және елуден аса деректі фильм түсірді. Осы жылдары аса көрнекті қазақ кинорежиссері Шәкен Айманов танымалдылыққа ие болды.

Жалғасы

• Қазақ КСР-де түсірілген «Атаманның ақыры» және «Транссібір экспрессі» фильмдері аса жетістікпен КСРО мен шет елдердің экрандарынан көрсетілді.

• Қайта құру жылдары түсірілген «Ине» («Игла») кинофильмі Қазақстанның ғана емес, бүкіл Кеңес одағының «қайта құру» кинематографының символына айналды.