&15-16. Орталық Азия халықтарының рухани мәдениетке қосқан үлесі

Әдебиет пен көркем шығармада, архитектуралық және өзге де ескерткіштерде көрініс табатын білім мен дүниетанымдық идеялар жүйесі:

• Материалдық мәдениет

• Рухани мәдениет

• Көшпелі мәдениет

• Діни мәдениет

Қорымдардан күн бейнелі таңбалар мен күлдің табылуы білдіреді:

• Жерге табынуды

• Суға табынуды

• Отқа табынуды

• Ата - баба рухына табынуды

Тасқа жазылған бейнелер:

• Петроглифтер

• Иероглифтер

• Руна жазулары

• Манускрипттер

Андронов тайпаларының аңыздары мен олар табынған құдайлар туралы айтылады:

• «Талас жазбаларында»

• «Орхон ескерткіштерінде»

• «Махабхаратада»

• Авестаның ежелгі бөлімдерінде

Ең басты құдірет болды:

• Жер-Ана

• Су тәңірі

• Күн бейнелі Құдай

• Ай Құдайы

Достық пен махаббаттың үлгісі ретінде сипатталып, әділ сот деп есептелді, келісім кепілі мен сенім сақтаушысы саналды:

• Ұмай ана

• Домалақ ана

• Қорқыт

• Күн Құдайы

Күнге табынудың кең таралғанын көрсететін Жетісудағы петроглиф:

• Ешкіөлмес

• Арпаөзен

• Ботай

• Тамғалы

«Алтын адамнан» күн құдіретін ойып салынған бейнесі табылды:

• Қорамсаптан

• Дулығадан

• Жүзіктен

• Қылыштан

Күнге табыну сақ заманында да сақталғанының бейнесі:

• Тастағы петроглифтер

• Алтын адамның оң қолынан күн құдіреттің бейнесі бар жүзіктің табылуы

• Жібек маталардағы өрнектер

• Қыш құмырадағы бейнелер

«Алтын адамның»  баскиіміндегі қанатты аттың кескіні түсіндіріледі:

• Ай таңбасы деп

• Жер мен судың нышаны деп

• Тотемдік белгі деп

• Күн күймесі деп