Przeczytaj uważnie tekst i odpowiedz na pytania. Masz czas- 15 minut.Po przeczytaniu zatwiedź.

TEKST JAN MIODEK: NAJKI Z SAMOTRAKI

Kiedy rok temu zabierałem się do recenzowania słownika gwary studentów Uniwersytetu Gdańskiego, moją uwagę zwróciło już pierwsze zdanie: „Stary, przyjdź dziś do mnie wieczorem, rzucimy pena na kompa, potem impra, a potem pomyślimy o jakimś afterku...". W tym jednym zdaniu kumulują się wszystkie cechy polszczyzny najmłodszych pokoleń. Ale po kolei. Można powiedzieć, że zaczęło się przed laty od Owsiakowego „siema". I dziś to już nie jest tylko pen i komp. Nawet SMS, skądinąd wersja skrócona całego wyrażenia, ma już dziś swoją skróconą wersję: „es". Krótkie „cześć" ma jeszcze krótszy wariant w postaci „cze". A mój Wrocław jest nie tylko Wrockiem, ale też jedynie „Wro". Jest „do zo", „nara" (a nawet „narazka"!) i „spoko". Owe skróty często abstrahują od granic morfologicznych wyrazów¹. „Dziękuję" to jest oczywiście „dzięki", ale też w wersji zanglizowanej „dzienks", albo „spoks" zamiast „spokojnie". „Piwo", czyli „browar", to jest „bro", ale też „bronks". W tych skrótach mamy zabieg słowotwórczy anglizujący brzmienia.

Młodzi mówią dziś „sory", ale urobili już od tego swojskie² derywaty³, bo mówi się także „sorka", „sorki", jest też jednak i „sorewicz". Możemy więc powiedzieć, że język młodych to język pełen skrótów, ucięć, skrzy się humorem, a w jego tle jest angielszczyzna. W tej sprawie napływa do mnie korespondencja i jest ona zdecydowanie kasandryczno-rejtanowsko-piotrowoskargowa: co to będzie, jeszcze trochę i polszczyzna zaniknie, będziemy żyć w świecie marketów, leasingów, monitoringów i shopów. Rozumiejąc te lęki, uspokajam rodaków, mówię im o języku praindoeuropejskim – języku matce nas wszystkich, o tym, że historia polskiego języka jest historią nieustannie napływających do niego z różnych języków słów i że polszczyzna zawsze z tymi złożami leksykalnymi sobie radziła w nieustających procesach adaptacji i przyswajania sobie tych słów.

Faktem jest, że angielszczyzna jest dziś w polszczyźnie dominująca. Anglizuje się wszystko, co się da i gdzie się da. A już w kategoriach wypadnięcia z kodu kulturowego traktuję takie odkształcenia językowe, jak walka „Dejwida" z Goliatem czy – co działa na mnie zupełnie wysypkowo – „akłaparki".

Na podstawie: Jan Miodek, Najki z Samotraki, „Gazeta. Opole" 2012, nr 76.

1. Granice morfologiczne wyrazu to granice między tematem fleksyjnym a końcówką oraz między tematem słowotwórczym a formantem.

2 Swojskie w znaczeniu 'typowe dla języka polskiego'.

3 Derywat to inaczej wyraz słowotwórczo pochodny utworzony od innego wyrazu.