ПРОБНИК №8

Б.з.д. VIII–VI ғасырларда Балқан түбегінің оңтүстігі, Эгей теңізі аралдары және Кіші Азияның батыс жағалауы аумағын алып жатқан өркениет:

• Рим

• Аккад

• Грекия

• Шумер

Италия аумағынан тыс жерде римдіктер жаулап алған алғашқы провинция

• Сицилия

• Галлия

• Актавиания

• Иллирия

Моңғолдардың әскери тактикасының ерекшелігі – шайқас алаңында атты әскердің шартты белгілер бойынша маневр жасауы; бұл белгілер келесі құралдардың көмегімен берілді:

• әскери қолбасшының туы

• ысқырғыш жебелер

• дыбыстық сигнал

• әскери қолбасшының қол ишарасы

Answer explanation

Неге дәл «дыбыстық сигнал»?

• Моңғол әскерінде бөлімдер өте ірі (мыңдық, түмен) болды → бұйрықты ауызша не қол ишарасымен жеткізу мүмкін емес.

• Ұрысты басқару командалық пункттерден жүргізілді; дабыл, керней, сырнай, барабан сияқты аспаптармен белгі берілді (шабуыл, шегіну, қанаттан айналу, жалған шегіну т.б. маневрлерді бастау/тоқтату).

• Мәтінде арнайы: «ұрыста дыбыстық және жарықтық сигналдар кең қолданылды» делінген. Берілген нұсқалар ішінде мәтінге тура келетіні — дыбыстық.

• Есте сақта:

  «Моңғол маневрі = ДЫБЫС + жарық.
  Тестте бірін таңдау керек болса → ДЫБЫС».

Тұңғыш дүние жүзін айналу сапарын жасаған саяхатшы

• Бартоломеу Диаш

• Фернан Магеллан

• Васко да Гама

• Христофор Колумб

Answer explanation

Дұрыс жауап: B) Фернан Магеллан
(дәл атауы: Магеллан–Элькано экспедициясы, 1519–1522).

Қысқа түсіндірме (жаттауға ыңғайлы):

• 1519 ж. Испан тәжінің тапсырмасымен Магеллан 5 кемемен шықты: Trinidad, San Antonio, Concepción, Victoria, Santiago.

• 1520 ж. Оңт. Американы айнала өтіп, өз атымен аталған Магеллан бұғазын ашты; алғаш рет Тынық мұхитын кесті.

• 1521 ж. Филиппинде (Мактанда) Магеллан қаза тапты.

• Экспедицияны Хуан Себастьян Элькано жалғастырып, Victoria кемесімен Үнді мұхиты – Африканың оңтүстігі (Қайырлы Үміт мүйісі) арқылы 1522 ж. Севильяға қайтып келді.

• Нәтиже: Жердің шар тәрізділігі мен мұхиттардың біртұтас байланысы іс жүзінде дәлелденді; Тынық мұхиттың кеңдігі алғаш бағаланды. Тек 18 теңізші аман оралды.

Неге өзгелері емес?

• Бартолемеу Диаш (А) — 1488: Африканың оңтүстігіндегі Қайырлы Үміт мүйісін айналып өтті, бірақ дүниені толық айналған жоқ.

• Васко да Гама (C) — 1497–1499: Еуропадан Үндістанға теңіз жолын ашты.

• Колумб (D) — 1492–1504: Кариб теңізіне жетті; Американы ашты, бірақ жер шарын айналып өтпеді.

Есте сақта:

«Магеллан бастады — Элькано аяқтады → 1519–1522: алғашқы дүниежүзілік айналу.»

ІІІ Вильгельм Оранский енгізген жаңа мемлекеттік жүйенің негізгі құжаты:

• « Мыңдаған қала тұрғындарының ремонстрациясы »

• « Тәуелсіздік Декларациясы »

• « Тамырлар мен бұтақтар туралы петиция »

• « Құқықтар туралы билль »

Британ империясы АҚШ-тың тәуелсіздігін мойындаған келісімшарт:

• Варшава келісімі

• Трианон келісімі

• Нанкин келісімі

• Версаль келісімі

1839 жылы Танзимат реформалары қай билеушінің тұсында күшіне енді?

• Мұстафа Решид паша

• Абдул Хамид ІІ

• Абдул Азиз

• Абдул Меджид

Answer explanation

Түсіндірме:
Дұрыс жауап — Абдүл мәжит I (1839–1861). 1839 ж. «Гүлхане хатт-и шәрифі» жарияланып, Танзимат реформалары басталды. Мәтінді дайындап, жариялауда шешуші рөл атқарған — Мұстафа Решид паша, бірақ ол билеуші емес, реформалар Абдүлмәжиттің билігінде заңдық күш алды.

• Абдул Азиз: кейінгі султан (1861–1876).

• Абдул Хамид II: одан да кейін (1876–1909).

Луи Бонапарттың талабымен 1848 жылы Францияда қабылданған құжат

• Жаңа Конституция

• Гомстедтер туралы заң

• Англиямен бейбітшілік туралы шарт

• Тәуелсіздік декларациясы

Answer explanation

• 1848 ж. революциядан кейін Францияда республика жарияланды.

• 1848 жылғы Конституция бойынша елді президент басқарады; ол дауыспен 4 жылға сайланады.

• 1848 ж. желтоқсанында президент сайлауында Наполеон Бонапарттың жиені — Луи Наполеон (Луи Бонапарт) жеңді. Бұл француздардың республика тәртібіне көңілі толмағанын көрсетті.

• Кейін Жаңа Конституция қабылданып, Наполеон Бонапарт дәуіріндегі тәртіптер қайта қалпына келтірілді.

• 1852 ж. Луи Наполеон өзін Наполеон III есімімен император деп жариялады.

Қорытынды: мәтін Луи Бонапарт тұсында Жаңа Конституция қабылданғанын және соның нәтижесінде оның билігі күшейіп, 1852 жылы империя жарияланғанын нақты айтады. Сондықтан алдыңғы тест сұрағында дұрыс жауап — «Жаңа Конституция».

1,5 млрд халқы бар, 38 мемлекет қатысқан соғыс:

• Бірінші дүниежүзілік соғыс

• Екінші дүниежүзілік соғыс

• Ұлы Отан соғысы

• Франко-Пруссия со5ысы

Answer explanation

Оқулықтарда Бірінші дүниежүзілік соғысқа 38 мемлекет қатысып, олардың тұрғындары бірге есептегенде ≈ 1,5 млрд адамды құрағаны айтылады (әлем халқының >60%-ы).

• Екінші дүниежүзілік: 62 мемлекет, ≈1,7 млрд адам.

• Ұлы Отан соғысы: тек КСРО мен нацистік Германия арасындағы Шығыс майданы (1941–1945).

• Франко-пруссия соғысы: негізінен Франция мен Пруссия (1870–1871) — қатысушылар саны аз.

Азамат соғысы жылдарындағы Кеңес өкіметінің ішкі саясаты:

• Индустрияландыру

• Әскери коммунизм

• Ұжымдастыру

• Жаңа экономикалық саясат

Answer explanation

Есте сақтаңдар!

Әскери коммунизм - 1918-1921 жылдары азамат

соғысы кезінде кеңестік елдерде жүргізілген саясаттың атауы.

Коротко:
Страна вела Гражданскую войну. Чтобы армии и города не остались без еды и вещей, государство взяло почти всё под свой строгий контроль.

Зачем это сделали?

• Шла война, было голодно и бедно.

• Нужно было кормить армию и снабжать её одеждой, оружием, топливом.

• Рыночная торговля не справлялась, поэтому решили «всё распределять сами».

Что именно делали?

• Заводы — государству. Почти вся промышленность стала государственной.

• Еду забирали по разнарядке. У крестьян по плану собирали хлеб и продукты (это называлось «продразвёрстка») и отправляли в города и армии.

• Частной торговли почти не было. Нельзя было свободно покупать-продавать как раньше.

• Деньги почти «отменили». Зарплату иногда выдавали вещами: хлебом, сапогами, дровами.

• Всё по карточкам и нормам. Продукты и товары распределяли: кому сколько положено.

• Труд как в армии. Многих работников закрепляли за заводами и стройками, переводили дисциплину «по-армейски».

К чему это привело?

• Армия получала продовольствие, но людям было очень тяжело:
  нехватка еды и одежды, очереди, бартер («меняли вещи на еду»).

• Крестьянам было обидно сдавать хлеб по низким ценам, из-за этого они сеяли меньше.

• В городах — голод и разруха, много заводов стояли.

Чем всё закончилось?

Когда война закончилась, стало ясно, что так жить дальше нельзя.
В 1921 году «военный коммунизм» отменили и начали НЭП — разрешили частную торговлю, рынки, кооперативы, чтобы хозяйство ожило.

---

Запомнить одной строкой:
Военный коммунизм — это когда во время войны государство само собирало еду и вещи и распределяло их, почти без денег и рынка, чтобы спасти армию и города, но людям это было очень тяжело, поэтому позже перешли к НЭПу.