İlk ve Orta Çağ boyunca felsefenin temel problemi metafizik olmuştu; önce varlığın neliğini sorgulayan filozoflar daha sonra onun bilgisinin nasıl edinileceği konusunu ele almışlardı. Bu durum modern felsefeyle tamamen değişmiştir; bilimdeki gelişmelerden etkilenen ve bilimi temellendirmeye çalışan modern filozofların temel konusu artık bilginin kendisi olmuştur. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aristoteles Nikomakhos’a Etik adlı eserinde şöyle der: “O halde erdem tercihlere ilişkin bir huy; akıl tarafından ve aklı başında insanın belirleyebileceği, bizle ilgili olarak ortak alanda bulunma huyudur. Bu biri aşırılık, öteki eksiklik olan iki kötülüğün ortasıdır. Kötülük etkilenimlerde ve eylemlerde gerekenden aşırısı ya da eksikliğidir. Erdem ise ortayı bulmadır.” Buna göre Aristoteles için erdem aşağıdaki değerlerden hangisi ile ilgilidir?

“Her din bir Tanrı anlayışı; her Tanrı anlayışı da bir varlık anlayışıdır.” diyen İonna Kuçuradi’nin bu sözlerini destekleyen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Platon’un Menon adlı diyaloğunda Sokrates, okuma yazma bilmeyen genç bir köleye geometri problemi çözdürme isteğindedir. Problemin geometriden seçilmesi bir rastlantı değildir. Çünkü böyle bir problemin çözümüne duyular yardım edemez. Genç köle problemi çözer; böylece Sokrates insan aklının apriori bilgiyle donatılmış olduğunu da ispat etmiş olur. Buna göre Platon’un temel iddiası aşağıdakilerden hangisidir?

Felsefenin ortaya çıkışı “Evrenin ana maddesi nedir?” sorusuyla olmuştur. Doğanın bilinmesini temel alan bu soru zamanla yerini “İnsanın bu dünyadaki yeri ve ödevi nedir?” , “Mutluluk nedir?” , “Ahlaki bir yaşayış mümkün müdür?” sorularına bırakmıştır. Bu durumda “aşırılıklardan kaçın” , “mutlu olmak için ölçülü ol” gibi ahlaki yargılar felsefenin konusu haline gelmiştir. Bu parçaya dayanarak felsefe ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Klasik bilim anlayışına göre; “Bilim insanı, her türlü ön yargısını, kültürel ve dini düşüncelerini bilimsel çalışmalara bulaştırmadan laboratuvarın dışında bırakmalıdır.” Kuhn’a göre ise, insan sosyal bir varlıktır. İçinde yaşadığı toplumun değerlerinden, mevcut bilim anlayışından etkilenir. Bilimsel çalışmalarda bu durumu göz ardı etmemek gerekir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Kuhn’un görüşünü destekler niteliktedir?

Kant’a göre bir eylem; bir eğilimden ya da kişisel bir duygudan dolayı değil de, bir ödev bilincinden dolayı gerçekleşmişse ahlaki bir eylem olabilir. Buna göre bir kişi örneğin, bir yoksula kendi içindeki acıma duygusundan dolayı para vermişse bu eylem ahlaki değildir. Ancak aynı kişi, ‘yoksullara yardım etmek gerekir.’ diyen bir ödev bilinciyle yoksula para vermişse, o zaman bu kişinin eylemi ahlaki bir eylem olur. Buna göre bir eylemin ahlaki değerini belirleyen temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Sokrates’e göre kimse kötü bildiği bir şeyi isteyerek yapmaz. Zaten insanın kötü bildiklerini iyi bildiklerine üstün tutması doğasına aykırıdır. İnsan her zaman iyiyi ister, ancak iyi sandığı aslında çoğu zaman kötüdür, böylece bilmeyerek kötüyü yapmış olur. O halde iyiyi kötüden, doğruyu yanlıştan, korkulacak şeyleri korkulmayacak şeylerden, yapılması gerekeni yapılmaması gerekenden ayırt edebilen bir insan kötülük işlemeyecektir. Sokrates’in bu görüşlerinden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Öyle hareket et ki; eylemlerinde olabildiğince çok mutluluğu, olabildiğince çok haz ile, olabildiğince çok insan için gerçekleştirebilir. “Bentham”

Buna göre Bentham’ın ahlak ilkesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilebilir?

Tiyatroda değilsin, yani seyretmekle kalmamalısın. Tüm insan yaşamı, bir an olsun salt seyirden yoksun olsa, insan yaşamı olmaktan çıkardı. Ama seyir kesinlikle bu yaşamdaki her şey değildir, insan yaşamını oluşturan her şey de değildir. Değerlendirme ve ondan çıkan her şey kuram kadar temelli bir biçimde bu yaşamın içindedir. Bu parçada savunulan görüş aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine uygundur?

18.yüzyıldan kent soylu sınıf ticaretle zenginleşmiş ve ekonomik yaşamı kontrol etmeye başlamıştır. Şimdi sırada siyasal güce ortak olmak vardır. Çünkü artık devletin otokratik yapısı, yaşamın gerçeğine uygun düşmemektedir. Yüzyıllardan beri tek egemen güç olan krallık birden ortadan kalkamazdı. Ama adım adım da olsa, yeni bir yönetim hedefine doğru yürümek gerekiyordu.

Bu parçada 18. yüzyılın hangi özelliği vurgulanmaktadır?

Hegel’e göre diyalektik hem düşüncenin hemde bütün varlığın gelişme biçimidir.Düşünme de, varlık da hep karşıtların içinden geçerek, karşıtları uzlaştırarak gelişirler.Ancak varılan her uzlaşmada yeniden çözülmesi gereken yeni bir karşıtlık gizli olduğundan,diyalektik hareket, düşüncenin varlığı bir bütün olarak kavranmasına, varlığın da bilincine erişip özgürlüğünü elde etmesine kadar sürüp gider.

Hegel’in bu yaklaşımında temel aldığı görüş aşağıdakilerden hangisidir?

“Anlayabilmek için inanıyorum.” anlayışıyla felsefeyi dine tabi kılmış olan Augustinus’a göre hakikat bizzat Tanrı’nın kendisidir. Yani Tanrı insandadır. İnsanın kendisi de Tanrı’dadır. Felsefe ise bu durumu anlamaya çalışma etkinliğidir. İnsan ancak bunu anlayarak mutlu olur.

Buna göre Augustinus felsefesi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

George Orwell,1984 adlı kitabında, özel olarak komünizm için olmasa bile ona da uygulanabilir olan acı bir eleştiri getirmiştir.Bu eleştiri, akla dayanarak toplumu tümüyle yeniden inşa etme projelerinin sonuçta otoriter, totaliter bir toplumsal siyasal düzene yol açacağı eleştirisidir. A.Huxley ise Yeni Cesur Dünya adlı eserinde akla dayandığı ileri sürülen ve merkezi bir planlamaya göre planlanan bir toplumun bütün insanları devletin kölesi yapacağı teorisini anlatmıştır.

Bu iki filozofun eleştirdiği görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Machiavelli’nin Prens adlı eserini, 16.yy daki bir Floransa’nın ulusal bütünlük dilekleriyşe örülmüş bir tasarı kitabı saymaktan öteye geçmemek daha doğru olur. ama şimdi bizim için olmazlıklar kitabıdır.

Machiavelli’nin bu eseri için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

-Öyle davran ki, eylemine ölçü olarak aldığın ilkeyi, herkes için genel yasa olarak isteyebilsin.

-Öyle davran ki, eylemlerinde insanı bir araç değil, amaç olarak göresin.

-Öyle davran ki, insan istenci kendisini bir yasak koyucu gibi hissetsin.

Kant’ın bu ilkelerine dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

İnsan felsefesi bir taraftan Sokrates diğer taraftan da Sofistler tarafından temsil edilen felsefi bir döne­mi adlandırır. Felsefenin her iki yanı da eleştirel du­ruşlarıyla öne çıkarlar. Bu taraflardan birini oluşturan Sofistler felsefeye; dine, gelenek ve göreneklere, bunlara dayanan kurallara meydan okumuş ve onla­rın kendilerini akla dayalı olarak haklı kılıp temellen­dirmeleri için gerekli zemini hazırlamışlardır. Gerek akla, gerekse algıya dayanan bilginin imkansızlığını dile getirirken, bilgi için ölçütlerin sağlanması zorun­luluğuna işaret etmişlerdir.

Parçaya göre Sofistlerin felsefi tavrı ve felsefeye katkılarına ilişkin olarak aşağıdakilerden han­gisi söylenemez?

İlk çağ düşünürlerinden Aristoteles’e göre insan toplumsal bir varlıktır. Bu nedenle, insan ahlâksal olgunluğa ancak devlette, toplumda erişebilir. Dev­letin asıl amacı yurttaşları ahlâkça olgunlaştırmaktır. İnsanda erdem için doğal bir yatkınlık vardır; bu yat­kınlığın geliştirilmesi gerekir. Hükümet şekillerinin doğru ya da yanlış olduğunu gösterecek ölçü, dev­leti bu amaca göre düzenleyip düzenlemedikleridir.

Bu durumda Aristoteles’e göre bir hükümet şekli aşağıdakilerden hangisini göz önünde bulundur­duğunda doğru bir hükümet olarak değerlendiri­lebilir?

Felsefe yapmanın ilk koşulu zihnin dönüp, kendi bil­gisinden şüphe etmesi, inançlarına, büyük bir tut­kuyla bağlandığı düşüncelerine eleştirel bir tavırla bakabilmesidir.

Bu parçada “felsefe yapmak” aşağıdaki koşullar­dan hangisine bağlanmaktadır?