ก. ๓ หมวด หมวดละ ๑๖ ข้อ

ข. ๑๖ หมวด หมวดละ ๓ ข้อ

ค. ๘ หมวด หมวดละ ๓ ข้อ

ง. ๓ หมวด หมวดละ ๕ ข้อ

ก. สามสิ่งควรทิ้งเว้น ขาดสิ้นสันดาน

ข. สามส่วนควรคิดค้น คติรู้เตรียมคอย

ค. สามส่วนควรเกลียดใกล้ เกลียดซ้องสมาคม

ง. สามสิ่งควรเกลียดท้อ จิตแท้อย่าสมาน

ก. ควรกล้ากล้ากล่าวถ้อย ทั้งหทัย แท้เฮย

ข. สรรพางค์โสภาคย์พร้อม ธัญลักษณ์

ค. มารยาทเรียบเสี่ยมสาน เสงี่ยมเงื่อน งามนอ

ง. สุจริตจิตโอบอ้อม อารี

ก. ชั่วเลวทราม มารยา ริษยา

ข. เกียจคร้าน วาจาฟั่นเฝือ หยอกหยาบแลแสลง

ค . ยอ หน้าเนื้อใจเสือ กลับกลอก

ง. ความดุร้าย ความหยิ่งกำเริบ อกตัญญู

ก. กำเริบเอิบเกินสกุล หยิ่งก้อ

ข. หึงจิตคิดเกลียดคน ดีกว่า ตัวแฮ

ค. พักตร์จิตผิดกันประมาณ ยากรู้

ง. พูดมากเปล่าเปลืองปน ปดเหล้น

ก. ความสุขสบาย มิตรดี ใจสบาย

ข. ศาสนา ยุติธรรม บำเพ็ญประโยชน์

ค. หนังสือดี เพื่อนดี ใจเย็นดี

ง. ชื่อเสียงยศศักดิ์ บ้านเมืองของตน มิตรสหาย

ก. ใจดีสู้เสือ

ข. หน้าเนื้อใจเสือ

ค. ปากว่าตาขยิบ

ง. ปากหวานก้นเปรี้ยว

ก. ไตรทวาร

ข. สังสารวัฏ

ค. อริยสัจ

ง. ไตรลักษณ์

ก. สงบระงับดับประสงค์ สิ่งเศร้า

ข. ประพฤติเพื่อประโยชน์ศรี สวัสดิ์ทั่ว กันแฮ

ค. ปัญญาตรองตริล้ำ ลึกหลาย

ง. สิ่งเกษมสุขเปรมปรีดิ์ ดาพรั่ง พร้อมแฮ

ก. หนึ่งยุติธรรมไป่มี เลือกผู้

ข. มากเพื่อนผู้วานการ ชีพได้

ค. หนึ่งขาดปราศโทษา คติห่อ ใจเฮย

ง. อีกหนึ่งห่อนรู้คุณ ใครปลูกฝังแฮ

ก. สภาพที่ไม่เคยเสียใจ

ข. สภาพที่ผู้ประพฤติตามไม่เคยเสียใจ

ค. ผู้ประพฤติตามกิจไม่เคยเสียใจ

ง. กิจที่ผู้ประพฤติยังไม่เคยเสียใจ

ก. คำพูดพ่างลิขิต เขียนร่าง เรียงแฮ

ข. เท็จและจริงจานเจือ คละเคล้า

ค. บอกข่าวเล่าเหตุผล เรื่องร้าย

ง. ...............คนพูดฟุ้ง ฟั่นเฝือ

ก. คิดใคร่ ครวญนา

ข. การชอบ ธรรมนา

ค. วายบาด หมางแฮ

ง. ท่านทั่ว ไปนา

ก. ไป่ฟังคนพูดฟุ้ง ฟั่นเฝือ

ข. พาทีมีสติรั้ง รอคิด

เท็จและจริงจานเจือ คละเคล้า

รอบคอบชอบแลผิด ก่อนพร้อง

ค. ยินคดีมีเรื่องน้อย ใหญ่ไฉน ก็ดี

ง. สามารถอาจห้ามงด วาจา ตนเฮย

ยังบ่ลงเห็นไป เด็ดด้วน

ปางเมื่อยังโกรธา ขุ่นแค้น

ก. กรีก

ข. โรมัน

ค. อังกฤษ

ง. ฝรั่งเศส

ก. ตอน

ข. เรื่อง ตำรา

ค. นิทาน

ง. ตำนาน

ก. ริปู

ข. นิกร

ค. อมิตร

ง. ดัสกร

ก. ให้พี่น้องมีความซื่อสัตย์ต่อกัน

ข. ให้บุตรมีความกตัญญูรู้คุณบิดา

ค. ให้บิดามีความรักใคร่ในตัวบุตรทุกคนเท่า ๆ กัน

ง. ให้พี่น้องมีความรักใคร่สามัคคีปรองดองเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน

ก. คบสองหนองแหลก

ข. คบคนจรหมอนหมิ่น

ค. คบคนพาลพาลพาไปหาผิด

ง. คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อ

ก. อย่าลืมตัว

ข. อย่าไว้ใจทาง

ค. อย่าวางใจคน

ง. อย่าประมาทกำลังของคู่ต่อสู้

ก. มละ = ความมัวหมอง

ข. เชื้อวงศ์ = ญาติพี่น้อง

ค. เชาวน์ชาญ = ปัญญาหรือความฉับไวที่ชัดเจน

ง. เบียนบีฑา = เบียดเบียน

พระยาอุปกิตศิลปสาร

โทมัส เกรย์

โทมัส อันวาเอดิสัน

นิ่ม กาญจนาชีวะ

พระยาอุปกิตศิลปสาร

นิ่ม กาญจนาชีวะ

เสฐียรโกเศศ

นาคะประทีป

อติพจน์

บุคลาธิษฐาน

สัทพจน์

อุปมา

คุณค่าด้านวรรณศิลป์ ด้านการใช้คำ

คุณค่าด้านวรรณศิลป์ ด้านการใช้ภาพพจน์

คุณค่าด้านสังคม ด้านการให้ข้อคิด

คุณค่าด้านสังคม ด้านการแปล

อธิบายความรู้และเปรียบเทียบกับสิ่งที่พบเห็น

การพรรณนาถึงนางผูเป็นที่รัก โดยเปรียบเทียบกับสิ่งที่เคยพบเห็น

แสดงความคิดเห็นและอธิบายความรู้และเปรียบเทียบกับสิ่งที่พบเห็น

เมื่อถึงตำบล สถานที่ใด หรือพบเห็นสิ่งใดจะเปรีบยเทียบพรรณนาคร่ำครวญถึงนางที่รัก

น้อยกับพุ่มเพื่อนไร้ในไพรสัณฑ์

กับนายแสงเเจ้งทางกลางอารัญ

ตัวข้าบาทจะนิราศออกแรมไพร

ขออารักษ์ศักดิ์สิทธิ์ที่สิ่งหอย

ดูโล่งลิ่วทิวรุกขะเรียนรัน

ลงอวนอ้อมโอบสกัดเอามัจฉา

ต่อยเลียบเดินเนินโขดสิงขรคัน

สมประกอบได้แต่กอดสอด เขนย

พอฟ้าคล้ำพลบลงหรุบหรู่ ยุงออกฉู่ชิงพลบตบไม่ไหว

ได้รับรองป้อฝกันเพียนงควันไฟ แต่หายใจมิใคร่ออกด้วยอับอาย

โอ้ยามยากจากเมืงแล้วลืมมุ้ง มากรำยุงเวทนาประดาหาย

จะกรวดน้ำคว่ำขันจนวันตาย แม้เจ้านายท่านไม่ใช้แล้วไม่มา