Kiến thức về Kinh tế thị trường

Theo Giáo trình Đường lối, chính sách của Đảng và NN Việt Nam, kinh tế thị trường được hiểu đúng nhất là:

• Nền kinh tế trong đó người mua và người bán đều tìm kiếm lợi ích riêng.

• Giai đoạn phát triển cao của kinh tế hàng hóa, các yếu tố đầu vào – đầu ra đều qua thị trường.

• Nền sản xuất hàng hóa mở rộng với đa dạng sản phẩm.

• Nền kinh tế chỉ có sự trao đổi hàng hóa giản đơn.

Quan điểm “Kinh tế thị trường chỉ là sản phẩm riêng có của CNTB” là:

• Hoàn toàn chính xác.

• Sai, vì kinh tế thị trường là sản phẩm của văn minh nhân loại.

• Đúng trong giai đoạn thế kỷ XVII–XIX.

• Chỉ đúng ở châu Âu.

Điều kiện đầu tiên hình thành kinh tế thị trường theo quy luật lịch sử là:

• Tích tụ tư bản.

• Phát triển mạnh quan hệ hàng hóa – tiền tệ.

• Hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước.

• Hình thành giai cấp tư sản.

Ví dụ về sự hình thành kinh tế hàng hóa gắn với cải cách Minh Trị (Nhật Bản, TK XIX) cho thấy yếu tố quyết định là:

• Khủng hoảng chính trị.

• Sự mở rộng buôn bán trong nước.

• Phát triển thủ công nghiệp.

• Sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước phong kiến.

Công nghiệp hóa giữ vai trò gì đối với sự hình thành kinh tế thị trường?

• Quyết định chuyển từ hàng hóa giản đơn sang kinh tế thị trường.

• Là yếu tố bổ sung, không quyết định.

• Chỉ quan trọng ở các nước tư bản phát triển.

• Chủ yếu tác động về thương mại.

Trong điều kiện toàn cầu hóa, yếu tố thúc đẩy sự phát triển kinh tế thị trường là:

• Đóng cửa để bảo hộ sản xuất trong nước.

• Mở cửa, hội nhập quốc tế.

• Tăng độc quyền nhà nước.

• Giảm vai trò phân công lao động.

Đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường cổ điển (TK XVII–XIX) là:

• Nhà nước điều tiết mạnh mẽ bằng pháp luật.

• Tự do cạnh tranh, Nhà nước không can thiệp trực tiếp.

• Sản xuất định hướng phúc lợi xã hội.

• Có sự phân phối lại thu nhập.

Đặc trưng quan trọng của kinh tế thị trường hiện đại so với cổ điển là:

• Hoàn toàn do quy luật tự nhiên chi phối.

• Có sự điều tiết của Nhà nước.

• Nhà nước không tham gia phân phối.

• Chủ thể kinh tế không được tự chủ.

Cơ chế thị trường tự điều tiết các vấn đề kinh tế cơ bản thông qua:

• Quyết định hành chính.

• Quy luật cung – cầu, giá trị, cạnh tranh.

• Chỉ qua quan hệ tài chính – ngân hàng.

• Quy hoạch nhà nước.

Khi cung > cầu, theo quy luật thị trường:

• Giá cả tăng, sản xuất mở rộng.

• Giá cả giảm, sản xuất thu hẹp.

• Giá cả ổn định, tiêu dùng không đổi.

• Nhà nước phải can thiệp ngay.