wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Bahasa dan sastra Daerah

Total questions: 20

Worksheet time: 2hrs 40mins

Name
Class
Date
1.

Bahasa Kawi merupakan bahasa yang sudah mati, sebab jika dilihat dari segi pemakaiannya bahasa Kawi sudah tidak dipergunakan lagi sebagai alat komunikasi. Secara denotative kata Kawi berarti syair, karangan atau pengarang. Sehingga yang dimksud dengan bahasa Kawi adalah ….

a)

Bahasa karangan yang dipakai oleh para pengarang dalam menulis sastra-sastra Jawa Kuno

b)

Bahasa karangan

c)

Bahasa pengarang

d)

Bahasa Syair

e)

Bahasa pengawi

2.

Bahasa Kawi adalah bahasa yang tumbuh dan hidup di negeri nusantara. Bahasa Kawi yang merupakan bahasa pilihan pengarang, diambil dari kosa kata bahasa-bahasa daerah yang kuno yang ada di wilayah nusantara, dan bahkan kosa kata bahasa Sanskerta pun ikut memperkaya khasanah kata bahasa Kawi. Oleh karenanya bahasa Kawi bersumber dari ….

a)

Bahasa-bahasa daerah yang kuno yang ada di wilayah Nusantara bergabung dengan unsure-unsur dan kata-kata bahasa Sanskerta

b)

Bahasa Sanskerta

c)

Bahasa Sunda Kuno

d)

Bahasa Jawa Kuno

e)

Bahasa Bali Kuno

3.

Sering didengar tentang ucapan bahasa Kawi yang disamakan dengan bahasa Jawa Kuno, namun bila ditelusuri lebih cermat tentang bahasa Kawi dan bahasa Jawa Kuno, maka akan nampak dua bahasa yang berdiri sendiri. Hubungan bahasa Kawi dengan bahasa Jawa Kuno adalah ….

a)

Dilihat dari pengertian dan sumbernya maka nampak jelas bahwa bahasa Kawi dengan bahasa Jawa Kuno adalah bahasa yang sama

b)

Bahasa Kawi tidak sama dengan bahasa Jawa Kuno tetapi ada keidentikannya

c)

Bahasa Jawa Kuno adalah bahasa Karangan yang dipakai oleh pengarang dalam menulis sastra-sastra Jawa Kuno

d)

Bahasa Kawi adalah bahasa daerahnya orang Jawa pada masa lampau yang dipakai sebagai alat komunikasi

e)

Dari segi sumbernya, bahasa Kawi bersumber dari bahasa-bahasa daerah di Nusantara yang berbaur dengan bahasa Sanskerta, sedangkan bahasa Jawa Kuno bersumber dari bahasa daerah Jawa pada masa itu

4.

4. Bahasa Kawi banyak menyerap unsur-unsur bahasa Sanskerta dan banyak pula kosa kata bahasa Kawi berasal dari bahasa Sanskerta. Tetapi jika diteliti lebih jauh, jelas bahwa bahasa Kawi dan Sanskerta merupakan dua bahasa yang berbeda sumber, kata-katanya bahkan sampai tulisannya. Hubungan bahasa Kawi dengan bahasa Sanskerta adalah ….

a)

Bahasa Sanskerta merupakan bahasa yang dipakai dalam menulis Veda yang berasal dari India dengan menggunakan huruf Dewa Nagari tergolong rumpun bahasa Indogerman.

b)

Bahasa Kawi dengan bahasa Sanskerta dua bahasa yang berbeda, namun bahasa Kawi banyak menyerap unsur bahasa Sanskerta

c)

Bahasa Kawi tergolong bahasa Nusantara yang termasuk rumpun Austronasia

d)

Bahasa Kawi tidak luput dari pengaruh kesanskertaannya terutama adalah pembagian aksara bahasa Kawi mengambil pembagian aksaranya bahasa Sanskerta

e)

Jumlah fonem yang ada pada bahasa Kawi berjumlah sama dengan yang ada pada bahasa Sanskerta, yaitu 38 fonem

5.

Bukti-bukti yang menguatkan bahwa bahasa Kawi memang pernah berkembang ….

a)

Adanya peninggalan-peninggalan batu bertulis (prasasti) yang memakai bahasa Jawa Kuno

b)

Adanya karya – karya sastra yang berbahasa Jawa Kuno

c)

Adanya karya sastra Arjuna Wiwaha dan Bharatayudha pada zaman Mataram

d)

Adanya peninggalan-peninggalan batu bertulis (prasasti) yang memakai bahasa Kawi dan adanya karya – karya sastra yang berbahasa Kawi seperti Sutasoma, Negarakertagama pada zaman Majapahit

e)

Adanya karya sastra Ramayana dan Mahabharata pada zaman Kediri

6.

1. Ibu : ”Putraku si Andhe-andhe Lumut.

Tumuruna ana Putri kang unggah-unggahi.

Putrine kang ayu rupane.

Kleting Abang iku kang dadi asmane.”

Anak : ”Bu si Bu, kula boten purun.

Bu si Bu, kula boten mudhun.

Nadyan ayu sisane si Yuyu Kangkang.’


Crita ing ndhuwur iku nyritakake kedadeyan ing....

a)

Karang Wulusan

b)

ing tengah kali

c)

sajroning padhepokan

d)

desa dhadhapan

7.
a)

Saben Senin ing sekolahku dianakake upacara bendhera.

b)

Saben dina Senin ing sekolahku dianakake upacara bendhera.

c)

Saben dina ing sekolahku dianakake upacara bendhera.

d)

Saben- saben ing sekolahku dianakake upacara bendhera.

8.

Ing ngisor iki kang migunakake pada lingsa ana ing ukara …

a)
b)
c)
d)
9.

Wacanen kanthi titi!

Kacarita, Raja putra Jenggala, asma Raden Panji Asmarabangun, jengkar saka praja, saperlu namur laku (nyamar) dadi kawula. Tumindak mau dilakoni jalaran adreng penggalihe anggone daya-daya kepengin ketemu karo ingkang garwa, ya Dewi Galuh Candra Kirana. Garwane mau wis sawetara wektu jengkar saka Kaputren. Tindake sang Abagus kedharang-dharang nlasak wana-wasa munggah gunung turun jurang, bebasan suku mlenthung sajagung-jagung datan rinasa. Nganti sawijining wektu, sang Abagus kantaka ing tepining alas gung liwang-liwung, jalaran banget sayah lan lungkrahe

Panyebabe Andhe-Andhe Lumut ninggalake kraton Jenggala lan lunga nganti kadharang-dharang amarga ….

a)

Kepingin ketemu karo Galuh Candra Kirana

b)

Ing kraton Jenggala ana bencana alam

c)

Ing kraton Jenggala ana pageblug wabah penyakit

d)

Ramane ora mangestoni sesambungan katresnane karo Panji Asmara Bangun

10.

Gatekna cuplikan geguritan iki!

Sedulur Sejati ora mung siji

Ora mung lima pancer saka guwa garba

Sedulur sejati kuwi maewu-mayuta

Sauger kita ora suthik mbuka jaja

Kanggo nampani pralampita

Lan tansah prasaja

……………………………

Tembung prasaja ana ing ukara pungkasan cuplikan geguritan iku nduweni teges ….

a)

kumpul kanca

b)

apa anane

c)

seneng sodakoh

d)

resikan

11.

Ngopeni Banyu Sumber Panguripan


Banyu mujudake sumber panguripan. Makhluk sing urip ora bisa urip tanpa banyu. Banyu sing dibutuhaek banyu sing resik. Banyu kang bebas polusi. Tuk banyu lan kali wis akeh sing asat amarga wit-witan sing nandon banyu wis entek ditegori. Banyu kali ya wis kena polusi amarga kanggo buwangan uwuh lan limbah omahan uga limbah pabrik.


Banyu kali kang kebak uwuh lan limbah mili menyang segara, mulane segara dadi reged. Supaya ora kekurangan banyu resik, ayo padha ngopeni sumber banyu kanthi nandur wit-witan ana ing sakiwa tengene sumber!. Aja mbuwang uwuh lan limbah menyang kali! Mula saiki ayo bebarengan gumregah, ngopeni banyu minangka sumber panguripan.


Irah-irahan teks ing dhuwur yaiku .........

a)

banyu resik

b)

ngopeni banyu

c)

ngopeni banyu sumber penguripan

d)

banyu kali sumber panguripan

12.

Banyu resik angel digoleki amarga saiki akeh banyu kali kang kena ........

a)

uwuh utawa larahan

b)

uwuh lan limbah

c)

suket kang tukhul saparan-paran

d)

gegodongan

13.

Ngopeni Banyu Sumber Panguripan


Banyu mujudake sumber panguripan. Makhluk sing urip ora bisa urip tanpa banyu. Banyu sing dibutuhaek banyu sing resik. Banyu kang bebas polusi. Tuk banyu lan kali wis akeh sing asat amarga wit-witan sing nandon banyu wis entek ditegori. Banyu kali ya wis kena polusi amarga kanggo buwangan uwuh lan limbah omahan uga limbah pabrik.


Banyu kali kang kebak uwuh lan limbah mili menyang segara, mulane segara dadi reged. Supaya ora kekurangan banyu resik, ayo padha ngopeni sumber banyu kanthi nandur wit-witan ana ing sakiwa tengene sumber!. Aja mbuwang uwuh lan limbah menyang kali! Mula saiki ayo bebarengan gumregah, ngopeni banyu minangka sumber panguripan.


Teks wacan ing dhuwur grembug bab .........

a)

banyu sumber penguripan

b)

banyu kali kang resik

c)

limbah omahan

d)

banyu resik ing ngendhi-endhi

14.

Sandhangan swara cacahe ana

a)

3

b)

4

c)

5

d)

6

15.

Tembung kasebut nduweni pasangan

a)

da

b)

wa

c)

ma

d)

ca

16.

Tembung kasebut nggunakake sandhangan

a)

Wulu

b)

Taling

c)

Suku

d)

Pepet

17.

Cacahe sandhangan saka ukara kasebut yaiku

a)

3

b)

4

c)

5

d)

6

18.

Pasangan aksara Jawa ba yaiku ....

a)
b)
c)
d)
19.

Aksara Jawa utuh di arani...

a)

Aksara siji

b)

Aksara Legena

c)

Aksara Swara

d)

Aksara Jawa

20.

1. Ing ngisor iki kang kalebu titikaning basa rinengga, kajaba....

a)

Basa kang endah

b)

nggunakake krama inggil

c)

ora gampang di mengerteni

d)

Ora lumrah ing panguripan saben dinane