Րաֆֆին ստեղծագործության 2-րդ շրջանում գրել է պարսկահայերի կյանքի մասին և սոցիալական թեմայով գործեր։

,,Սալբի,, վեպը նախապես գրվել է գրաբարով։

Րաֆֆու ստեղծագործության 1-ին շրջանը ընդգրկում է ազգային-ազատագրական պայքարի մասին ծրագրային վեպերը՝ ,,Ջալալեդդին,, , ,,Խենթը,, , ,,Կայծեր,,։

Րաֆֆու ստեղծագործության 3-րդ շրջանը առանձնանում է պատմական թեմաների արծարծմամբ․ գրում է ,,Դավիթ Բեկ,, , ,,Պարույր Հայկազն,, և ,,Սամվել,, պատմավեպերը։

Րաֆֆին ռոմանտիզմի հետևորդ էր։

Վեպը կազմված է 4 գլխից և ,,Փակագծերի մեջ,, պատմաքննական մասից:

Վեպի հիմքը ազգապահպանության գաղափարն է։

Վեպի գաղափարը Րաֆֆին հղացել է ցարական կառավարության կողմից հայոց դպրոցները փակելու որոշման առիթով։

Վեպը անավարտ է, և մի քանի սյուժետային գծեր ավարտված չեն։

Մովսես Խորենացի

Եղիշե

Ագաթանգեղոս

Փավստոս Բուզանդ

Վեպում Րաֆֆին գրում է, որ բազմակնությունը հայոց նախարարների շրջանում սովորական բան էր։

Որմիզդուխտը՝ Վահան Մամիկոնյանի կինը, ջերմ համակրանք էր տածում Սսմվելի նկատմամբ։

Սամվելի մայրը՝ Տաճատուհին, թեև ընդունել էր պարսից կրոնը, սակայն չէր սիրում պարսից կանանց արդուզարդը և կենցաղը։

Վեպում Մերուժան Արծրունուն Բագրատունյաց իշխանը շիկացրած երկաթյա թագով թագադրում է։

Սամվելը իր հայացքներով ի սկզբանե տարբերվում է ընտանիքի մյուս անդամներից՝ ներքուստ ընդդիմանալով մոր պարսկասիրությանը։

Սամվելն իր ձեռքով սպանում է ազգադավ հորն ու ուրացող մորը, բայց նրա արարքը չի արժանանում բազմության հավանությանը։

Սամվելը, Սահակ Պարթևն ու Մեսրոպ Մաշտոցը ծրագրել էին հայացնել եկեղեցու ծեսերն ու քարոզները, ստեղծել հայերեն գիր, բացել դպրոցներ։

Վեպում Արշակ արքայի վախճանը ներկայացված չէ։

Իմանալով հոր դավաճանության մասին՝ նա որոշում է առաջին իսկ հանդիպման ժամանակ առանց երկմտելու սպանել նրան։

Սամվելը որոշում է անպայման հանդիպել հորը՝ կատարվածի էությունը հասկանալու համար, համոզել մոլորվածին հետ կանգնելու ուրացության ճանապարհից։

Հոր դավաճանությունից հետո նա չի կարողանում այլևս հանդիպել սիրած աղջկան՝ Աշխենին, քանի որ վերջինս երես էր թեքել նրանից։

Ուրիշ նախարարական տների երիտասարդների պես մեծամիտ էր, ռամիկների նկատմամբ անգութ ու դաժան։

Մերուժանը թագավորական գահին է ձգտում նաև պարսից արքայի քրոջ՝ Որմիզդուխտի սիրուն արժանանալու համար։

Հարազատ ընտանիքը երես է թեքում Արծրունուց՝ ապարանքի դռները փակելով նրա առաջ։

Մերուժանը մերժվում է Որմիզդուխտից՝ արժանանալով նրա արհամարհանքին։

Դավաճան Մերուժանին ներում է միայն մայրը, երբ որդուն դարձի բերելու անհաջող պատգամախոսությունից վերադարձածները հայտնում են, որ նա հիվանդ է։

խմբագրի

բժշկի

բանաստեղծի

դերասանի

Ազգային ժողովում երեսփոխան ընտրվելու

ամուսնանալու համար հարուստ աղջիկ ընտրելու

հարազատներին տեսակցելու

մայրաքաղաքի մտավորականներին հովանավոր կարգվելու

մուսայի գալը արագացնելու համար

բանաստեղծին արագ հեռացնելու համար

բանաստեղծի զայրույթը մեղմելու համար

բանաստեղծին խղճալու պատճառով

Աբիսողոմ աղան ուշադրությամբ և կլանված լսում է թաղականի ընտրության մասին Մանուկ աղայի պատմությունները։

Աբիսողոմ աղան իր ,,պատվավոր ազգային,, լինելը հիմնավորելու համար խմբագրին թվարկում է իր ունեցածները։

Աբիսողոմ աղան առաջին անգամ էր եկել Պոլիս։

Աբիսողոմ աղան ուզում էր, որ իր կինը չպատկանի ,,ոչ շատ աժան,, դասին, լինի ճերմակ, երկար հասակով, մեջքը բարակ, բայց ոչ տկար։

Երբ իմանում է, որ իր անունը լրագրերի մեջ պիտի հրատարակվի։

Երբ համոզվում է, որ բժիշկը միայն հարուստներին է բուժում։

Երբ հասկանում է, որ ինքը ծանր հիվանդ է։

Երբ իմանում է, որ բժիշկը Եվրոպոյում է կրթություն ստացել։

բժշկին

Մանուկ աղային

Աբիսողոմ աղային

բանաստեղծին

Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծաբանության հիմնադիրն է և ամենամեծ երգիծաբանը։

,,Քաղաքավարության վնասները,, կենցաղային սյուժեների երգիծական նովելաշար է։

,,Պտույտ մը Պոլսո թաղերուն մեջ,,-ը երգիծական ակնարկաշար է։

,,Ծիծաղը,, ունի այլաբանական բնույթ՝ առակաձև եզրակացությամբ։

Հակոբ Պարոնյանը չի գրել կատակերգություններ։

ազգի մտավորականներին մուրացկանության համար մեղադրելը

ազգի մեծահարուստ մարդկանց բթամտությունը ցույց տալը

մտավորականների թշվառ վիճակի նկատմամբ ազգային մեծատունների անտարբերությունը ցույց տալը

գլխավոր հերոսի ամուսնության ձախողման վերաբերյալ զվարճալի պատմություն ստեղ

Վեպի սկզբում հեղինակը հակադրվում է բոլոր նրանց, ովքեր հակում ունեն իրենց երկերը սկսելու արկածային, խորհրդավոր տեսարաններով։

Վիպական կառույցում կարևոր դեր ունեն հեղինակային սակավաթիվ մեկնաբանությունները։

Մեծապատիվ մուրացկաններից յուրաքանչյուրի այցը Աբիսողոմ աղային, ըստ էության, ծառայում է որպես կերպարների երկկողմանի բացահայտման միջոց։

Գրողն իր քննադատության ոչնչացնող ծաղրն ուղղում է բացառապես գոյակերպը քարշ տալու համար արժանապատվությունը կորցրած մեծապատիվ մուրացկանների դեմ, որոնց հիմնականում անուն էլ չի տալիս՝ շեշտելով նրանց դիմազուրկ էությունը։

ռոմանտիզմի

ռեալիզմի

խորհրդապաշտության

երգիծանքի

կատակերգություն

բանաստեղծություն

նորավեպ

ակնարկ

խմբագրի

Մանուկ աղայի

դերասանի

բանաստեղծի