Font size
Worksheets§ 8. Ауа және оның құрамы
Total questions: 20
Worksheet time: 2mins
1774 жылы француз ғалымы А.Лавуазье
ауаның ..................,....................... тұратын газдар қоспасы
екенін дәлелдеді
4/5 бөлігі азоттан,
1/5 бөлігі (көлемібойынша) оттектен
3/5 бөлігі азоттан,
2/5 бөлігі (көлемібойынша) оттектен
XIX ғасырдың соңындағы зерттеулер ауа
құрамына оттек пен азоттан басқа 5 түрлі
газ:
гелий He,
неон Ne,
аргон Ar,
криптон Kr,
ксенон Xe
Азоттың ауа құрамындағы көлемдік үлесі және массалық массалық үлестері:
78,08
75,50
20,95
23,10
Инертті газдар (негізінен, аргон) көлемдік және массалық үлесі:
0,94
1,30
0,49
3,10
Көмірқышқыл газы (CO2) мен су буының мөлшері әртүрлі жағдайға байланысты өзгеріп тұрады. Мысалы, аya райының ылғалды және жылы кезінде ..........................құрғақ және суық кездерде .......болады.
су буы көптеу,
аздау
буы көптеу,
су көптеу,
Жану процесінің нәтижесінде көміртек (IV) оксидінің мөлшері көбейіп, .........................
оттек азаяды.
оттек көбейеді..
оттек тұрақты болады
оттек тұрақсыз болады
Табиғаттағы әртүрлі құбылыстардың нәтижесінде, мысалы, жер сілкінгенде, жанар тау атқылағанда, отын жанғанда өндіріс орындарынан ауаға азот оксидтері: .........,..............күкірт оксидтері:.................,........газдары бөлінеді.
NO,
NO2,
SO2,
күкіртсутек H2S
SO3
Қазіргі кезде әсіресе ірі қалаларда қорша ған ортаға бөлінетін зиянды заттардың жар тысынан көбі автомобильдер үлесіне тиесілі. Орта есеппен алғанда, жылына .................... әр автомобиль 2 т отын жағып, .........................................оның ішінде 4,5 т оттек жұмсайды. Бұл адамға қажет ............................................көп.
15 мың шақырым жүретін
оған 26—30 т ауа,
оттектің мөлшерінен 50 есе
16 мың шақырым жүретін
Елімізде қоршаған ортаны қорғау және экологиялық жағдайды жақсарту мақсатында ҚР Үкіметі .......................................қабылдады. Осы бағдарлама аясында Қазақстанда соңғы жылдары ................................., ................................................. қалпына келтірілді. Бұл бағдарлама орман өртін болдырмауды және .................. ...................................................................келтіруді қарастырып отыр.
“Жасыл ел” бағдарламасын
3 млннан артық ағаштармен бұталар отырғызылып,
200 мыңдай саябақ пен шағын бақтар
145,18 мың га жердің орманын қалпына
Ауаның құрамында көлемі бойынша .................., ...............,.......................және басқа газдар кез деседі.
Ауа құрамында жоғарыда айтылған жай заттардан басқа мөлшері өзгеріп отыратын ....................... болады.
78% азот,
21% оттек,
1% инертті
көмірқышқыл газы және су буы
Қыздырғанда оттек көптеген заттармен шабытты әрекеттесіп, нәтижесінде ............... және............. бөлінеді. Мұндай реакциялар .......................... деп аталады.
жылу
жарық
жану реакциясы
тотығу реакциясы
Жану — заттардың ..............және ......................
бөліп, тотыға жүретін химиялық реакция.
жылу
жарық
оттек
иіс
оксидтер— құрамы екі элементтен тұратын, біреуі ........................болатын күрделі заттар.
оттек
сутек
азот
көмірқышқыл
Кейбір заттар оттекпен баяу әрекеттесіп, жылу біртіндеп бөлінеді. Мұндай процесс.........................деп аталады.
баяу тотығу
күшті тотығу
әлсіз тотығу
тұрақты тотығу
Отын — жылу бөліп жанатын зат немесе
заттар қоспасы.Іс жүзінде отын үш күйде: қатты, сұйық және газ түрінде пайдаланылады. Қатты отынға ......... .................................................................................жатады. Сұйық отынға мұнай өнімдері:...........................және т.б. жатады. ................................................. мен басқа да өнеркәсіп газдары газ тәрізді отынға жатады.
антрацит, таскөмір, қоңыр көмір, шымтезек және ағаш
бензин, керосин,мазут
Табиғи және мұнайға серік газдар
антрацит,бензин,
көміртек + оттек = көміртек (ІV) оксиді
С+О2= СО2
4P+5О2= 2P2O5
Cu+O2=2CuО
S+O2= SО2
мыс+оттек=мыс (ІІ) оксиді
С+О2= СО2
4P+5О2= 2P2O5
Cu+O2=2CuО
S+O2= SО2
фосфор + оттек = фосфор (V) оксиді
С+О2= СО2
4P+5О2= 2P2O5
Cu+O2=2CuО
S+O2= SО2
күкірт + оттек = күкірт (ІV) оксиді
С+О2= СО2
S+O2= SО2
Cu+O2=2CuО
4P+5О2= 2P2O5
Жанудың басталуы және оны тоқтату шарттары. Жалын түзілуінің үш құраушысы болады.
Біріншісі —отын (қағаз, ағаш,спирт, газ);
екіншісі — оттек, отын мен оттек әрекеттесіп жану процесі жүзеге асады;
үшінші құраушысы — жылу
Белгілі температураға дейін қыздырылған
отын ғана ауада жанады.
