REVIEWER - Araling Panlipunan 5

Kapag ang isang sinaunang mangingisda ay humihingi ng pahintulot sa espiritu ng dagat bago maglayag, ito ay isang halimbawa ng kanilang paniniwala. Ang mga sinaunang Pilipino ay naniniwala sa animismo. Ano ang ibig sabihin nito?

• Pinaniniwalaan na si Bathala lamang ang diyos

• Nagpapakita ng paniniwala sa maraming diyos at diyosa

• Nagsasaad ng mga paniniwala sa mga ritwal ng mga Muslim

• Paniniwala na ang kalikasan ay pinananahanan ng mga espiritu

Sa isang komunidad na naniniwala sa animismo, ang isang tao ay nagsisilbing pinuno ng relihiyon, manggagamot, at tagapayo ng datu. Ano ang kahalagahan ng babaylan sa mga sinaunang pamayanan?

• Gumagawa ng mga batas ng pamayanan

• Nagdadala ng kalakal mula sa ibang lugar

• Nangununguna sa mga digmaan laban sa ibang tribo

• Nag sisimula ng mga ritwal at paniniwala sa diyos at espiritu

Bago ilibing ang isang yumaong datu o mayaman na miyembro ng komunidad, madalas siyang inilalagay sa isang death boat kasama ang mga ginto, porselana, at iba pang kayamanan. Bakit inilalagay ng mga sinaunang Pilipino ang mamahaling bato, pabango, at magagandang kasuotan ang kanilang mga yumao? Bakit inilalagyan ng mga sinaunang Pilipino ng mamahaling bato, pabango, at magagandang kasuotan ang kanilang mga yumao?

• Dahil naniniwala sila sa kabilang buhay

• Upang magmukhang mayaman ang patay

• Upang ipakita ang kanilang pagiging masipag

• Dahil nais nilang ipagmalaki ang kanilang tradisyon sa mga Espanyol

Ang Manunggul Jar ay isang halimbawa ng sinaunang tradisyon sa paglilibing. Ano ang ipinapakita nito tungkol sa ating mga ninuno?

• Marunong silang magtanim ng palayok

• Mahilig silang mangolekta ng mga palayok

• Gumagawa sila ng palayok para sa paligsahan

• Pinapahalagahan nila ang paniniwala sa kabilang buhay

Isa sa limang haligi ng Islam ang Zakat. Paano ito isinasabuhay ng mga Muslim?

• Paglalakbay sa Mecca

• Pag-aayuno tuwing Ramadan

• Pagdarasal ng limang beses sa isang araw

• Pagbibigay ng limos at pagtulong sa kapwa

Noong ika-13 hanggang ika-15 siglo, ang Islam ay nagsimulang kumalat sa Mindanao at Sulu, na nagdala ng isang bagong pananaw at istruktura ng relihiyon. Ano ang pagkakaiba ng pananampalataya ng mga sinaunang Pilipino at ng mga Muslim?

• Ang mga sinaunang Pilipino ay naniniwala sa animismo at politeismo, habang ang mga Muslim ay naniniwala sa isang diyos na si Allah

• Ang mga sinaunang Pilipino ay naniniwala lamang kay Bathala, habang ang mga Muslim ay walang diyos

• Parehong naniniwala sa Qur’an bilang banal na aklat

• Parehong may ritwal ng Hajj

Hanggagang ngayon, makikita pa rin ang mga Hanging Coffins sa Sagada. Ano ang ipinapakita nito tungkol sa kulturang Pilipino?

• Mabilis kalimutan ang tradisyon

• Hindi naniniwala sa kabilang buhay

• Gumagamit lamang ng modernong sementeryo

• May pagpapahalaga at paggalang sa mga sinaunang kaugalian

Sa ilang bahagi ng Visayas, ang kasal ay nangangailangan ng bride service o pagtatrabaho ng lalaki sa bahay ng babae, kasabay ng pagbibigay ng dote. Bakit mahalagang pag-aralan ang mga tradisyon tulad ng panliligaw at kasal ng mga sinaunang Pilipino?

• Para maintindihan ang pinagmulan ng ating kultura at pagpapahalaga

• Para malaman kung alin ang mas maganda, kultura noon o ngayon

• Para kalimutan ang mga kaugalian ito

• Para gayahin lahat ng kaugalian nila

Sa isang lipunan kung saan ang kasal ay isang alyansa sa pagitan ng dalawang pamilya, hindi magaganap ang kasalan hangga’t hindi naibibigay ng lalaki ang isang itinatakdang halaga ng ginto, lupa, o iba pang yaman sa pamilya ng babae. Bakit mahalaga ang bigay-kaya o dote sa kasal sa sinaunang lipunan?

• Simbolo ito ng kapangyarihan ng datu

• Ginagamit itong pondo para sa pagdiriwang

• Ipinapakita nito ang yaman ng magulang ng lalaki

• Isa itong paraan upang igalang at pahalagahan ang pamilya ng babae

Bagama’t itinuturing na pantay ang lalaki at babae sa maraming aspeto, ang ama ang kadalasang kinikilalang pinuno at tagapamahala ng pamilya, lalo na sa mga pampublikong desisyon. Paano ipinapakita ng patriarkal na pamilyang Pilipino ang kanilang kalinangan?

• Ang mga anak ang gumagawa na lahat ng pasya

• Ang ina ang may kapangyarihan sa lahat ng bagay

• Ang ama lamang ang may karapatan sa lahat ng desisyon

• Ang ama ang kinikilalang pinuno at tagapagtanggol, ngunit may papel din ang ina sa pagpapalaki ng anak