ชมเรือ ชมไม้ ชมนก ชมปลา บทครวญ

ชมเรือ ชมปลา ชมนก ชมไม้ บทครวญ

ชมเรือ ชมปลา ชมไม้ ชมนก บทครวญ

ชมเรือ ชมนก ชมปลา ชมไม้ บทครวญ

โคลงสี่สุภาพสลับกาพย์ยานีบทละ 1 บท

กาพย์ยานี สลับด้วยโคลงสี่สุภาพอย่างละ 1 บท

กาพย์ยานี 1 บทตามด้วยโคลงสี่สุภาพ 1 บท ตามด้วยโคลงจนจบความ

โคลงสี่สุภาพ 1 บท ตามด้วยกาพย์ยานี และโคลงจนจบความ

เทศนาโวหาร

สาธกโวหาร

พรรณนาโวหาร

บรรยายโวหาร

ได้รับยกย่องว่าเป็นเลิศทางด้านแสดงบทนิราศ

เป็นคำประพันธ์ที่แต่งด้วยกาพย์ยานีสลับกับโคลงสี่สุภาพบทต่อบท

เนื้อความบางตอนแฝงความนัยที่เกี่ยวกับชีวประวัติของพระองค์ไว้ได้อย่างแยบยล

สะท้อนค่านิยม วัฒนธรรม และสภาพสังคม ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยาให้เห็นอย่างเด่นชัด

เพื่อขับเห่ในกระบวนเรือเสด็จประพาสทางชลมารค

เพื่อขับเห่ในกระบวนเรือเสด็จในเทศกาลลอยพระประทีป

เพื่อขับเห่ในกระบวนเรือเสด็จไปพระราชทานผ้าพระกฐิน

เพื่อขับเห่ในคราวตามเสด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศไปทรงบำเพ็ญพระราชกุศลที่พระพุทธบาท สระบุรี

เพื่อให้เกิดความสนุกสนาน

เพื่อบอกสัญญาณให้พร้อมเพรียงกัน

เพื่อเป็นเครื่องผ่อนแรงมิให้รู้สึกเหน็ดเหนื่อย

เพื่อขับบูชาพระแม่คงคาในโอกาสวันลอยกระทง

การบอกเวลาออกเวรและเข้ารับเวรใหม่

การผลัดเปลี่ยนเวรยาม

การบอกเวลาเปลี่ยนเวรยาม

การบอกเวลา

แต่เช้าเท่าถึงเย็น กล้ำกลืนเข็ญเป็นอาจิณ

เพรางายวายเสพรส แสนกำสรดอดโอชา

เวรามาทันแล้ว จึงจำแคล้วแก้วโกมล

ยามสองฆ้องยามย่ำ ทุกคืนค่ำย่ำองค์เอง

สาลิกามาตามคู่ ชมกันอยู่สู่สมสมร

แต่พี่นี้อาวรณ์ ห่อนเห็นเจ้าเศร้าใจครวญ

นกแก้วแจ้วแจ่มเสียง เดินท่องเที่ยวเลี้ยวเหลี่ยม

เหมือนพี่นี้ประคอง รับขวัญน้องต้องมือเบา

ไก่ฟ้ามาตัวเดียว เดินท่องเที่ยวเลี้ยวเหลี่ยมเขา

เหมือนพรากจากนงเยาว์ เปล่าใจเปลี่ยวเหลียวหานาง

นางนวลนวลน่ารัก ไม่นวลพักตร์เหมือนทรามสงวน

แก้วพี่นี้สุดนวล ดั่งนางฟ้าหน้าใยยอง

พรรณนาให้เกิดภาพพจน์ได้ชัดเจน

ก่อให้เกิดความสะเทือนใจ

ใช้สำนวนเปรียบเทียบคมคาย

เล่นคำมีสัมผัสก่อให้เกิดความไพเราะ

แขกเต้าเคล้าคู่เคียง เรียงจับไม้ไซ้ปีกหาง

รียมคะนึงถึงเอวบาง เคยแนบข้างร้างแรมนอน

ปักษีมีหลายพรรณ บ้างชมกันขันเพรียกไพร

ยิ่งฟังวังเวงใจ ล้วนหลายลากมากภาษา

ลมชวยรวยกลิ่นน้อง หอมเรื่อยต้องคลองนาสา

เคลือบเคล้นเห็นคล้ายมา เหลียวหาเจ้าเปล่าวังเวง

พิกุลบุนนาคบาน กลิ่นหอมหวานซ่านขจร

แม้นนุชสุดสายสมร เห็นจะวอนอ้อน

เห่เนื่องในพระราชพิธี

เห่สำหรับงานรื่นเริง

เห่สำหรับเรือเที่ยวเตร่กันในพื้นเมือง

เห่เนื่องในโอกาสต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง

เห่เนื่องในงานพระราชพิธี และ เห่สำหรับเที่ยวเตร่กันใจนพื้นเมือง

เห่เนื่องในงานพระราชพิธี และ เห่สำหรับงานรื่นเริง

เห่เนื่องในโอกาสต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง และ เห่สำหรับเรือเที่ยวเตร่กันในพื้นเมือง

เห่เนื่องในโอกาสต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง และ เห่สำหรับงานรื่นเริง

เสมอตน

เจียมตัว

มีค่าสูงกว่าสิ่งอื่นๆ

น้อยเกินไป