каржылык 1РК 3 жауап

Топырақтың химиялық құрамын литосферадан ерекшелендіретін негізгі факторлар (айырмашылықтар) қандай?

• Құрамында органикалық заттардың, әсіресе қарашіріндінің болуы.

• Химиялық қосылыстардың көптеген алуан түрлілігі.

• Құрамының уақыт өте келе өзгеріп отыруы.

• Топырақтың химиялық құрамының литосферадағыдай тұрақты әрі өзгермейтін болуы.

Топырақ құрамындағы минералды және органикалық заттардың пайда болу көздері қандай?

• Минералды заттардың көзі – тау жыныстары.

• Органикалық қосылыстардың көзі – өсімдіктер мен тірі ағзалардың әрекеті.

• Күрделі органикалық-минералды заттардың құралуы – органикалық және минералды заттардың әрекеттесуі.

• Органикалық қосылыстар топырақтың терең қабаттарындағы минералдардан ғана пайда болады.

Литосферамен салыстырғанда топырақта мөлшері айтарлықтай көп болатын негізгі элементтер және олардың шамасы қандай?

• Көміртегі мөлшері литосфераға қарағанда шамамен 20 есе көп.

• Азот мөлшері литосфераға қарағанда шамамен 10 есе көп.

• Оттегі мөлшері литосфераға қарағанда молырақ.

• Кальций мөлшері литосфераға қарағанда 20 есе көп.

Топырақта және литосферада ең көп таралған үш химиялық элементті көрсетіңіз:

• Оттегі

• Алюминий

• Кремний

• Магний

Топырақ коллоидтарының көлемі мен олардың топырақ салмағындағы және сіңіру қабілетіндегі маңызын сипаттаңыз:

• Коллоидтардың көлемі 0,001–0,2 мкм аралығында болады.

• Коллоидтардың ең басты маңызы топырақтың сіңіру қабілетін арттыруы.

• Коллоидтардың физикалық жәнехимиялық қасиеттері сіңіру құбылыстарының белсенді жүруіне жағдай жасайды.

• Коллоидтар топырақ салмағының ең көп дегенде 0,5 пайызын ғана алады.

Коллоид түйіршігін (грануласын) құрайтын және Вингер ұсынған мицелланың толық құрылысына енетін негізгі бөліктер қандай?

• Өзек (ядросы) және оның үстіндегі потенциялды анықтайтын қозғалмайтын иондар қабаты.

• Қарсы зарядты иондардыжинақтайтын теңгеру иондары қабаты.

• Қозғалмайтын теңгеру иондарынанжәне жылжымалы, қозғалмалы иондардан құралған екінші, соңғы қабат.

• Мицелланың құрамына тек қана Si жәнеO2 элементтері кіреді.

Коллоидтардың зарядына байланысты түрлері және топырақтағы басым бөлігінің сипаттамасы қандай?

• Теріс заряды бар коллоидтар – АЦИДОИДТАР

• Оң заряды бар коллоидтар –БАЗОИДТАР

• Топырақтағы коллоидтардың басымбөлігі теріс зарядты ацидоидтар.

• Заряды ортаның реакциясына байланысты өзгермейтін коллоидтар – амфолитоидтар.

Коллоидтардың топырақта кездесетін физикалық күйлері және олардың маңыздылығы неде?

• Коллоидтар топырақта золь(коллоидтік ерітінді) күйінде кездеседі.

• Коллоидтар топырақта гель(коллоидті қоймалжың тұнба) күйінде кездеседі.

• Коллоидтар гель күйіне көшу барысында топырақ түйіршіктілігін қалыптастырады.

• Коллоидтардың гель күйі топырақ құрамында ешқашан кездеспейді.

Коллоидтардың бір күйден екінші күйге көшу процестері және олардың физикалық жағдайына әсер ететін факторлар қандай?

• Коллоидтардың зольдан тұнбағакөшуі – коагуляция деп аталады.

• Коллоидтардың гельден ерітіндігекөшуі – пептизация (бытырау) деп аталады.

• Коллоидтардың физикалықжағдайы оның құрамына сіңген катиондарға байланысты.

• Коллоидтардың екі күй арасындағы көшуі тек жылу мөлшеріне байланысты.

Коллоидтардың сумен әрекеттесу қабілетіне байланысты түрлері және олардың қасиеттері:

• Коллоидтар сумен әрекетіне қарай гидрофильді болады.

• Коллоидтар сумен әрекетіне қарай гидрофобты болады.

• Гидрофильді коллоидтар суды мол сіңіріп тұтады.

• Коллоидтардың сумен әрекеттесу қабілетіне оның валенттілігі ешқандай әсер етпейді.