синтаксис 90-120

Жас қартаймақ, жоқ тумақ, туған өлмек. Сөйлемнің құрылысы:

• себеп бағыныңқылы

• құрмалас сөйлем

• шартты бағыныңқылы

• мезгіл бағыныңқылы

Ойым-у, өмірім-су, арманым- бу (Шәкәрім).  Көп құрамды сөйлем түрі:

• көп құрамды салалас

• көп бағыныңқылы сабақтас

• аралас құрмалас

• жай сөйлем

Ақылдыны алысым деме, Ақылсызды жақыным деме (мақал).  Құрамына қарай:

• көп бағыныңқылы сабақтас

• салыстырмалы салалас

• құрмалас сөйлем

• қос құрамды салалас

Ұшып қонып жүретін елгезек, ақкөңіл кісі еді (С.С.).  Құрылысына қарай:

• құрмалас сөйлем

• жай сөйлем

• аралас құрмалас

• салыстырмалы салалас

Ойым-у, өмірім-су, арманым-бу (Шәкәрім).  Көп құрамды құрмаластың компонент саны:

• 3

• 2

• 5

• 4

Көрші орындықтардың бірінен біреулердің баяу сөйлескен дауыстары, әлдеқайдан гитара үні естіліп тұр (С.С.).  Құрылысына қарай:

• аралас құрмалас

• құрмалас сөйлем

• салыстырмалы салалас

• жай сөйлем

Өтірік-шыны белгісіз, Гүлсім күлкісін тыяр емес (С.С.).  Құрылымына қарай:

• құрмалас сөйлем

• жай сөйлем

• аралас құрмалас

• себеп бағыныңқылы

Сөйлем синтаксисі зерттейді:

• сөздердің тіркесін

• мәтін құрылымын

• сөйлем түрлерін

• сөз тіркесінің түрлерін

Жалаң сөйлем

• Күн едәуір көтерілді

• Ол қуанғаннан жылап жіберді

• Жаңбыр аралас қар жауып,күн тез бұзылды

• Базаралы келді

Сөздердің қосымша арқылы байланысуын көрсетіңіз: 

• бұл бала

• қатты ауырды

• жаңа өмір

• қаланы аралады