Titénan ungkara ieu di handap!

Hadirin anu sami lenggah, para pangajén nu ku sim kuring dipikahormat. Kantenan seueur kénéh anu hoyong didugikeun. Namung, lian ti kawatesanan ku waktos, inggis tambih lami, kalah tambih ngacapruk teu puguh. Ku margi kitu, minangka panutup catur, bobo sapanon carang sapakan, tawakup anu kasuhun, sareng mugi-mugi aya mangpaatna.

Amin!

Niténan sempalan biantara di luhur, éta ungkara téh kaasup bagéan....

Dina nepikeun biantara, aya sawatara hal anu kudu diperhatikeun. Sangkan nalika nepikeun biantara karasa alus tur merenah, sakumaha mistina dina ngabiantara. Aya opat métodeu dina ngabiantara, nya éta métode impromtu, métodeu ekstemporan, métodeu talaran, jeung métodeu manuskrip. Métode ngabiantara nu spontan atawa langsung tanpa ayana naskah biantara disebut métode….

Titénan sempalan wacana ieu di handap!

Taun 1980-an ngaran Doel Sumbang mimiti kakoncara dina widang seni. Ieu seniman nu dilahirkeun di Bandung téh ka asup jalma nu gedé paniténna kana basa Sunda. Buktina waé, lagu-laguna lain dina basa Indonesia wungkul, tapi ogé dina basa Sunda.

Ieu seniman nu kungsi nganggit lagu Pop Sunda Pangandaran téh kungsi sakola SMA BPI Bandung jeung SMA Maarif Bandung.

Hasil tina rekaman jeung minton di unggal daérah téh teu dikeukeuweuk ku sorangan, tapi dipaké pikeun kapentingan sosial.

Hal-hal anu teu dicaritakeun dina biografi Doel Sumbang di luhur téh nnya éta...

Minangka riwayat hirup anu kawilang lengkep, biografi mibanda sawatara pungsi, saperti Sumber sajarah, Sumber inspirasi, Sumber kontemplasi, jeung Kritik sejarah atawa kritik social. Salian ti fungsi, biografi ogé mibanda ciri mandiri. Ieu di handap, mana anu teu kaasup kana ciri tina hiji biografi...

Wacana pikeun ngeusian nomer 9-11

Jaman baheula di hiji lembur di wewengkon Cianjur aya hiji kulawarga nu kahirupanana kacida waluratna. Sok sanajan cicing di lembur anu upluk-aplak pasawahan tur subur pepelakan, tapi pikeun manéhna mah taya hartina, da kahirupanana sagala teu boga. Ari pupuhu éta kulawarga téh ngaranna Mang Jamarun. Mang Jamarun, sok sanajan hirupna kékéréhét lieuk euweuh ragap teu aya, tapi éstu tumampi ka nasib diri tumamprak kana puraga. Ihlas narima cocoba ka kulawargana, hirup jujur, tara miboga nu batur, sanajan kebon sayur batur keur salubur. Manéhna tara mipit teu amit ngala teu ménta, sabab ceuk pangrasana lain hak nu manéhna. Keur kahirupan anak-pamajikan téh cukup tina kula-kuli ka tatangga atawa buburuh macul.

Kacaritakeun dina hiji poé Jamarun teu meunang pagawéan. Ahirna Jamarun mapay-mapay susukan, susuganan aya pirejekieun bawaeun ka imah pikeun dahareun anak jeung pamajikan. Bakat ku anteng mapay-mapay susukan, teu karasa geuning manéhna nepi ka walungan Cianjur.

Gog... Jamarun nagog, niat rék nguseup di dinya. Merenahkeun manéh, Jamarun diuk dina batu nu rada gedé. Lung….! Jamarun ngalungkeun eupan tina jeujeurna, tuluy panonna anteng ningali kukumbul.

Sabot keur kitu, katingali ku manéhna aya jelema siga nu palid, nangkuban bari diangkleung cai walungan. Jamarun teu mikir heula, ujug-ujug jleng! Manéhna ngajleng ka walungan Cianjur, maksudna rék nulungan nu kabawa palid. Gancang éta awak jelema téh ditangkeup, dibawa hanjat ka darat, tuluy digolérkeun dina taneuh bari gogorowokan, “Tulung! Aya jelema palid! …… aya jelema palid! Euy, aya jelema palid….!!!”

Tina sempalan dongéng di luhur, bisa kapaluruh yén éta éta dongéng téh kaasup kana wanda dongéng...

Wacana pikeun ngeusian nomer 9-11

Jaman baheula di hiji lembur di wewengkon Cianjur aya hiji kulawarga nu kahirupanana kacida waluratna. Sok sanajan cicing di lembur anu upluk-aplak pasawahan tur subur pepelakan, tapi pikeun manéhna mah taya hartina, da kahirupanana sagala teu boga. Ari pupuhu éta kulawarga téh ngaranna Mang Jamarun. Mang Jamarun, sok sanajan hirupna kékéréhét lieuk euweuh ragap teu aya, tapi éstu tumampi ka nasib diri tumamprak kana puraga. Ihlas narima cocoba ka kulawargana, hirup jujur, tara miboga nu batur, sanajan kebon sayur batur keur salubur. Manéhna tara mipit teu amit ngala teu ménta, sabab ceuk pangrasana lain hak nu manéhna. Keur kahirupan anak-pamajikan téh cukup tina kula-kuli ka tatangga atawa buburuh macul.

Kacaritakeun dina hiji poé Jamarun teu meunang pagawéan. Ahirna Jamarun mapay-mapay susukan, susuganan aya pirejekieun bawaeun ka imah pikeun dahareun anak jeung pamajikan. Bakat ku anteng mapay-mapay susukan, teu karasa geuning manéhna nepi ka walungan Cianjur.

Gog... Jamarun nagog, niat rék nguseup di dinya. Merenahkeun manéh, Jamarun diuk dina batu nu rada gedé. Lung….! Jamarun ngalungkeun eupan tina jeujeurna, tuluy panonna anteng ningali kukumbul.

Sabot keur kitu, katingali ku manéhna aya jelema siga nu palid, nangkuban bari diangkleung cai walungan. Jamarun teu mikir heula, ujug-ujug jleng! Manéhna ngajleng ka walungan Cianjur, maksudna rék nulungan nu kabawa palid. Gancang éta awak jelema téh ditangkeup, dibawa hanjat ka darat, tuluy digolérkeun dina taneuh bari gogorowokan, “Tulung! Aya jelema palid! …… aya jelema palid! Euy, aya jelema palid….!!!. Kaayaan anu kaalaman ku palaku nu nyangkaruk dina éta dongéng, nya éta...

Jaman baheula di hiji lembur di wewengkon Cianjur aya hiji kulawarga nu kahirupanana kacida waluratna. Sok sanajan cicing di lembur anu upluk-aplak pasawahan tur subur pepelakan, tapi pikeun manéhna mah taya hartina, da kahirupanana sagala teu boga. Ari pupuhu éta kulawarga téh ngaranna Mang Jamarun. Mang Jamarun, sok sanajan hirupna kékéréhét lieuk euweuh ragap teu aya, tapi éstu tumampi ka nasib diri tumamprak kana puraga. Ihlas narima cocoba ka kulawargana, hirup jujur, tara miboga nu batur, sanajan kebon sayur batur keur salubur. Manéhna tara mipit teu amit ngala teu ménta, sabab ceuk pangrasana lain hak nu manéhna. Keur kahirupan anak-pamajikan téh cukup tina kula-kuli ka tatangga atawa buburuh macul.

Kacaritakeun dina hiji poé Jamarun teu meunang pagawéan. Ahirna Jamarun mapay-mapay susukan, susuganan aya pirejekieun bawaeun ka imah pikeun dahareun anak jeung pamajikan. Bakat ku anteng mapay-mapay susukan, teu karasa geuning manéhna nepi ka walungan Cianjur.

Gog... Jamarun nagog, niat rék nguseup di dinya. Merenahkeun manéh, Jamarun diuk dina batu nu rada gedé. Lung….! Jamarun ngalungkeun eupan tina jeujeurna, tuluy panonna anteng ningali kukumbul.

Sabot keur kitu, katingali ku manéhna aya jelema siga nu palid, nangkuban bari diangkleung cai walungan. Jamarun teu mikir heula, ujug-ujug jleng! Manéhna ngajleng ka walungan Cianjur, maksudna rék nulungan nu kabawa palid. Gancang éta awak jelema téh ditangkeup, dibawa hanjat ka darat, tuluy digolérkeun dina taneuh bari gogorowokan, “Tulung! Aya jelema palid! …… aya jelema palid! Euy, aya jelema palid….!!!”

Dumasar kana sempalan dongéng di luhur, aya sawatara ajén anu nyangkaruk di jerona, ungkara anu salah pikeun ngébréhkeun éta hal nya éta...

Baca téks ieu di handap !

MAWAR BODAS

Mapay jalan satapak

Nga jug jug kahiji lembur

Henteu karasa capéna

Sababaya nu ditéang

Hujan angin dor-dar gelap

Taya pisan keur ngiuhan

Sanajan awak rancucut

Teu paduli kajeun teuing

Nu penting mah asal nepi

Ka tempat anu dituju

Rék ngalongok mawar bodas

Kembang nu jadi impian

Sugan téa moal gagal

Kembang geus aya nu boga

Balik gé asa horéam

Leumpang gé asa ngalayang

Teu kasawang ti anggalna

Teu kapikir titadina

Lamun bakal nyeri haté

Horéam teu sudi teuing

Néangan pipanyakiteun

Néangan pipanyakiteun

Dina rumpaka kawih di luhur aya ungkara

“Rék ngalongok mawar bodas”, naon anu dimaksud kecap “ Mawar Bodas” dina rumpaka kawih di luhur...

Baca téks ieu di handap !

MAWAR BODAS

Mapay jalan satapak

Nga jug jug kahiji lembur

Henteu karasa capéna

Sababaya nu ditéang

Hujan angin dor-dar gelap

Taya pisan keur ngiuhan

Sanajan awak rancucut

Teu paduli kajeun teuing

Nu penting mah asal nepi

Ka tempat anu dituju

Rék ngalongok mawar bodas

Kembang nu jadi impian

Sugan téa moal gagal

Kembang geus aya nu boga

Balik gé asa horéam

Leumpang gé asa ngalayang

Teu kasawang ti anggalna

Teu kapikir titadina

Lamun bakal nyeri haté

Horéam teu sudi teuing

Néangan pipanyakiteun

Néangan pipanyakiteun

Rasa nu kumaha nu hayang ditepikeun ku pangarang dina éta kawih mawar bodas...

Téma anu nyangkaruk tina kawih di luhur nya éta ngeunaan...

Baca téks ieu di handap !

MAWAR BODAS

Mapay jalan satapak

Nga jug jug kahiji lembur

Henteu karasa capéna

Sababaya nu ditéang

Hujan angin dor-dar gelap

Taya pisan keur ngiuhan

Sanajan awak rancucut

Teu paduli kajeun teuing

Nu penting mah asal nepi

Ka tempat anu dituju

Rék ngalongok mawar bodas

Kembang nu jadi impian

Sugan téa moal gagal

Kembang geus aya nu boga

Balik gé asa horéam

Leumpang gé asa ngalayang

Teu kasawang ti anggalna

Teu kapikir titadina

Lamun bakal nyeri haté

Horéam teu sudi teuing

Néangan pipanyakiteun

Néangan pipanyakiteun

Dumasar kana wandana, kawih di luhur kaasup kana...

Éta rumpaka kawih téh nyaritakeun lalampahan hiji jalma anu rék néang bébéndéna. Kecap anu digurat handapan miboga harti...

Salasahiji wanda mantra anu méh sarua jeung adat urang Indian anu miboga pungsi pikeun nyingkahan hal-hal anu teu dipikahayang, saperti kasakit, siluman-siluman jeung sajabana, nyinglar jurig, kuntilanak, lelembut, anu sakirana sok ngaganggu ka manusa. Kitu deui sok dipaké nyinglar sasatoan, sato leuweung, hama, musuh, subaya ti nu lian, guludug, jeung hujan angin, dina ngariksa kebon, pepelakan, jeung kasalametan diri. Kebon sangkan teu kaasupan ku sasatoan, pepelakan, jeung ka salametan diri. Paraji dina méméh marajian téh nyinglar heula kuntianak katut lelembut anu jahat liannna, kitu deui anu rék ngaduruk pihumaeun nyinglar heula lelembut anu aya didinya. Waktu rék saré mapatkeun heula singlar, pikeun nolak bisi aya subaya nalika urang keur saré. éta mantra téh kaasup kana wanda...

Pupur aing pupur panyambur

panyambur panyangkir rupa

nyalin rupa ti déwata

nyalin sari widadari

nya tarang téja mentrangan

nya halis katumbirian

nya irung kuwung-kuwungan

di deuleu ti ahreup sieup

disawang ti tukang lenjang

ditilik ti gigir lenggik

mangka welas mangka asih

asih ka badan awaking

Nilik kana rumpakana, jangjawokan di luhur dianggit ngagunakeun purwakanti...

Pék titénan sempalan carita novel “Prasasti nu Ngancik dina Ati” karangan Popon Saadah ieu di handap!

Pras, hapunten Rin nya, Pras..." Nyarita kitu teh bari ngahaja semu ngahelas, ngarah ngaherukna teu katutuluyan.

Manehna nyarita kalawan logat nu karasa asing ceuk ceuli kuring, "Satikosna ahu sangat sonang tu ha ito malobihi apapun. Boasa ito dang hea mengerti hatakon?"

Nyel hate teh keuheul. Kuring asa keur digeuhgeuykeun diheureuykeun make basa nu teu weleh matak teu pikahartieun.

Pok deui deui manehna nyarita ditompokeun kana ceuli, "Rinega, boasa ito dang hea mengerti hatakon? Boasa Rin?" kalawan logat ledok Batak Toba.

"Naon hartina?" tanya kuring. Keur keuheul ge teu burung panasaran kana ma’na kalimah nu diucapkeun ku manehna cikeneh teh. Atuda katempo nyarita kituna teh bangun nu bari dirarasakeun.

"Kedah ngartos atuh, Rin...," cenah. Leuleuy ayeuna mah, sarta logat nyaritana balik deui kana lentong Sunda.

"Sing emut, Pras, Rin sanes Margaret!" cekeng, bari sedih. Saha jelemana nu rido disaruakeun jeung nu sejen bari eta nu sejen teh hiji awewe nu meleng-meleng dianggap sainganana.

"Naha bet nyabit-nyabit wae Margaret? Pras mah geus teu aya hubungan nanaon deui jeung manehna teh. Rin kedah terang, Margaret mah carita lawas nu geus laas!" Najan nyaritana tandes, kuring teu gancang percaya kitu wae. Sabab, hate jelema mah kapan jero alah batansagara nu pangjerona.

Latar kaayaan anu kapanggih dina eta sempalan carita novel prasasti nu ngancik dina ati karangan Popon Saadah di luhur nya eta...

Miangna ti eta pasantren teh Raden Yogaswara teu nyorangan, tapi dibarengan ku sobatna nu ngaranna Ki Bulus. Di Dayeuh Nagara Tengah Raden Yogaswara meunang gawe jadi tukang ngurus kuda, sedengkeun Ki Bulus mah meunang gawena teh jadi tukang meresihan kandang kuda. Gawena Raden Yogaswara alun pisan. Lantaran kapake, nya Raden Yogaswara tugasna dipindahkeun kabagian upacara, purah jadi tukang mawa roko Dalem. Di ieu tempat gawe nu anyar teh, Raden Yogaswara mindeng pisan nyaksian sawala nu dilaksanakeun di Baleirung. Hiji waktu aya babadamian ngeunaan kumaha sikep pamarentahan Nagri Tengah ka Mataram, nu harita ngangkat Sutawijaya. Hasil babadamian teh mutuskeun yen Nagri Tengah teu ngabogaan hubungan nanaon jeung Mataram

Dina carita Mantri Jero karangan, R. Memed Sastrahadiprawira ngagunakeun puseur sawangan...

Putri Citraresmi ngajerit maratan langit basa mireungeuh ramana geus ngababatang. Dirina sabil, meh teu kuat nahan diri, hayang kaluar ti kemahna. Tapi asa ras kana dirina nu kudu jadi upeti regog deui, bari tuluy nutupkeun lalangse kemahna.

Ret kana patrem pamere paman Mangkubumi Bunisora Suradipati, geus lamokot ku getih. Manehna neuteup patrem bari mikiran nasibna.

"Getih..., enya getih!

Enya, demi harga diri Nagri Sunda!

Duh Rama Prabu... duh Ambu indung puntangan kaasih...

Keur saha ngamalirkeun getih?

Sakeclak memang keur kami, tapi ngocorna demi harga diri Negri Sunda!..."

Gabres patrem ditubleskeun ku dua leungeunna panceg niruk lempengan jajantungna...

Nilik kana eusi carita dina sempalan carita Perang Bubat di luhur, éta novel téh kaasup kana genre...

Dina kamekaranana, novel dianggap saharti jeung roman. Ngan, wangenan novel jeung roman bisa dibedakeun hartina dumasar sipat jeung galur kahirupan palakuna, nya eta...

Pék Baca Sempalan Wawacan pikeun nomer 23-25

Nya di dinya nu asup ka wangsit

panggulengan badak putih téa

ayeuna pasantrén jero

wétaneun alun-alun

ayeuna gé masih kaciri

geus tepi ka ugana

kakara katimu

Arya Wira Tanu Datar

nu katilu kasép kawanti-kawanti

dedegna sedeng pisan.

Éta henteu gedé henteu leutik

henteu jangkung henteu handap

kasép ngalengkoréng konéng

alus lembut mulus

rambut hideung rumbahna juling

panangan ngagondéwa

jeung bangir pangambung

lengkéh angkéng rubak dada

ramo néros meujeuh cara pucuk eurih

kasép taya cacadna.

Malah-malah keur murangkalih

kaya nu jadi paribasa

katelahna Radén kasép

yuswa salikur taun

mangsa jeneng jadi bopati

kongas kamana-mana

yén Dalem Cianjur

kasép lain kaulinan

Dalem réa nu nalawaran putri

ti Ukur ti Karawang.

Kakocapkeun carita deui

nu matak éta téh katelah

Kangjeng Dalem réa condré

caritana geus mashur

éta uni dina pancakaki

Dalem ngadangu warta

yén aya nu punjul

awéwé urang Cikembar

ngaran Apun Gencé kawas widadari

Dalem kasmaran manah

Lajeng miwarangan ngabdi

nyaur Apun Gence ka Cikembar

caturkeun datangna baé

malah dalem panuju

bener béja puguh yén geulis

konéng dedeg meujeuhna

buuk semet tuur

langkoyang jeung bisa lembut

henteu pisan mimper-mimper urang sisi

kawaas Kanti Déwata

Nilik kana guru lagu jeung guru wilangan anu digunankeun dina rumpaka pupuh di luhur, éta sempalan wawacan téh ditulis dina wangun....

Pék Baca Sempalan Wawacan pikeun nomer 23-25

Nya di dinya nu asup ka wangsit

panggulengan badak putih téa

ayeuna pasantrén jero

wétaneun alun-alun

ayeuna gé masih kaciri

geus tepi ka ugana

kakara katimu

Arya Wira Tanu Datar

nu katilu kasép kawanti-kawanti

dedegna sedeng pisan.

Éta henteu gedé henteu leutik

henteu jangkung henteu handap

kasép ngalengkoréng konéng

alus lembut mulus

rambut hideung rumbahna juling

panangan ngagondéwa

jeung bangir pangambung

lengkéh angkéng rubak dada

ramo néros meujeuh cara pucuk eurih

kasép taya cacadna.

Malah-malah keur murangkalih

kaya nu jadi paribasa

katelahna Radén kasép

yuswa salikur taun

mangsa jeneng jadi bopati

kongas kamana-mana

yén Dalem Cianjur

kasép lain kaulinan

Dalem réa nu nalawaran putri

ti Ukur ti Karawang.

Kakocapkeun carita deui

nu matak éta téh katelah

Kangjeng Dalem réa condré

caritana geus mashur

éta uni dina pancakaki

Dalem ngadangu warta

yén aya nu punjul

awéwé urang Cikembar

ngaran Apun Gencé kawas widadari

Dalem kasmaran manah

Lajeng miwarangan ngabdi

nyaur Apun Gence ka Cikembar

caturkeun datangna baé

malah dalem panuju

bener béja puguh yén geulis

konéng dedeg meujeuhna

buuk semet tuur

langkoyang jeung bisa lembut

henteu pisan mimper-mimper urang sisi

kawaas Kanti Déwata

Dumasar kana sturktur wawacan, sempalan carita éta di luhur kaasup kana bagéan...

Mekarna wawacan di urang téh ngaliwatan sababaraha tahap. Dina tahap kahiji, lalakon-lalakon wawacan tina sastra Jawa téh langsung disalin henteu disundakeun mangrupa naskah. Tahap kadua, témbong usaha narjamahkeun (nyalin) kana basa Sunda. Tahap katilu, lain narjamahkeun, tapi nyipta carita-carita nu geus nyampak ti baheula mula, mungkin hirupna dina média lisan kénéh. Munculna babad-babad tatar Sunda ogé (upamana Bogor, Cikundul, Cirebon, Sumedang, Panjalu, jsté) kawasna dina tahap ieu. Tahap kaopat, sabada aya téknologi citak, wawacan-wawacan anu tadina mangrupa naskah téh réa anu diterbitkeun mangrupa buku; dibarengan ku ciptaan-ciptaan alanyar, sarta wandana ogé anyar.

Dumasar kamekaranna, éta sempalan wawacan di luhur téh hadir dina pajemuhan Sunda dina tahap...

Pék Baca Sempalan Wawacan pikeun nomer 23-25

Nya di dinya nu asup ka wangsit

panggulengan badak putih téa

ayeuna pasantrén jero

wétaneun alun-alun

ayeuna gé masih kaciri

geus tepi ka ugana

kakara katimu

Arya Wira Tanu Datar

nu katilu kasép kawanti-kawanti

dedegna sedeng pisan.

Éta henteu gedé henteu leutik

henteu jangkung henteu handap

kasép ngalengkoréng konéng

alus lembut mulus

rambut hideung rumbahna juling

panangan ngagondéwa

jeung bangir pangambung

lengkéh angkéng rubak dada

ramo néros meujeuh cara pucuk eurih

kasép taya cacadna.

Malah-malah keur murangkalih

kaya nu jadi paribasa

katelahna Radén kasép

yuswa salikur taun

mangsa jeneng jadi bopati

kongas kamana-mana

yén Dalem Cianjur

kasép lain kaulinan

Dalem réa nu nalawaran putri

ti Ukur ti Karawang.

Kakocapkeun carita deui

nu matak éta téh katelah

Kangjeng Dalem réa condré

caritana geus mashur

éta uni dina pancakaki

Dalem ngadangu warta

yén aya nu punjul

awéwé urang Cikembar

ngaran Apun Gencé kawas widadari

Dalem kasmaran manah

Lajeng miwarangan ngabdi

nyaur Apun Gence ka Cikembar

caturkeun datangna baé

malah dalem panuju

bener béja puguh yén geulis

konéng dedeg meujeuhna

buuk semet tuur

langkoyang jeung bisa lembut

henteu pisan mimper-mimper urang sisi

kawaas Kanti Déwata

Latar tempat atawa setting tempat anu teu kapaluruh lantaran teu disebut dina sempalan carita wawacan di luhur nya éta...

Upama nilik kana wangunna, carita pantun téh mangrupa wangun ugeran (puisi). Di jero nadi wangun ku sababaraha bagian; aya bagian rajah, bagian déskripsi, bagian narasi, dialog jeung monolog jeung rajah panutup/pamunah.Perhatikeun ieu conto bagian carita pantun!

“ Aéh, Mama Léngsér, bagéateuing, irahadongkap?”

Témbalna Mama Léngsér“ Jagongcarang, RatuEmas!”

“Jadi Mama Léngsér téh kakara hol?Atuhsukur, Mama Léngsér boa tos noong heula?”

“Aduh Ratu Emas, ulah tadah-tuduh kanu puguh, ulah ngangaranan ka nu enya, palias teuing lamun teu tas noong”

“ Nyasukur Mama Léngsér, lamun teu tas noong mah. Tapi lamun tas noong, ulah pupulih kabatur, ulah cacarita katatangga, ariuar-uarmah kajeun”

Di luhur mangrupa contoh carita pantun bagian...

Baca ieu sempalan carita pantun

Sunan Ambu di Kahyangan boga anak lalaki, kasép taya papadana, ngaranna Guru Minda.Hiji peuting Guru Minda ngimpi boga bébéné (kabogoh) nu sarupa jeung Sunan Ambu.Nepika hiji waktu Guru Minda maling maling neuteup Sunan Ambu. Sunan Ambu nyahoeun. Antukna Guru Minda dititah turun ka Buana Panca tengah pikeun néangan pijodoeunana anu sarupa jeung Sunan Ambu. Tapi saméméhna kudu salin rupa heula jadi lutung, sarta dingaranan Lutung Kasarung.

Sanggeus dibéré pituduh pijalaneunana, Guru Minda nu geus jadi lutung, turun ka Buana Panca tengah. Gubragna di Nagara Pasir batang Anu Girang.

Dumasar kana struktur carita pantun, bagian di luhur nuduhkeun ….

Cocoba jeung dodoja ka Purbasari ku réka perdaya Purbararang kacida loba jeung héséna. Mimiti Purbasari dititah ngabendung Leuwi Sipatahunan dina waktu sapeuting, Purbasari bias ngalaksanakeun panitah Purbararang. Terus Purbasari diajak paalus-alus ngahuma.

Purbasari dititah ngahuma di tanah anggar sarta ngan dibéré pakarang kujang buntung. Tapi hasil ngahuma Purbasari leuwih alus batan huma Purbararang.

Purbararang henteu sugema ku ngadoja sakitu.Purbasari tuluy diajak paalus-alusninun.Tétéla deuibaé, hasil na leuwih alus beunang Purbasari.Terus diajak pageulis-geulis.Purbasari angger anu meunang.Ahirna nya diajak pakasép-kasép kabogoh.Lebah dieuPurbasari bingung, sabab kabogoh Purbararang téh sinatria gandang anu jenenganana Indrajaya. Ari kabogoh Purbasari apan lutung.

Mana pernyataan nu pang benerna dumasar cutatan di luhur, Purbararang boga sifat ….

Bul kukus mendung kamanggung, kamanggung neda papayung, kadéwata neda suka,

ka pohaci neda suci, kuring rék diajar ngidung, nyangidung carita pantun,ngahudang carita wayang, nyilokakeun nyukcruklaku, nyukcruk laku nu bahayu,mapay lampah nu baheula,lulurung tujuh ngabandung,kadalapan keur disorang ,bisina nerus na rutus,bisi na narajang alas,da puguh galuring tutur,ngembat papatan carita,ti mendi papisinieun, timana pacaritaeun,teuteureuh ti kahiyangan,ditandéan cupumanik,cupumanik astagina,dituruban kumandepun,diteundeun di . jalangedé,ditundaku nu ngaliwat,ku nu weruh di semuna,ku nu terang bujaksana,ku nu rancagé di angen,dibuka pating haleuang, nu ménta dilalakonkeun ,cag!

Dumasar cutatan carita pantun di luhur, Ki Juru Pantun keur ….

Kamana-mana téh mimindengna mah tumpak karéta mesin (sapédah). Éta wé di saban tempat, sayagi tempat neundeun sapedah. Basajan pisan. Pager awi anggangna antara wilah jeung wilah téh saasup ban sapédah. Nu rada alus téh di kantoran, dina pelur nu dilogakan sapaseun ban, jerona aya kana saparapat jari-jari sapédah. Ban hareup diasupkeun kana logak, teu distandarkeun ogé sapédah téh cicing.

Dumasar kana wacana di luhur, éta prosa lancaran téh kaasup kana wangun…

Asasa Gedong sate mimiti diadegkeun taun 1920, sabada aya rencana mindahkeun puseur dayeuh Pamaréntah Hindia Walanda ti Batavia ka Bandung. Rarancangna beunang hiji ti ma nu diwangun ku arsiték Ir. J. Gerber, Ir. Eh de Roo, Ir. G. Hendriks, jeung pihak Gementee van Bandung anu dipupuhuan ku VL Slors.

Dumasar kana wacana di luhur, éta prosa lancaran téh kaasup kana wangun…

“Sim Kuring asmana panata calagara ngahaturkeun wilujeng sumping ka para bapa-bapa ibu miwah hadirin sadaya anu parantos kersa nyaosan pangulem panitia. . .”

Eta kekecapan panata calaga teh diucapkeun nalika …

Mana dihandap ieu kekecapan nganuhunkeun anu di kedalkeunku MC …

Tengetan ieu di handap

(1) Ngawasa rohangan tempat

(2) museur paningal ka audience

(3) Nataan susunan acara

(4) apal kana karakteristik para audience

Mana nu kaasup teknik kaparigelan saurang MC….

Tengetan ieu sempalan naskah drama di handap!

1. Ceu Unéh: Wa alaikum salaaammm. Is geuning Nyi Inot tos ti mana Nyi?

2. Nyi Inot : Ih! Piraku kuring ngabohong, sumpahna ogé daék turun harga Elpiji. Enyaan Ceu! Kang Ujéna mah teu nyahoeun aya kuring, Da kahalangan ku tukang céndol.

3. Ceu Unéh: Can balik. Biasa wé, keur dines. Dagang peuyeum, aya naon kitu Nyi?

4. Nyi Inot : Ieuh Euceu! Tadi kuring tas ti kota, papanggih jeung Kang Ujé, keur leumpang duaan, jalan-jalan jeung awéwé!

5. Nyi Inot: Ah, ngahaja waé ka dieu. Ari Kang Ujé aya, Ceu?

6. Ceu Unéh : Jalan-jalan jeung awéwé? Enyaan Nyi?

Sempalan dialog drama di luhur, bakal ngaguluyur jalan caritana saupama disusun saperti ….

Carita drama téh nya éta karangan sastra winangun dialog. Maksud éta wangenan téh nya éta ....

Kamekaran anu matak pikabungaheun ngeunaan pagelaran drama Sunda téh nya éta ....

1. Jajatén Ninggang Papastén

2. Tonggérét Banén

3. Halimun Peuting

4. Masyitoh

5. Kidang Kawisaya

Ieu di handap karya sastra Sunda anu meunang pangbagéa sarta dilélér sastra rancagé nya éta ....

Drama anu dialog-dialogna ditembangkeun atawa dikawihkeun sok disebut ....